برگردان به زبان ساده
اسمش حسین و ازفضلای زمان خود بوده. در نزد علما و عرفا کسب کمالات ظاهری و باطنی نموده. مدتها به تصفیه و تزکیهٔ نفس اشتغال داشته، آخر لوای سفر عقبی افراشته، بر عالم فانی دامن افشاند و این رباعیات در عالم از او یادگار مانده:
هوش مصنوعی: حسین نامش است و از افراد برجسته زمان خود به شمار میرود. او در نزد علمای دین و عرفا برای دستیابی به کمالات خارجی و باطنی تلاش کرده است. سالها در زمینه تصفیه و پاکسازی نفس خود کوشیده و در نهایت، پس از جدایی از این دنیا، یادگاری از خود به جای گذاشته که این اشعار رباعی اوست.
نتوان به خدا رسید از علم کتاب
حجت نبرد راه به اقلیم صواب
هوش مصنوعی: نمیتوان به خداوند تنها با دانش کتاب و استدلال به دست آمده از آن دست یافت، زیرا این روش به تنهایی شما را به حقیقت و درستی نخواهد رساند.
در وادی معرفت براهین حکیم
چون جادههاست در چراگاه دواب
هوش مصنوعی: در مسیر شناخت و علم، استدلالهای حکیم مانند راههایی است که در مرتع برای چرانیدن چهارپایان وجود دارد.
فعلِ بد ما چو قّصهٔ بوالعجب است
روز همه در فکرت این قصه شب است
هوش مصنوعی: کارهای ناپسند ما مانند داستانی شگفتانگیز است که تمام روز را به فکر آن میگذرانیم و شبها هیچگاه از یادمان نمیرود.
تهمت نشتوان به قدرتِ ناقص کرد
حق هم نتوان گفت که ترکِ ادب است
هوش مصنوعی: تهمتزدن به کسی که قدرت کافی ندارد، باعث میشود که نتوان به حقیقت یا حقایق اشاره کرد و این نشاندهندهی بیادبی است.
مؤمن به بدی نیست کسی مانندت
این طرفه که خلق نیک میخوانندت
هوش مصنوعی: هیچکس مانند تو نیست که به بدی شهرت نداشته باشد، جالب اینجا است که مردم تو را به خوبی میشناسند.
یک چند چنان بدی که خود میدانی
یک چند چنان باش که میدانندت
هوش مصنوعی: به مدت زمانی خاص به نحوی رفتار کن که خودت میدانی نادرست است و به مدت دیگری به شکلی باش که دیگران از تو انتظار دارند.
در پهلوی دل وثاقم از ناله پُر است
جانم ز تب ولبم ز تبخاله پر است
هوش مصنوعی: در کنار دل من، نالههای زیادی به گوش میرسد و جانم از تب و التهاب رنج میبرد. لبهایم نیز از این حالت به شدت داغ و بیتاباند.
از دیدهٔ خونبار که چشمش مرساد
دامان و کنارم ز گلِ لاله پر است
هوش مصنوعی: چشمانم پر از اشک است و در همین حال، او به من نظر میکند. دامن و اطرافم پر از گلهای لاله است.
ما حرص به نیروی قناعت شکنیم
وندر دل خلق خارِ منّت شکنیم
هوش مصنوعی: ما به خاطر قناعت و بسندگی، حریص و نیازمند نمیشویم و در دل مردم نیز بار گران منّت را نمیگذاریم.
پا بر سر تاج کیقبادی ننهیم
آنجا که کُله گوشهٔ همت شکنیم
هوش مصنوعی: ما پا بر روی تاج پادشاهی کسی نمیگذاریم، اما در جایی که به هدف و تلاش خود میرسیم، با قدرت و عزم راسخ عمل میکنیم.
دل چیست درون سینه سوزی و تفی
تن چیست غم و رنج و بلا را هدفی
هوش مصنوعی: دل در درون سینه مانند شعلهای سوزان است و وجود انسان پر از غم، رنج و دردهایی است که هدفی دارند.
القصه به قصد جان ما بسته صفی
مرگ از طرفی وزندگی از طرفی
هوش مصنوعی: در نهایت، ما در وضعیتی هستیم که مرگ از یک سو و زندگی از سوی دیگر ما را تحت فشار قرار دادهاند.