برگردان به زبان ساده
نبی که معجز ماه دو پیکر آورده
مثال نور خود و نور حیدر آورده
هوش مصنوعی: پیامبری که معجزهاش دو چهرهی درخشان مانند ماه است، نوری را به همراه خود آورده که همانند نور علی (حیدر) میدرخشد.
فراز منبر یوم الغدیر این رمزست
که سر ز جیب محمد علی برآورده
هوش مصنوعی: روز غدیر، زمانی که امام علی (ع) به عنوان جانشین پیامبر معرفی شد، فراز منبر نشانهای است از مهم بودن این واقعه. یعنی این که پیامبر از وجود علی (ع) به عنوان ولی و رهبری برای امت خود پرده برداشته و از جیب خود او را به همگان نمایان کرده است.
حدیث «لحمک لحمی » بیان این معنیست
که بر لسان مبارک پیمبر آورده
هوش مصنوعی: این جمله اشاره دارد به اینکه ارتباط عمیقی بین افراد و جوامع وجود دارد و به نوعی همبستگی و وابستگی نسبت به یکدیگر را بیان میکند. هر فردی باید نسبت به دیگری احساس مسئولیت کند و مراقب رفاه و آسایش او باشد، مانند قسمتی از بدن که به دیگری کمک میکند و برای سلامتی آن تلاش میکند.
خدای از آدمشان تا به آل عبد مناف
به صلب پاک و به بطن مطهر آورده
هوش مصنوعی: خداوند نسل آدم را تا نسل آل عبد مناف در دامن پاک و از رحم مطهر به دنیا آورده است.
هم از سرایت این نور آل زهرا را
نبی به زیر عبا با علی درآورده
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که پیامبر اسلام، نور و فضیلت خاندان خود را به خوبی حفظ کرده و در زیر عبای خود، فاطمه (سلاماللهعلیها) و علی (علیهالسلام) را در آغوش گرفته است. این بیان به اتحاد و عظمت این خانواده و دلبستگی عمیق آنها اشاره دارد.
قوی بذریت خویش دیده ظهر علی
پیمبرش شب هجرت به بستر آورده
هوش مصنوعی: قوی بذریت، یعنی به احتمال و نشانههای قوی اشاره دارد که ممکن است در زمان ظهر علی و هجرت پیامبر، به وجود آمده باشد. این به معنای این است که نشانههای خاصی در برههای از زمان، در شب هجرت پیامبر قابل مشاهده بوده است. در اینجا، تصویری از شرایط و حالات خاصی که در آن زمان وجود داشته، ترسیم شده است.
به آب زمزم و خاک صفا سرشته گلش
حقش به حکمت و عفت مخمر آورده
هوش مصنوعی: گل او به آب زمزم و خاک پاکی آمیخته شده است و حق او در عفت و حکمت به خوبی نهادینه شده است.
نهاده وقت ولادت به خاک کعبه جبین
نیاز و بندگی از بطن مادر آورده
هوش مصنوعی: در زمان تولد، در خانه خدا به دنیا آمده و با خود نیاز به عبادت و بندگی را از مادر به ارث برده است.
خدیجه نور نبی دیده در جبین علی
به شادمانی داماد دختر آورده
هوش مصنوعی: خدیجه با شادی و خوشحالی دخترش را به همسری علی درآورده و این خبر باعث روشنایی و شادی در چهره پیامبر (ص) شده است.
بعرس فاطمه و مرتضی نثار ملک
درخت های جنان حله ها برآورده
هوش مصنوعی: در شادی و جشن ازدواج فاطمه و علی، فرشتگان درختان بهشت را زینت میدهند و هنرها و زیباییهای خود را به نمایش میگذارند.
درخت طوبی اسناد جنت و انهار
برون به نام محبان حیدر آورده
هوش مصنوعی: درخت طوبی نشانهای از بهشت است و نهری که از آن میجوشد، به نام عاشقان و دوستداران حیدر (علی، رهبر مسلمانان) نامگذاری شده است.
سزد که خاک کشد آفتاب اندر چشم
ز معدنی که چو سبطین گوهر آورده
هوش مصنوعی: خاکی که آفتاب بر آن بتابد، شایسته است در چشمان انسان بیفتد، زیرا از یک معدن ارزشمند گوهرهایی چون سبطین به دست آمده است.
درون قبه بیضاست جای ذوالقرنین
ز عرش آل عبا رخت برتر آورده
هوش مصنوعی: درون گنبدی سفید، مکان ذوالقرنین (یک شخصیت تاریخی و افسانهای) است و او از عرش بزرگترین خانواده، جایگاهش را بالاتر برده است.
علی به جای سر است از جسد پیمبر را
که صحتش همه رای منور آورده
هوش مصنوعی: علی جایگاه اصلی و حقیقتی است که گوهر وجود پیامبر را در بر گرفته و با وجود او، نور و صحت پیامبر به تمام وجودش تابیده شده است.
برو به سبقت اسلام کس مقدم نیست
به بعثت نبی ایمان برابر آورده
هوش مصنوعی: به جلو برو، در اسلام هیچکس برتری ندارد، چرا که از زمان شروع رسالت پیامبر، ایمان همه برابر شده است.
هزار شاهد عادل به مجمع اسلام
به دعوی «انا صدیق اکبر» آورده
هوش مصنوعی: هزاران شاهد بیطرف به جمع مسلمانان آوردند تا ادعای «من بزرگترین دوست هستم» را مطرح کنند.
نبی به کودکی اسلام کرده تعلیمش
نه همچو غیر به ایمانش کافر آورده
هوش مصنوعی: پیامبر اسلام را در کودکی تعلیم داد و آموزشهای او به گونهای بود که مثل دیگران ایمانش را با کفر نیاخته بودند.
به دوستکانی این باده از لبان حبیب
کرامتیست که ساقی کوثر آورده
هوش مصنوعی: این بادهای که به دوستان میدهند، از لبان محبوب است و این هدیهایست بزرگ که ساقی کوثر به ما داده است.
ز قول ثابت «لولا علی » برجم نسا
به فضل خویش مثالی مقرر آورده
هوش مصنوعی: به خاطر سخن ثابت «اگر علی نبود» برتر از آن، مثالی از فضیلت خود آوردند.
ندای «بخ بخ لک یا علی مولایی »
گواه نص ولایت به محضر آورده
هوش مصنوعی: صدای «آفرین، آفرین بر تو، ای علی، مولای من» نشانهای از تأیید ولایت او را به پیشگاه میآورد.
خلاف مشورت او که کرده ذوالنورین
خروش توبه به بالای منبر آورده
هوش مصنوعی: ذوالنورین یعنی کسی که دو نور دارد، در اینجا به علی و عثمان اشاره دارد. او در حالی که با مشورتی که داشته مخالف است، توبهای را بر روی منبر بیان کرده است. این نشاندهنده وضعیت تناقض و تضاد در رفتار و گفتار اوست.
محل شدت نیران فتنه اشرار
علی ز مهلکه اش بارها برآورده
هوش مصنوعی: محل وقوع آشوب و شرارت دشمنان، علی (ع) بارها از خطرات آن نجات یافته است.
بیان صفدر کرار عسکر فرار
به شرح واقعه حرب خیبر آورده
هوش مصنوعی: بیان میکند که صفدر کرار درباره نبرد خیبر و فرار دشمنان جزئیات را توضیح داده است.
نبی به وقت مؤاخات عزت و اصحاب
به لفظ و صدق علی را برابر آورده
هوش مصنوعی: پیامبر در زمان مؤاخات، علی (ع) و اصحاب را از نظر عزت و صداقت در یک سطح قرار داد.
چو بر ولایت او هر نبی شده مبعوث
زمان ازو که درین کار بهتر آورده؟
هوش مصنوعی: هر پیامبری که برای هدایت مردم فرستاده شده، مشخص است که از جانب او (خدا) بوده است. در این زمان، چه کسی در انجام این کار بهتر از او عمل کرده است؟
وصی کسیست که تجهیز مصطفی کرده
نه آن که میل به محراب و منبر آورده
هوش مصنوعی: وصی کسی است که کار تجهیز و آمادهسازی پیامبر اسلام را انجام داده است، نه کسی که فقط به سمت عبادت و منبر علاقهمند است.
میان خوف و رجا داده حق نشان نجات
نبی که مندر و والی رهبر آورده
هوش مصنوعی: در میان ترس و امید، خدا نشانهای از نجات را به پیامبر داده است که راهنما و پیشوای مردم به شمار میآید.
گشایش از در دیگر مجو به حکم خدا
که غیر باب علی را به گل برآورده
هوش مصنوعی: به دنبال راهحل یا راه نجاتی از غیر از درِ علی نباش، چرا که بر اساس فرمان خداوند، غیر از او به جایی نخواهد رسید.
کسی ز آتش دوزخ بری نخواهد ماند
مگر کسی که تولا به حیدر آورده
هوش مصنوعی: هیچکس از عذاب آتش دوزخ نجات نخواهد یافت مگر اینکه محبت و دوستی علی را در دل داشته باشد.
خلاف نیست روا در خلیفه ای که نبیش
«خلیفتی و خلیلی » مکرر آورده
هوش مصنوعی: در این متن به این نکته اشاره شده است که در معانی و نامها، هیچ چیزی مانع از این نیست که فردی به عنوان خلیفه شناخته شود، خصوصاً وقتی که او صفات و عناوینی همچون "خلیفتی" و "خلیلی" را بارها به خود نسبت داده باشد. به عبارت دیگر، اهمیت این عناوین در تأکید بر مقام و شخصیت آن فرد است.
امام اوست که در تن حیات موتا را
چو عیسی از نفس روح پرور آورده
هوش مصنوعی: امام همان کسی است که در زندگی، جان تازهای همچون عیسی به مردگان میدهد و با روح خود، حیات را زنده میکند.
ز بس محبت سکان آسمان ایزد
به شکل او ملکی را مصور آورده
هوش مصنوعی: به خاطر شدت محبت، خداوند سکان آسمان را به شکل او به تصویر کشیده و ملکی را به فرم او ساخته است.
مقام مجد گرفته به عرش علیین
لوای حمد به صحرای محشر آورده
هوش مصنوعی: شکوه و عظمت او به بالاترین مقامها رسیده و پرچم ستایش را در روز قیامت به میان آورد.
چگونه نور کسی را به گل توان اندود
که آفتاب فرو رفته را برآورده
هوش مصنوعی: چطور میتوان نور و درخشندگی کسی را به گل و لای پوشاند، در حالی که خورشید که خود از آسمان رفته، دوباره بلند میشود؟
چگونه قول کسی را توان به خاک انداخت
که سنگ ریزه گرفتست و گوهر آورده
هوش مصنوعی: چطور میتوان قول و وعدهی کسی را نادیده گرفت که سنگ ریزه را به عنوان هزینهاش پذیرفته و جواهراتی با ارزش را به دست آورده است؟
همای همت زوج بتول آن مرغیست
که دولت دو جهان زیر شهپر آورده
هوش مصنوعی: پرندهای که نشان از اراده و همت بلند دارد، به مانند همایِ میرزای بزرگ است که دو جهان را زیر بالهایش گردآوری کرده است.
بیان نسبت خود کرده با خلیل علی
برون ز کعبه صنم های آزر آورده
هوش مصنوعی: خودش را به خلیل، که همان ابراهیم پیامبر است، نسبت داده و از کاخ کعبه که محل عبادت است، بتهای پدرش آزر را به بیرون آورده است.
ز کوی نخوت و پندار احتسابت او
کلیم مست و براهیم بتگر آورده
هوش مصنوعی: از خیابانهای خودخواهی و خیالپردازی تو، و از شرابنوشی کلیم و بتپرستی ابراهیم سخن میگوید.
خدا دوازده تن را ز عترت اطهار
امام خلق جهان تا به محشر آورده
هوش مصنوعی: خداوند دوازده نفر از نسل پاک رسول خدا را انتخاب کرده است که تا روز قیامت در میان مردم خواهند بود.
کسی که پی به امام زمان خود نبرد
رسول صادقش از خیل کافر آورده
هوش مصنوعی: هر کسی که نسبت به وجود امام زمان خود بیتوجه باشد، در حقیقت از جمله کسانی است که پیامبر راستینش به حساب نمیآید و در صف کافران قرار میگیرد.
تویی امام که اقرار بر امامت تو
صهیب و جابر و سلمان و بوذر آورده
هوش مصنوعی: تو امام هستی و این را صهیب، جابر، سلمان و بوذر تأیید کردهاند.
نه والیی که به حقیت ولایت خویش
سجل به مهر رئیس و توانگر آورده
هوش مصنوعی: هیچ حاکم و ولایتداری وجود ندارد که حقیقت قدرت و ولایت خود را تنها با یک چاپ و مهر از رئیس و ثروتمندی تأیید کند.
خدا محبت آل تو کرده فرض و تو را
به آیت «الوالارحام » سرور آورده
هوش مصنوعی: خداوند به واسطه محبت اهل بیت، شما را ارج و مقام ویژهای بخشیده و به وسیله آیهای از قرآن که درباره خویشان و نزدیکان است، شما را مورد احترام قرار داده است.
زبیر و طلحه که از بیعتت برون شده اند
اجل به نزد خداشان مکدر آورده
هوش مصنوعی: زبیر و طلحه که از بیعت تو خارج شدهاند، سرنوشتشان در برابر خداوند ناخوشایند خواهد بود.
قضای چرخ بر آن جاهلی زند خنده
که در مشاوره حرف مزور آورده
هوش مصنوعی: سرنوشت به فرد جاهلی که در مشاورهاش حرفهای غیرصادقانه و فریبنده میزند، میخندد.
همان که خسته اشرار کرده عثمان را
عزا نهاده به پاداش و لشکر آورده
هوش مصنوعی: آن کسی که موجب خستگی و شکست دشمنان شده، حالا برای عثمان عزاداری کرده و به پاس این کارش لشکر را به میدان آورده است.
سگان دست برو گرد کنند نوحه سزاست
مخدرات رسول از حرم برآورده
هوش مصنوعی: سگها باید به دور هم جمع شوند و عزاداری کنند که رسالت پیامبر از حرم خارج شده است.
سپه که خوانده به جنگ جمل زبیر عوام
کف خسی به سر راه صرصر آورده
هوش مصنوعی: وقتی که سپاه به جنگ جمل عزیمت کرده، زبیر (یکی از سرداران) از مردمان عادی و ساده برای جنگیدن استفاده کرده و آنها را به میدان آورده است. در اینجا کنایهای به ناهمگونی و ضعف این افراد در مقایسه با قدرت و اراده جنگجویان واقعی وجود دارد.
معاندان که سبب گشته حرف صفین را
صف غزال به جنگ غضنفر آورده
هوش مصنوعی: دشمنان باعث شدهاند که داستان جنگ صفین به مانند داستانی شیرین و زیبا به نظر برسد، در حالی که در واقعیت، نبردی سخت و دشوار است.
معاندان تو را نیست مغفرت که رسول
به تو محاربه با خود برابر آورده
هوش مصنوعی: دشمنانت مورد بخشش قرار نمیگیرند، زیرا پیامبر به مبارزه با خودشان پرداخته است.
مگوی خال که خال نبی به کتف نبی است
نه قرحه ای که سزاوار نشتر آورده
هوش مصنوعی: نگو که خال زیبایی همانند خال نبی است، زیرا آن تنها زخم و آثاری نیست که نیاز به جراحی داشته باشد.
نزاع و صلح تو میزان باطل و حقست
که بهر دوزخ و فردوس داور آورده
هوش مصنوعی: نزاع و صلح تو به عنوان معیاری برای سنجش حق و باطل عمل میکند و برای تعیین سرنوشت در جهنم و بهشت، قاضی آورده شده است.
دلیر تیغ نرانم به موی استردن
که یار شیفته مو خال بر سر آورده
هوش مصنوعی: من در جنگ به جایی نمیرسم اگر با موهای او بازی کنم، چرا که محبوب من به زیبایی خود میبالد و نشانهایی بر سر دارد که دل مرا به خود جلب میکند.
کدام روز؟ که گفتهست ابن ملجم را؟
به مهر فاحشه ای خون حیدر آورده
هوش مصنوعی: کدام روز است که ابن ملجم به خاطر عشق یک زنی فاسد، خون حیدر را بر زمین ریخته است؟
خوشا علی که چنان در نماز محو شده
که سجده با الم زخم منکر آورده
هوش مصنوعی: علی در نماز به قدری غرق در عبادت است که حتی زخمهایش را فراموش کرده و در سجده به خداوند فرو رفته است.
عجایب این که به شکل خود و لباس نبی
به کفن و دفن خود اعرابیی درآورده
هوش مصنوعی: عجیب است که شخصی با ظاهر و لباس پیامبر، در حال کفن و دفن شدن در مقام یک اعرابی به نظر میرسد.
نموده مرده و زنده دو تن به یک صورت
ز یک حقیقت مخفی دو پیکر آورده
هوش مصنوعی: دو نفر با ظاهر یکسان، یکی زنده و دیگری مرده، جلوهای از یک حقیقت پنهان را نشان میدهند که همه ما را متعجب میکند.
میان احمد و حیدر تمیز نتوان کرد
درین مقام بیانی سخنور آورده
هوش مصنوعی: در اینجا بیان شده که در درک و تمایز شخصیتهای احمد و حیدر در این مقام، هیچ تفاوتی نمیتوان قائل شد و برای توضیح این موضوع، سخنران یا گویندهای آورده شده است.
همان که گشته پسر را تکاور از سهر مهر
برای نعش پدر هم تکاور آورده
هوش مصنوعی: آن کسی که برای پسر خود به خاطر پدرش از سهر مهر (آسمان) قدرت و زیبایی به ارمغان آورده است، حالا برای جسم پدر هم قدرت و زیبایی به ارمغان آورده است.
سخن به پرده علی گفته در شب معراج
صباح تهنیه پیش پیمبر آورده
هوش مصنوعی: در شب معراج، پیامبر با الهاماتی از علی به نیکی و سپاسگزاری مشغول بود و پیامهایی را دریافت کرد.
نبی ز زله شب نیم سیب کرده عیان
ز جیب نیمه دیگر علی برآورده
هوش مصنوعی: پیامبر در نیمه شب، هویتی نیمه پنهان را از جیب علی نمایان کرده است.
ز فکر بوالعجبی های قادر بیچون
به حیرتم که عجایب دو مظهر آورده
هوش مصنوعی: از فکر و تخیلات شگفتانگیز خداوندی که هیچگونه محدودیتی ندارد، در شگفتیام که چه شگفتیها و عجایبی را به وجود آورده است.
هراس نیست ز فوت و فنا «نظیری » را
که پی به چشمه خضر و سکندر آورده
هوش مصنوعی: نگرانی از نابودی و از بین رفتن وجود ندارد برای کسی که به سرمنزل سعادت و کمال دست یافته و به راز جاودانگی پی برده است.
کدورت از چه جهت رو دهد؟ محبی را
که از ولای علی دل منور آورده
هوش مصنوعی: چرا باید دل کسی که به محبت علی دل سپرده، پژمرده و تار شود؟
چه کم کند ز جلال کسی زیان جهان؟
که خواجگی ز غلامی قنبر آورده
هوش مصنوعی: هیچ کس نمیتواند با زیان زدن به جهان از عظمت او بکاهد، زیرا مقام بزرگ کسی که از بندگی قنبر (غلامی اسیری) به عنوان خواجه رسیده، نشاندهنده شئون بلند اوست.
به نظم آخرت از دست داده دنیا را
فکنده رخت به دریا و گوهر آورده
هوش مصنوعی: او برای دستیابی به سرنوشت خوب و معنوی، از دنیای فانی و زودگذر کنارهگیری کرده و به دریا رفته تا با تلاش و کوشش، موهبتها و ارزشهای حقیقی را به دست آورد.
کسی ز طاعت و خدمت زیان نمی بیند
که هر که تحفه رطب برد شکر آورده
هوش مصنوعی: هیچ کس از اطاعت و خدمت زیان نمیکند، چون هر کسی که میوه و هدیهای خوشمزه بیاورد، شیرینی آن را به همراه دارد.
قبول سمع تو کافیست یا علی ولی
زمانه گوش تمیز از ازل کر آورده
هوش مصنوعی: شنیدن کلام تو برای من کافی است، ای علی؛ اما زمانه به گونهای است که گوشهایش از ابتدا ناتوان و کر شدهاند.
ز آستان تو دورم اگر به بیداری
مرا به واقعه نور تو در بر آورده
هوش مصنوعی: اگر از آستانت دور افتادهام، تنها بیداری من باعث شده که به نور و نورانیت تو ارتباط پیدا کنم.
ازان شبی که به این خواب گشته ام مسرور
خرد به هر نظرم پایه برتر آورده
هوش مصنوعی: از شبی که در این خواب خوش به سر میبرم، عقل و خرد در هر نگاهی، مقام و مرتبهای بالاتر از قبل یافتهاند.
به مدحت تو بس این عز که همگنان گویند
برات جایزه بر حوض کوثر آورده
هوش مصنوعی: مدح و ستایش تو به قدری ارزشمند است که دیگران در مورد تو میگویند که در بهشت، پاداشی بزرگ به تو داده شده است و این پاداش به حوض کوثر آورده شده است.
صلت که می طلبد بنده ثناگویت
مناقب تو نگویم که در خور آورده
هوش مصنوعی: وقتی به دعا و نیایش میپردازم، باید از ویژگیهای تو بگویم و دربارهی خوبیهایت صحبت کنم، چون شایستهی این کار هستی.
هنر بس است همین کز برای ختم سخن
درود پاک بر آل مطهر آورده
هوش مصنوعی: این هنر کافی است که در پایان سخن، سلام و درود خالصی بر خاندان پاک و مطهر آنها نثار کنیم.
