برگردان به زبان ساده
کس ننمود جرعهای کز جگرم گزک نخواست
بینمکی نگفت کس کز سخنم نمک نخواست
هوش مصنوعی: هیچکس جرعهای نداد که از دل من کماهمیت باشد و کسی نیز بینمکی نگفت که از حرف من چیزی نمیخواهد.
هرکه زیاده دادمش عربده بیشتر نمود
پر ترکش نساختم کاسه که پر ترک نخواست
هوش مصنوعی: هر کس را زیادتر خواستهام، او بیشتر سر و صدا کرده است؛ اما من برای او ظرفی پر از ترک نساختم، چرا که او به ظرفی پر از ترک احتیاجی نداشت.
آمده نقش بازیم ورنه فراز دیده ام
کس ننشست کز حسد جای دو شش دو یک نخواست
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که من در این نقش بازی آمدهام و واقعاً کسی را ندیدهام که به خاطر حسادت، جایی برای من نخواهد.
من همه عجز و همگنان میل نزاع می کنند
هرکه حریرباف شد عاقل ازو خسک نخواست
هوش مصنوعی: من با تمام ناتوانیام و دیگران که به جدال میپردازند، هر کسی که به هوش و فهم رسیده باشد، از او تقاضای چیزهای بیارزش نمیکند.
رنگ رخ سخن نشان می دهد از عیار مرد
صاحب فهم خورده بین ناسره را محک نخواست
هوش مصنوعی: رنگ صورت آدمی به کلام او بستگی دارد و میتواند ویژگیهای او را نشان دهد. کسی که درک عمیقتری از دنیا دارد، نیازی به آزمون کردن حقایق ندارد و میتواند بیدلیل، موارد نادرست را تشخیص دهد.
گفت و شنید دوستان مایه عیش می شود
آن که شمرده زد نفس همدمی ملک نخواست
هوش مصنوعی: دوستان با گفتوگو و شنیدن همدیگر، زندگی را شادابتر میکنند. کسی که به درستی سخن میگوید و نفس میکشد، نیازی به همراهی فرشتگان ندارد.
عالم و یک مسیح دم، دیر مغان و یک صنم
هرچه بخواست رای من اختر نه فلک نخواست
هوش مصنوعی: این شعر به بیان فضایل و دلمشغولیهای انسانی میپردازد. شاعر میگوید که علم و دانش همانند یک مسیح برای او نورانی و مقدس است، و مکانهای مذهبی و مجسمههای محبوب نیز جذابیت خاصی دارند. در نهایت، او به این نتیجه میرسد که انتخابهایش تحت تاثیر ستارهها و سرنوشت نیست، بلکه بر اساس اراده و خواستههای خود اوست.
مصرع نظم بی غلط صفحه نثر بی سقط
نسخه نظم و نثر من نقطه سهو و شک نخواست
هوش مصنوعی: اصطلاحات "نظم" و "نثر" به شکلهای مختلف نوشتاری اشاره دارند. متن بدون اشتباهات و نقصهای ظاهری به دنبال بیان صحیح افکار و احساسات است. در اینجا تأکید بر این است که نوشته باید به دور از خطا و تردید باشد و به وضوح مفهوم مورد نظر را منتقل کند.
نظم «نظیری » از ازل معجزه خیز آمده
گزلک جاهلی مکش نسخه صنع حک نخواست
هوش مصنوعی: شعر «نظیری» از ابتدا با زیبایی و اعجاز خاصی شکل گرفته و نیازی به تقلید از شعرهای جاهلی ندارد. این اثر خود به تنهایی بیانگر قدرت و هنر آفرینش است.