برگردان به زبان ساده
جهان آفرین رازق ذوالکرم
چو بنهاد بر لوح امکان قلم
هوش مصنوعی: خالق جهان، بخشنده ودارای بزرگواری، زمانی که قلم را بر صفحه امکان نهاد و سرنوشتها را نگاشت.
به اول قلم عقل کل آفرید
و ز آن تخم صد گونه گل آفرید
هوش مصنوعی: در آغاز، خداوند عقل کامل را خلق کرد و از آن تخم چهارهزار نوع گل و زیبایی ایجاد کرد.
و ز و کرد چون نفس اول پدید
چنان از هدایت به ناصر رسید
هوش مصنوعی: وقتی اولین نفس ایجاد شد، به گونهای به هدایت رسید که مانند ناصر به یاری آمد.
و زین هر دو جوهر که کردم بیان
به توفیق دارای هر دو جهان
هوش مصنوعی: از این دو ویژگی که به تو توضیح دادم، به لطف خداوند، مالک هر دو جهان شدم.
به شش روز نُه چرخ گردان شدند
مدار شب و روز دوران شدند
هوش مصنوعی: در مدت شش روز، چرخهای آسمانی به گردش درآمدند و شب و روز به ترتیب و نظم خاصی حرکت کردند.
بر افراخته اختران چون چراغ
کواکب ریاحین، فلک صحن باغ
هوش مصنوعی: ستارهها مانند چراغهایی در آسمان میدرخشند و آسمان به مانند باغی مملو از گلهاست.
ز ارکان در او چار ارکان نهاد
پس آن گه درو درّ پنهان نهاد
هوش مصنوعی: برای ساختن یک پایه محکم، چهار رکن را قرار داد و سپس درون آن، گوهر پنهانی را جای داد.
ولی دو شریک دگر دارد این
بگویم گشاد زبان یقین
هوش مصنوعی: این سخن را بگویم که دو شریک دیگر نیز وجود دارند که در این مورد اهمیت دارند و مطمئناً باید از آنها یاد کرد.
به اول نبات است، یعنی گیا
که او هست محسوس روح نما
هوش مصنوعی: این جمله به گونهای اشاره دارد که گیاه در واقع نمود و تجلی روح است. یعنی وجود گیاه، حس و روحی را به ما نشان میدهد.
دوم را معادن نشان کردهاند
کزو طوق تاج شهان کردهاند
هوش مصنوعی: دوم را معادن معرفی کردهاند که از آن طوق و زینت تاج پادشاهان ساخته شده است.
خلاف حکیمان کوته نظر
که از مغز دینشان نباشد خبر
هوش مصنوعی: افرادی که به ظاهر به فکر دین هستند، اما از عمق و اصل آن بیخبرند، مانند حکیمان محدود و کوتهنظرند.
سبب با مسبب در آمیخته
ولی از میان هر دو بگریخته
هوش مصنوعی: عامل و معلول به هم پیوستهاند، اما هر یک به گونهای از دیگری جدا شده است.
اگر مرد رائی و دانای کار
تمامی ازو بین، سبب در گذار
هوش مصنوعی: اگر مردی حکیم و دانا باشید، باید تمام کارها را از دید او ببینید و در عوامل و دلایل آن تأمل کنید.
من از خلق آوردم این بار بیش
اگر امر خواهی ببین جان خویش
هوش مصنوعی: من از مردم این بار بیشتر آمدهام. اگر خواستهای داری، خودت را بشناس.
تن و جان به معنی یکی دایره است
که مرد موحد درو سایر است
هوش مصنوعی: تن و جان در واقع به یک کل واحد اشاره دارند که در آن فرد موحد حضور دارد و بقیه افراد در این مجموعه قرار میگیرند.
یکی نیمه اعلی دگر اسفل است
هر آن کس که اسفل بود مهمل است
هوش مصنوعی: یک نفر در مقام بالا قرار دارد و دیگری در مقام پایین. هر کسی که در مقام پایین باشد، بیفایده و بیاهمیت است.
تنت سفلی و روح علوی شناس
وزین هر خود را همی کن قیاس
هوش مصنوعی: بدن تو از پایین و روح تو از بالا است. بنابراین هر کدام از خودت را با دیگری بسنج.
تنت ساکن اندر سرای فناست
ولی جان از آن ملک بی انتهاست
هوش مصنوعی: بدن تو در دنیای فانی آرام و ساکن است، اما جان تو از قلمرو بیپایان و اثرپذیر است.
ز جان تو هم پرتو عقل تست
چو تن حاصل آمد از آن نفس رست
هوش مصنوعی: از جان تو روشنایی عقل به وجود آمده است، همانطور که جسم از نفس انسان شکل میگیرد.
ترا عقل و جان ره به یزدان برد
ولی نفس و تن ره به شیطان برد
هوش مصنوعی: عقل و روح تو را به سوی خداوند هدایت میکنند، اما هوا و هوس و جسم تو میتوانند به سمت شیطان بروند.
مبادا که اغیار غالب شود
بر اسب خرد دیو راکب شود
هوش مصنوعی: نگذار که دیگران بر اندیشهات تسلط پیدا کنند و اجازه نده که افکار منفی بر تو غلبه کند.
حواس تو هر یک بر آرند سر
شود سر به سر جمله خیر تو شر
هوش مصنوعی: اگر به حواست خوب توجه کنی، همه چیز در زندگی به نفع تو خواهد بود و هر چیزی که به نظر بد میآید، در واقع میتواند به خوبی تبدیل شود.
کژ آید ترا دایره در شمار
گرفتار گردی به روز شمار
هوش مصنوعی: اگر دایرهای را در محاسباتت به شکلی نادرست ببینی، دچار مشکل و سردرگمی خواهی شد و در نهایت به درستی نتایج نمیرسی.
ولیکن اگر ره به مرکز بری
برد معشر کون را سروری
هوش مصنوعی: اگر به مرکز حقیقت و مغز مطلب برسی، بر تمام موجودات و کائنات تسلط و سروری خواهی یافت.
ترا استقامت دهد مرکزت
نباشد گرفتارئی هرگزت
هوش مصنوعی: اگر بر مرکزیت و هدف خود استوار باشی، هرگز در دام مشکلات گرفتار نخواهی شد.
کدام است مرکز رسول امم
سرادق نشین جهان کرم
هوش مصنوعی: این بیت به دنبال شناسایی یا معرفی شخصیتی است که در مرکز توجه و احترام همه مردم قرار دارد و نشانی از صفات نیک و بزرگوار دارد. اشاره به فردی میکند که در دنیای اخلاق و سخاوت، جایگاه ویژهای دارد و به نوعی نماینده فضائل انسانی است.
