برگردان به زبان ساده
پیش ازین آدمی و این آدم
دیو بود و فرشته در عالم
هوش مصنوعی: قبل از این، انسانها به دو صورت مختلف وجود داشتند؛ گاهی مانند دیوان عمل میکردند و گاهی مانند فرشتگان.
چون رسید آدمی ز عالم جود
عزتش را فرشته کرد سجود
هوش مصنوعی: زمانی که انسان به مقام سخاوت و generosity میرسد، به خاطر مقام والایش، فرشتگان به او احترام گذاشته و سجده میکنند.
با روانش ملک چو خویشی داشت
پیش دیدش که رخ به پیشی داشت
هوش مصنوعی: ملک با روح خود رابطهای نزدیک دارد و وقتی او را میبیند، متوجه میشود که چهرهاش جلوتر است.
هر چه جمع فرشته و ملکند
از قواهای انجم و فلکند
هوش مصنوعی: هر آنچه که از تواناییها و نیروهای فرشتهها و موجودات آسمانی به شمار میآید، از قابلیتهای موجود در ستارهها و آسمانهاست.
چون کنند از محل خویش نزول
شکلهای دگر کنند قبول
هوش مصنوعی: زمانی که از محل واقعی خود پایین بیایند، اشکال و حالتهای جدیدی را قبول میکنند.
اصل جنی ز نار بود و هوا
بر فلک زان نرفت و نیست روا
هوش مصنوعی: اصل جن از آتش است و به همین دلیل از آسمان بالاتر نمیرود و این موضوع نادرست است.
خاک آدم بدید و سجده نبرد
دیدگانش به خاک خواهد مرد
هوش مصنوعی: انسان در مقابل خاک و تکهای از زمین خضوع و فروتنی ندارد، و اگر نتواند این خاک را بشناسد و ارزش آن را بفهمد، در واقع چشمانش به خاک خواهد افتاد و زندگیاش به هدر خواهد رفت.
خاک او دیده بود و آتش خود
نور او را یکی ندید از صد
هوش مصنوعی: خاک به وجود او آگاه بود و آتش نتوانست از میان صدها چیز، نور او را ببیند.
سر او زان قفای لعنت خورد
که قفا را ز روی فرق نکرد
هوش مصنوعی: سر او به خاطر لعنت و نفرین برخورد کرد، زیرا او پشت را از روی سر تشخیص نداد.
تو به نفس شریف و عقل زکی
از شمار فرشته و ملکی
هوش مصنوعی: تو با نفس پاک و عقل صاف خود به فرشتگان و ملائک مشابه هستی.
غضبت آتشست و شهوت باد
وین دو دیو چنین ترا همزاد
هوش مصنوعی: خشم تو مانند آتش است و خواستههایت مانند باد، و این دو موجود شیطانی همیشه همراه تو هستند.
عقلت از عالم اله آمد
نفست از بارگاه شاه آمد
هوش مصنوعی: عقل تو از دنیای معنوی و الهی سرچشمه میگیرد، در حالی که نفس و روح تو از جایگاه و مقام بلند و شرفی ناشی میشود.
دو ملک با تو اینچنین همراه
سوی ایشان نمیکنی تو نگاه
هوش مصنوعی: دو فرشته به گونهای با تو همراه هستند که تو به سوی آنها نگاهی هم نمیکنی.
نیست تن را مهار در بینی
جز خرد در دماغ، اگر بینی
هوش مصنوعی: تن انسان بدون داشتن خرد و اندیشه، مانند موجودی سرگردان و بدون کنترل است. اگر فکر و عقل را در اختیار نداشته باشد، هیچکس بر آن مسلط نیست.
عقل بر ناخوشی کشید و خوشی
تا جدا گشت رومی از حبشی
هوش مصنوعی: عقل باعث شد که فرد عاقل برای دوری از درد و رنج، لذت و خوشی را انتخاب کند تا از دوستی با کسانی که از نظر فرهنگی یا نژادی متفاوت هستند فاصله بگیرد.
نامهایی کز آسمان آید
همه بر نام عقل و جان آید
هوش مصنوعی: نامهایی که از آسمان نازل میشوند، همه به نام عقل و جان اشاره دارند.
جز خرد مرد آن جواب نبود
غیر ازو لایق خطاب نبود
هوش مصنوعی: تنها کسی که خرد دارد، میتواند به سوالات پاسخ دهد و غیر از او، کسی شایسته خطاب نیست.
تن درنده است و روح دارنده
عقل مر هر دو را نگارنده
هوش مصنوعی: تن مانند یک درنده و روح به عنوان یک دارندهی عقل شناخته میشوند. هر دو از یک خالق و آفریدگار برخوردارند.
جامهٔ کون را علم عقلست
روح لوح آمد و قلم عقلست
هوش مصنوعی: در اینجا به این موضوع اشاره شده است که لباس و ظواهر دنیوی، نشان از عقل و دانش دارند، و روح، همانند لوحی است که قلم عقل بر آن مینویسد. به عبارت دیگر، واقعیتهای زندگی به وسیلهٔ عقل و آگاهی ما شکل میگیرد و آگاهی، به ما کمک میکند تا حقیقت را درک کنیم.
تن و جان را به دست عقل سپار
پای بیگانه در میانه میار
هوش مصنوعی: بدن و روح خود را به عقل بسپار و اجازه نده که فردی بیگانه در امور تو دخالت کند.
علم نیرو دهد کمالت را
عقل اجابت کند سؤالت را
هوش مصنوعی: علم به تو قدرت و کمال میبخشد، و عقل به سؤالات تو پاسخ میدهد.
چون ترا زین جهان گزیری نیست
بهتر از عقل دستگیری نیست
هوش مصنوعی: چون نمیتوانی از این دنیا فرار کنی، بهتر است با عقل و خرد خود به راهنمایی بپردازی.
ای به تایید عقل بیننده
آفرین کن بر آفریننده
هوش مصنوعی: ای کسی که با دیدهی عقل و هوش خود، به زیباییها و آفرینشهای خداوند پی میبری، بر او نیایش کن و او را ستایش کن.
که تواند ز آب گندیده
آفریدن رخ و لب و دیده؟
هوش مصنوعی: کی میتواند از آب گندیده چهره، لب و چشم زیبا بسازد؟
قالبت را که هست پردهٔ روح
آلت روح دان و کردهٔ روح
هوش مصنوعی: فرم تو، همانند پردهای است که روح را میپوشاند، پس به روح آگاه باش و بدان که موجودیت تو در حقیقت حاصل روح است.
کردهٔ اوست، نازنین ز آنست
از چنان نیست، از چنین ز آنست
هوش مصنوعی: این افراد به خاطر ویژگیهای خاص و رفتارهای ناز و محبتآمیزشان، مورد توجه و محبت قرار میگیرند. این توجه و محبت نتیجه وجود خود آنهاست و نه از چیز دیگری.
روح و چندین فرشته در کارند
تو به خوابی و جمله بیدارند
هوش مصنوعی: در اینجا گفته میشود که در عالم وجود، روح و چندین فرشته مشغول فعالیت هستند، اما تو در خواب غفلت به سر میبری و از این بیداری و فعالیتها بیخبری.
تا تو بازار خویش تیز کنی
آمد و رفت و خفت و خیز کنی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که تو باید تلاش کنی و در کارهای خود پویایی و جنب و جوش نشان دهی تا بتوانی در زندگی خود موفق باشی و از فرصتها بهرهبرداری کنی.
زان عمل ساعتی نیاسایند
تو بفرسایی و نفرسایند
هوش مصنوعی: برای یک عمل، حتی برای یک ساعت هم توقف نکنند، چون وقت میگذرد و عادی نمیشود.
هر کجا عقل و جان تواند بود
تن کجا در میان تواند بود؟
هوش مصنوعی: هر جا که عقل و روح حضور دارند، جسم هم باید در آنجا باشد.
در عروقی بدین صفت باریک
مخرجی تنگ و مدخلی تاریک
هوش مصنوعی: در رگهایی با این ویژگی، خروجی باریک و ورودی تاریکی وجود دارد.
کیست جز جان که کار داند کرد
راز خویش آشکار داند کرد؟
هوش مصنوعی: کیست جز خود انسان که بداند چه کار باید بکند و بتواند راز درونش را آشکار سازد؟
پی جان رو، که کار کن جانست
تن بیچاره بنده فرمانست
هوش مصنوعی: به دنبال روح و جانت برو، زیرا که جان مهمتر از تن است و این بدن بیچاره تنها مظهر و پیرو فرمان روح است.
چون سپاه تو بار بربندد
عقل راه شمار بربندد
هوش مصنوعی: وقتی که لشکر تو آماده حرکت شود، عقل و خرد هم راه خود را مشخص میکند.
گر مجرد شود فرشتهٔ تو
نرسد آفتی به کشتهٔ تو
هوش مصنوعی: اگر فرشتهٔ تو از دنیا جدا شود، هیچ آسیبی به محبوب تو نخواهد رسید.
عقل شمعست و علم بیداری
نفس خواب و هوس شب تاری
هوش مصنوعی: عقل مانند شمعی است که راه را روشن میکند و علم باعث بیداری و آگاهی میشود، در حالی که نفس انسان با خواب و آرزوهای بیپایه، در ظلمات و تاریکی به سر میبرد.
عقل را هم چو دل نداند کس
روح را دل نکو شناسد و بس
هوش مصنوعی: کسی عقل را به خوبی نمیشناسد، اما دل میداند که روح چه ویژگیهایی دارد و فقط این را میشناسد.
