برگردان به زبان ساده
چون شکر نعمت موقوف است بر شناختن آن، در اینجا فی الجمله اشاره به بعضی نعم الهیه می شود تا صاحب بصیرت را تفکر در سایر نعمتها آسان شود پس می گوییم بدان که «نعمت»، عبارت است از هر خیر و لذت و سعادتی، بلکه هر مطلوبی و آن بر دو نوع است:
هوش مصنوعی: شکر به معنای قدردانی نیازمند شناخت نعمتها است. در اینجا به برخی از نعمتهای الهی اشاره میشود تا کسانی که بصیرت دارند، بتوانند در مورد دیگر نعمتها نیز تفکر کنند. بنابراین، «نعمت» به معنای هر خیر، لذت، سعادت و هر چیزی که مطلوب است تعریف میشود و این نعمتها به دو نوع تقسیم میشوند.
اول آنکه آنچه لذاته مطلوب است، نه به جهت تحصیل چیز دیگر، یعنی: غرض از آن، وصول به مطلوبی دیگر نیست و این نوع، مخصوص به لذات عالم آخرت است یعنی: لذت مشاهده جمال الهی و سعادت لقای او و سایر لذات بهشت از بقایی که که فنا ندارد و شادی ای که غم با آن نیست و علمی که جهل پیرامون آن نمی گردد و غنایی که فقر از پی ندارد و غیر اینها از آنچه هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به هیچ خاطری خطور نکرده و این نوع، نعمت حقیقی و لذت واقعی است و از این جهت حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود که «عیشی نیست مگر عیش آخرت».
هوش مصنوعی: اولین نکته این است که برخی لذتها به خودی خود ارزشمند هستند و هدفی برای رسیدن به چیز دیگری ندارند. این نوع لذتها مختص آخرت است، مانند خوشی ناشی از دیدن زیبایی خداوند و رسیدن به سعادت و لذتهای بهشتی که دائمی هستند و هیچگاه از بین نمیروند. این لذتها به گونهای هستند که شادیشان بدون غم، علمشان بدون جهل و ثروتشان بدون فقر است. این نوع نعمتها و لذتها واقعی و حقیقی هستند و بنا به گفته پیامبر، زندگی واقعی فقط در آخرت است.
دوم آنکه وسلیه خیر و لذتی دیگر می شود، خواه به خودی خود هم مطلوب باشد یا نه و آن بر چهار قسم است:
هوش مصنوعی: دوم اینکه وسیلهای برای خیر و لذتی دیگر میشود، چه به خودی خود مطلوب باشد یا نباشد. این نوع وسیلهها به چهار دسته تقسیم میشوند:
قسم اول: اخلاق فاضله و صفات حسنه، و جامع همه چهار صفت، علم و عفت و شجاعت و عدالت است و آنها با وجود اینکه خود، موجب لذت و بهجت اند وسیله رسیدن به لذات حقیقیه اخرویه نیز هستند و خود این اخلاق و صفات، لذیذاند در دنیا و آخرت و نافعند در هر دو عالم و باعت راحتند در هر دو سرای و مستحسن اند در جمیع احوال.
هوش مصنوعی: قسمت اول: اخلاق نیک و ویژگیهای پسندیده شامل چهار صفت اصلی است: علم، عفت، شجاعت و عدالت. این ویژگیها نه تنها خود باعث خوشی و لذت میشوند، بلکه به عنوان راهی برای رسیدن به لذتهای حقیقی در آخرت نیز به شمار میآیند. این صفات در هر دو جهان، یعنی دنیا و آخرت، خوشایند و مفید هستند و به آرامش در هر دو سرای انسان کمک میکنند و در همه شرایط پسندیده و مطلوب به نظر میرسند.
و ضد آنها که صفات بد باشد مضر و موجب ألمند در هر دو نشأه و این قسم از نعمت، نعمت است در دنیا و آخرت و ادراک آن مخصوص به انسان است، به خلاف سایر اقسام، که در بعضی از آنها غیر انسان نیز با انسان شریک است مثل لذت غلبه و استیلا، که در بعضی حیوانات دیگر نیز یافت می شود و مثل لذت شکم و فرج، که پست ترین لذات است که همه حیوانات در آن شریک اند، حتی کرم و حشرات.
هوش مصنوعی: برخی از صفات منفی میتوانند مضر و باعث درد و رنج در هر دو دنیا باشند. این نوع نعمت، هم در دنیا و هم در آخرت ارزشمند است و تنها انسان قابلیت درک آن را دارد. بر خلاف دیگر لذتها که در برخی موارد انسانها با سایر موجودات شریک هستند، مانند لذت تسلط و فرمانروایی که در برخی حیوانات نیز وجود دارد، یا لذتهای مرتبط با نیازهای جسمی که پایینترین نوع لذتها به شمار میآید و حتی کرمها و حشرات نیز در آن شریکاند.
قسم دوم: فضایلی که متعلق به بدن انسان است و آن چهار چیز است: صحت و قوت و طول عمر و جمال یعنی خالی بودن از نقص و زیادتی و عیب و استقامت قامت و تناسب اعضا.
هوش مصنوعی: قسمت دوم: ویژگیهایی که به جسم انسان مربوط میشود شامل چهار چیز است: سلامت، قدرت، طول عمر و زیبایی. یعنی اینکه بدن از نقص، اضافی و عیب خالی باشد، قامت راست و مقدار اعضا به خوبی با هم تناسب داشته باشند.
قسم سوم: نعمتهای دنیویه خارجه از بدن است، که عبارت ازمال و جاه و اهل و قبیله است.
هوش مصنوعی: قسمت سوم: نعمتهای دنیوی خارج از وجود انسان هستند، که شامل ثروت، مقام، خانواده و قبایل میشود.
قسم چهارم: اسبابی که فی الجمله مناسبتی با اخلاق حسنه و فضایل ربانیه دارد، که هدایت از جانب خدا و رشد او و تسدید و تأیید از او باشد و جمله این چهار قسم از نعمت، بعضی به بعضی دیگر موقوف است تا منتهی شود به سعادت حقیقیه که لذت آخرت باشد.
هوش مصنوعی: قسمت چهارم شامل عواملی است که به نوعی با رفتارهای نیکو و فضائل الهی ارتباط دارند. این موارد از سوی خداوند به ما هدایت و رشد میبخشند و حمایت و تأیید الهی را شامل میشوند. تمام این چهار نوع نعمت به یکدیگر وابستهاند و در نهایت منجر به سعادت واقعی میشوند که همان لذت اخرتی است.
و نوع اول که نعمتهای عالم آخرت باشد که مطلوب حقیقی هستند تفصیل و اسباب آنها چیزی است که عقول ما از ادراک اندکی از آنها قاصر، و قوه بشریه از شرح و بیان آن عاجز است.
هوش مصنوعی: نوع اول نعمتهای مربوط به جهان آخرت است که حقیقتاً مطلوب و خواستنی هستند. ولی جزئیات و علل این نعمتها به گونهای است که عقلهای ما از درک کامل آن ناتواناند و توانایی بشر در توضیح و بیان آنها بسیار محدود است.
و اما آن چهار قسم دیگر هر یک از آنها به چهار قسم منقسم می شود که مجموع شانزده قسم بوده باشد پس هر یک از آن شانزده قسم، موقوف است بر اسباب بسیار، و از برای آن اسباب نیز اسباب بی شمار است تا منتهی شود به حضرت مسبب الاسباب و کسی که اندک تفکر نماید می داند که هر یک از این اسباب موقوف است بر اسباب و نعمتهای به هم پیوسته که از شماره بیرون و از حد شرح و بیان افزون است.
هوش مصنوعی: چهار نوع دیگر از آنچه ذکر شد، هر کدام به چهار بخش تقسیم میشوند و در مجموع شانزده بخش تشکیل میدهند. هر یک از این شانزده بخش به عوامل زیادی وابسته است و این عوامل نیز خود به دلایل و عوامل دیگری بستگی دارند تا در نهایت به اصل ایجادکننده همه عوامل برسیم. هر کس که کمی تأمل کند، متوجه میشود که هر یک از این عوامل به عوامل و نعمتهای متعددی وابسته است که شمار آنها بیپایان و توضیح آنها فراتر از حد میباشد.
مثلا یکی از نعمتهای که در مراتب اخیره واقع است نعمت صحت است، و تحقق آن موقوف است بر نعمتها و سببهای بی نهایت، که یکی از آنها چیزی خوردن است و آن موقوف است بر نعمتهای بسیار، که شرح آن در قوه بشر نیست و لیکن در اینجا بعضی از نعمتهای را که اکل بر آنها منوط است بر سبیل اجمال ذکر می کنیم تا متأمل، تتمه را بر آن قیاس نماید.
هوش مصنوعی: یکی از نعمتهای بالای زندگی، نعمت سلامتی است که به وجود آمدن آن به هزاران نعمت و دلیل دیگر وابسته است. یکی از این دلایل، خوردن غذاست که خود به نعمتهای فراوانی نیاز دارد. توضیح این نعمتها فراتر از توان بشر است، اما در اینجا به طور خلاصه برخی از نعمتهایی که خوردن غذا به آنها وابسته است را ذکر میکنیم تا افراد بتوانند بقیه آنها را بر اساس این موارد در نظر بگیرند.
پی می گوئیم: نعمت چیزی خوردن، محتاج است به فهمیدن غذا، و میل و رغبت به آن، و اراده و عزم بر خوردن و بر تحصیل آن، و بر یافت شدن غذایی که توان خورد، و به اصلاح آن و به اسبابی که آن را به هر شخصی برساند، و بر قوت خائیدن و فرو بردن و هضم نمودن و دفع کردن، و به سایر اعمالی که از قوای باطنیه صادر می شود تا جزء بدن گردد و به ملائکه چند که موکل اند بر هر یک از این افعال مذکوره و ما فی الجمله تفصیل این افعال را در چند فصل بیان می نماییم.
هوش مصنوعی: نعمت خوردن، به چندین عامل وابسته است؛ ابتدا نیاز است که فرد غذا را بشناسد و به آن علاقه داشته باشد. سپس باید اراده و تصمیم بر خوردن آن را داشته باشد و غذایی پیدا کند که بتواند بخورد. همچنین اصلاح و آمادهسازی غذا و وجود وسایلی که آن را به فرد برسانند، ضروری است. علاوه بر این، توانایی در خوردن، بلعیدن، هضم کردن و دفع کردن غذا نیز اهمیت دارد. سایر فعالیتهایی که از تواناییهای درونی ناشی میشود تا غذا جزئی از بدن گردد نیز نقش دارند. در ادامه، به ملائکهای که مراقب هر یک از این فعالیتها هستند و جزئیات آن خواهیم پرداخت.
