برگردان به زبان ساده
وجود من به کف یار جز که ساغر نیست
نگاه کن به دو چشمم اگرت باور نیست
هوش مصنوعی: وجود من در دست محبوبم تنها به شکل یک جام میباشد. اگر به این موضوع شک داری، به چشمانم نگاه کن.
چو ساغرم دل پرخون من و تن لاغر
به دست عشق که زرد و نزار و لاغر نیست
هوش مصنوعی: دل پرخون من و بدن لاغر من به دست عشق است، که او هرگز زرد و ضعیف و لاغر نیست.
به غیر خون مسلمان نمیخورد این عشق
بیا به گوش تو گویم عجب که کافر نیست
هوش مصنوعی: عشق به جز خون مسلمان به چیزی دیگر نمیپردازد. بیا تا به تو بگویم که این عجیب است که کسی غیر از مسلمانان را هم در بر نمیگیرد.
هزار صورت زاید چو آدم و حوا
جهان پرست ز نقش وی او مصور نیست
هوش مصنوعی: هزاران شکل و زیبایی همانند آدم و حوا در جهان وجود دارد، اما این جهان به خاطر نقش و تصویر اوست که شکل گرفته و بوجود آمده است.
صلاح ذره صحرا و قطره دریا
بداند و مدد آرد که علم او کر نیست
هوش مصنوعی: صلاح هر چیز در جای خود است؛ دانهای که در صحرا میروید و قطرهای که در دریا پایدار است، میدانند که هر کدام به چه چیزی نیاز دارند. همچنین، دانش و آگاهی آنها بیانتهاست و درک درستی از موقعیت خود دارند.
به هر دمی دل ما را گشاید و بندد
چرا دلش نشناسد به فعلش ار خر نیست
هوش مصنوعی: هر زمان که دل ما را میگشاید و میبندد، نمیدانیم چرا دلش به این کارها آشنا نیست، حتی اگر مثل خر باشد و نفهمد.
خر از گشادن و بستن به دست خربنده
شدست عارف و داند که اوست دیگر نیست
هوش مصنوعی: خر با باز و بسته شدن در به دست خربنده، نشانهای از آن دارد که عارف نیز آگاه است که چیزی جز خود او وجود ندارد.
چو بیندش سر و گوش خرانه جنباند
ندای او بشناسد که او منکر نیست
هوش مصنوعی: وقتی کسی صدای خر را میشنود، میفهمد که او هیچ چیز را انکار نمیکند و در واقع وجود و ویژگیهای او را به راحتی تشخیص میدهد.
ز دست او علف و آبهای خوش خوردست
عجب عجب ز خدا مر تو را چنان خور نیست
هوش مصنوعی: چگونه ممکن است که از دست خدا خوشترین غذاها و آبها را بگیری، اما خودت چنین چیزی را برای او فراهم نکنی؟
هزار بار ببستت به درد و ناله زدی
چه منکری که خدا در خلاص مضطر نیست
هوش مصنوعی: هر بار که به مشکلات و دردهایت پرداختهای و ناله کردهای، آیا نمیتوانی ببینی که خداوند هیچگاه در یاری رساندن به کسی که در تنگنا است، دچار کمبود نمیشود؟
چو کافران ننهی سر مگر به وقت بلا
به نیم حبه نیرزد سری کز آن سر نیست
هوش مصنوعی: زمانی که دشمنان خدا را نمیتوانی سرزنش کنی، در زمان مشکلات و سختیها، ارزش یک نیم حبه هم بیشتر از سرت نیست، زیرا از آن سر خبری نیست.
هزار صورت جان در هوا همیپرد
مثال جعفر طیار اگر چه جعفر نیست
هوش مصنوعی: هزاران روح در هوا پرواز میکنند، مانند جعفر طیار، هرچند که او وجود ندارد.
ولیک مرغ قفس از هوا کجا داند
گمان برد ز نژندی که خود مرا پر نیست
هوش مصنوعی: ولی پرندهای که در قفس است، از اوضاع بیرون چه میداند؟ چطور میتواند به خیال خود فکر کند که من از نژندی (خوشحالی یا آزادی) سیرابم وقتی که خودم هیچ پر و آزادی ندارم؟
سر از شکاف قفس هر نفس کند بیرون
سرش بگنجد و تن نی از آنک کل سر نیست
هوش مصنوعی: پرندهای از قفس هر بار سرش را بیرون میآورد، اما بدنش از قفس جا نمیشود، چون فقط سرش نیست که در قفس قرار دارد.
شکاف پنج حس تو شکاف آن قفس است
هزار منظر بینی و ره به منظر نیست
هوش مصنوعی: با استفاده از پنج حس خود، میتوانی به دنیای وسیع و زیبایی دست یابی کنی، اما اگر این حسها را درست به کار نگیری، هر چه قدر هم که زیباییها را ببینی، به حقیقت و عمق آنها دست نخواهی یافت.
تن تو هیزم خشکست و آن نظر آتش
چو نیک درنگری جمله جز که آذر نیست
هوش مصنوعی: بدن تو مانند هیزم خشک است و آن نگاه تو مانند آتش است؛ اگر خوب توجه کنی، خواهی دید که چیزی جز آتش در اینجا وجود ندارد.
نه هیزمست که آتش شدست در سوزش
بدانک هیزم نورست اگر چه انور نیست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که فردی که به آتش سوزان دچار شده، مشابه هیزم نیست که به سادگی بسوزد و نابود شود. بلکه او وجودی نورانی و پررنگ دارد، هرچند ممکن است در شرایط کنونی به نظر نرسد. این بیان نشاندهنده عمق و ارزش وجود انسانها حتی در سختیها و مشکلات است.
برای گوش کسانی که بعد ما آیند
بگویم و بنهم عمر ما مأخر نیست
هوش مصنوعی: به کسانی که بعد از ما خواهند آمد میگویم و تأکید میکنم که عمر ما به پایان نرسیده است.
که گوششان بگرفتست عشق و میآرد
ز راههای نهانی که عقل رهبر نیست
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به افرادی است که عشق آنها را به گونهای درگیر کرده که دیگر به توصیههای عقلانی توجهی ندارند. این عشق آنها را به سمت مسیرهای پنهان و غیرمعمول میکشاند و عقل، که باید راهنما باشد، در این امور نقشی ندارد.
بخفت چشم محمد ضعیف گشت رباب
مخسب گنج زرست این سخن اگر زر نیست
هوش مصنوعی: چشم محمد خوابش برد و رباب نازکتر و ضعیفتر شد. نیکو بیندیش که اگر این سخن را حقیقت ندانید، در آن صورت از طلا نیز ارزشمندتر است.
خلایق اختر و خورشید شمس تبریزی
کدام اختر کز شمس او منور نیست
هوش مصنوعی: مردم جهان، مانند ستارهها و خورشید، از نور و درخشندگی شمس تبریزی بهرهمند هستند؛ آیا کسی وجود دارد که از نور او بیخبر باشد؟
