برگردان به زبان ساده
یوسف کنعانیم روی چو ماهم گواست
هیچ کس از آفتاب خط و گواهان نخواست
هوش مصنوعی: ما مانند یوسف از سرزمین کنعان هستیم، چهرهامان مانند ماه درخشان است، و این زیبایی گواهی بر صداقت و حقایق ماست. هیچکس برای اثبات این حقیقت به آفتاب و شاهدان دیگر نیازی ندارد.
سرو بلندم تو را راست نشانی دهم
راستتر از سروقد نیست نشانی راست
هوش مصنوعی: من به تو نشانی میدهم که بلندتر از سرو است، هیچ نشانی راستتری از قامت تو وجود ندارد.
هست گواه قمر چستی و خوبی و فر
شعشعه اختران خط و گواه سماست
هوش مصنوعی: ماه نمادی از زیبایی و برتری است و درخشش ستارهها نیز نشانی از این زیبایی و صفات نیکو میباشد. این ویژگیها نمایانگر خوبی و لطافت در آسمان هستند.
ای گل و گلزارها کیست گواه شما
بوی که در مغزهاست رنگ که در چشمهاست
هوش مصنوعی: ای گل و باغها، چه کسی میتواند گواهی بدهد بر بوی خوشی که در ذهنها وجود دارد و رنگ زیبایی که در چشمها دیده میشود؟
عقل اگر قاضیست کو خط و منشور او
دیدن پایان کار صبر و وقار و وفاست
هوش مصنوعی: اگر عقل قاضی باشد، پس کجاست نشانهها و اصول او؟ نتیجه کار تنها با صبر، آرامش و وفاداری مشخص میشود.
عشق اگر محرم است چیست نشان حرم
آنک به جز روی دوست در نظر او فناست
هوش مصنوعی: اگر عشق راز و رمزی دارد، پس نشان این راز و حرم چیست؟ جز اینکه در وجود دوست، همه چیز ناپدید میشود و فقط او در نظر باقی میماند.
عالم دون روسپیست چیست نشانی آن
آنک حریفیش پیش و آن دگرش در قفاست
هوش مصنوعی: در دنیای دانش، افرادی که بیخبر از حقایقند، چیزی جز تصویری فریبنده ندارند. نشانهی این افراد، آن است که یکی در دسترس و قابل رفاقت است و دیگری در محبسی به دور از دسترس قرار دارد.
چونک به راهش کند آن به برش درکشد
بوسه او نه از وفاست خلعت او نه از عطاست
هوش مصنوعی: وقتی که او به سمت محبوبش میرود، بوسه او نشان از وفا نیست و لباس او نشانهای از بخشش نیست.
چیست نشانی آنک هست جهانی دگر
نو شدن حالها رفتن این کهنههاست
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آیا نشانهای از وجود جهانی دیگر وجود دارد؟ تغییر حالها و از بین رفتن چیزهای کهنه میتواند نشاندهنده این امر باشد.
روز نو و شام نو باغ نو و دام نو
هر نفس اندیشه نو نوخوشی و نوغناست
هوش مصنوعی: هر روزی که میگذرد فرصتی تازه است. صبح و شام هر کدام تازگی و رونق خاص خود را دارند. زندگی فرصتهای جدیدی را به ما میدهد و هر لحظه میشویم که به ایدههای نو بپردازیم و از خوشیهای تازه و ثروتهای جدید بهرهمند شویم.
نو ز کجا میرسد کهنه کجا میرود
گر نه ورای نظر عالم بیمنتهاست
هوش مصنوعی: سوال این است که نو (چیز تازه) از کجا میآید و کهنه (چیز قدیمی) به کجا میرود، چون علاوه بر آنچه میبینیم، عالم بسیار وسیعتری وجود دارد که فراتر از درک ماست.
عالم چون آب جوست بسته نماید ولیک
میرود و میرسد نو نو این از کجاست
هوش مصنوعی: عالم مانند آبی است که در ظاهر بسته و ساکن به نظر میآید، اما در واقع همواره در حال حرکت و تغییر است. این تازگی و تحولی که در عالم وجود دارد، از کجا نشأت میگیرد؟
خامش و دیگر مگو آنک سخن بایدش
اصل سخن گو بجو اصل سخن شاه ماست
هوش مصنوعی: خاموش باش و دیگر صحبت نکن، زیرا که سخن باید متکی به حقیقت باشد. در جستجوی حقیقت سخن، تنها اصل و حقیقت سخن در مورد شاه ماست.
شاه شهی بخش جان مفخر تبریزیان
آنک در اسرار عشق همنفس مصطفاست
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف فردی میپردازد که مقام و شکوهی خاص دارد و جان خود را به دیگران میبخشد. او زمانی که سخن از عشق به میان میآید، به نوعی با شخصیت مهم دیگری همنفس و همداستان است. تاکید بر ارتباط عمیق این فرد با مسائلی چون عشق و رحمت از نکات بارز این توصیف است.