برگردان به زبان ساده
خشم مرو خواجه! پشیمان شوی
جمع نشین، ورنه پریشان شوی
هوش مصنوعی: خشمگین نشو، آقا! ممکن است بعداً از رفتار خود پشیمان شوی. اگر در کنار دیگران نباشی، ممکن است دچار سردرگمی شوی.
طیره مشو خیره مرو زین چمن
ورنه چو جغدان سوی ویران شوی
هوش مصنوعی: اگر از این گلزار دور شوی و به بیراهه بروی، مانند جغد به ویرانی خواهی رفت. پس به بیخود بودن و گمراهی تن نده.
گر بگریزی ز خراجات شهر
بارکش غول بیابان شوی
هوش مصنوعی: اگر از پرداخت مالیات و هزینههای شهری فراری باشی، به خطر بزرگ و مشکلاتی بیشتر دچار خواهی شد.
گر تو ز خورشید حمل سر کشی
بفسری و برف زمستان شوی
هوش مصنوعی: اگر تو مانند خورشید بر افراشته باشی، به زودی خواهی درخشید و سردیهای زمستان را فراموش خواهی کرد.
روی به جنگ آر و به صف شیروار
ورنه چو گربه تو در انبان شوی
هوش مصنوعی: به جنگ برو و خودت را به صف قهرمانان بزن، وگرنه مانند گربه در انبانه خفه خواهی شد.
کم خور ازین پاچهٔ گاو، ای ملک
سیر چریدی، خر شیطان شوی
هوش مصنوعی: از این تکه گوشت گاو زیاد نخور، ای پادشاه که سیر چریدی، مبادا به مسیر نادرست برروی.
کافر نفست چو زبون تو شد
گر همه کفری همه ایمان شوی
هوش مصنوعی: اگر نفس تو ذلیل و حقیر شود، حتی اگر به ظاهر تمام کفرها را کنار بگذاری و به ایمان روی بیاوری، تاثیری در حقیقت تو نخواهد داشت.
روی مکن ترش ز تلخی یار
تا ز عنایت گل خندان شوی
هوش مصنوعی: اگر از رفتار ناخوشایند یار خود دلگیر هستی، با دل تنگی رفتار نکن و به تلخی نپرداز. بلکه با محبت و خوشرویی برخورد کن تا از لطف و رحمت او بهرهمند شوی و دلش شاد شود.
دست و دهان را چو بشویی ز حرص
صاحب و همکاسهٔ سلطان شوی
هوش مصنوعی: اگر دست و دهان خود را از حرص و طمع بشویی، نزد صاحب قدرت و همکاسهٔ او خواهی بود.
ای دل، یک لحظه تو دیوانه ای
باز دمی خواجهٔ دیوان شوی
هوش مصنوعی: ای دل، اگر فقط برای لحظهای دیوانهوار به سوی محبوبی بروی که خود نیز در جنون است، چه لذتی خواهد داشت.
گاه بدزدی، ره ایران زنی
گاه روی شحنهٔ توران شوی
هوش مصنوعی: گاهی دزد میشوی و به سرزمین ایران میروی، و گاهی هم به سمت راهزنهای توران میپیوندی.
گه ز (سپاهان) و حجاز) و (عراق)
مطرب آن ماه خراسان شوی
هوش مصنوعی: به گاهی شنیده میشود که موزیک و شادی از سرزمینهای سپاهان، حجاز و عراق به سرزمین خراسان میآید.
بوقلمونی چه شود گر چو عقل
یک صفت و یک دل و یکسان شوی؟
هوش مصنوعی: بوقلمون چه ضرری خواهد داشت اگر مانند عقل، ویژگیها و دل یکسانی داشته باشد؟
گر نکنی این همه خاموش باش
تا به خموشی همگی جان شوی
هوش مصنوعی: اگر نمیخواهی زیاد صحبت کنی، بهتر است سکوت کنی تا به آرامش و سکوت کلامی دست پیدا کنی.
روی به شمس الحق تبریز کن
تا ملک ملک سلیمان شوی
هوش مصنوعی: به سوی شمس تبریزی توجه کن تا به فرمانروایی سلیمان دست یابی.