بخش ۷۴ - قصهٔ ایاز و حجره داشتن او جهت چارق و پوستین و گمان آمدن خواجه تاشانش را کی او را در آن حجره دفینه است به سبب محکمی در و گرانی قفل

ایاز، از روی هوشمندی و دوراندیشی، لباس و کفش چوپانی‌اش را جایی آویزان می‌کند.

هر روز به حجره‌ای خلوت و دور از دیگران می‌رود و در آنجا با همان کفش و لباس خلوت می‌کند؛ و به خود می‌گوید که مبادا به خاطر جایگاهی که اکنون داری، گذشته‌ات را فراموش کنی.

به شاه گفتند: ایاز حجره‌ای دارد که در آن طلا و نقره و چیزهای ارزشمند فراوانی هست.

 هیچ‌کس را به آنجا راه نمی‌دهد و همیشه درِ آن را بسته نگه می‌دارد.

شاه گفت: عجیب است! این غلام چه چیزی را از ما پنهان می‌کند؟

بعد به یکی از امیرانش اشاره کرد و گفت: نیمه‌شب برو، درِ حجره را باز کن و وارد شو.

هرچه در آن پیدا کردی، غارت کن و با خودت بردار؛ و ماجرا را برای ندیمان آشکار کن.

با این همه احترام و لطف بی‌شمار، از فرومایگی، طلا و نقره را پنهان می‌کند.

او خود را اهل وفا و عشق و شور نشان می‌دهد، ولی مثل کسی است که گندم نشان می‌دهد، اما جو می‌فروشد.

کسی که در عشق حقیقی به زندگی رسیده باشد، برای او کاری جز بندگی و خدمت به محبوب کفر است.

آن امیر، نیمه‌شب، همراه سی نفر از افراد مورد اعتمادش، تصمیم گرفت درِ حجرهٔ ایاز را باز کند.

مشعل‌ها را روشن کردند و چندین پهلوان و مرد مسلح همراهشان بودند و شادمان به سوی حجره رفتند؛

 که فرمان شاه بود که درِ حجره را بشکنیم و هرکدام کیسه‌ای طلا برداریم.

یکی از آنها گفت: طلا دیگر چیست؟ بهتر است از عقیق و لعل و جواهر و گوهرهای گران‌بها صحبت کنیم!

ایاز گران‌بهاترین گنجِ سلطان است؛ بلکه اکنون برای شاه، از خودِ جانش هم عزیزتر است.

در برابر چنین عاشق و دلداده‌ای، مگر عقیق و یاقوت و زمرد چه ارزشی دارد؟

شاه دربارهٔ ایاز واقعاً بدگمان نبود؛ این کار را برای امتحان کردن او کرده بود و حتی با شوخی و کنایه با این موضوع برخورد می‌کرد.

شاه او را از هرگونه نیرنگ و خیانت پاک می‌دانست؛ اما باز هم دلش از ترس می‌لرزید

که مبادا این گمان و آزمایش، ایاز را آزرده کند. با خود می‌گفت که نکند ایاز از این ماجرا دلگیر شود؟ من نمی‌خواهم او خجالت‌زده و شرمنده شود.

او چنین کاری نکرده؛ و اگر هم کرده باشد، اشکالی ندارد. هر کاری که خواست، بگذار انجام دهد، باز هم محبوب ماست.

هر چه محبوبم انجام دهد، من کرده‌ام. او من است و من او؛ هر چند در پرده باشم.

باز با خود گفت که نه، چنین چیزی از ایاز دور است. این حرف‌ها فقط خیال و سخنان بیهوده است.

چنین کاری از ایاز محال و بسیار بعید است. ایاز مانند دریایی است که عمقش پیدا نیست؛ 

دریایی که هفت دریا در برابرش تنها یک قطره‌اند و تمام هستی، در برابر موج او، ذره‌ای ناچیز است.

همهٔ پاکی‌ها از آن دریا سرچشمه می‌گیرند و قطره‌قطره‌های آن دریا مانند جام‌هایی از پاکی و صفا هستند.

ایاز، شاهِ شاهان است، بلکه شاه‌ساز است؛ و شاید به همین دلیل نامش را ایاز گذاشته‌اند تا از چشم بد در امان باشد.

چشم‌های پاک و نیک هم به او به چشم بد نگاه می‌کنند؛ زیرا زیبایی و کمال او حد و اندازه‌ای ندارد و همین زیبایی، حسادت و غیرت برمی‌انگیزد.

برای توصیف چنین محبوبی، یک دهان به پهنای آسمان می‌خواهم تا بتوانم اندکی از عظمتش را بگویم.

حتی اگر صدها دهان به این بزرگی هم داشته باشم، باز برای بیان این همه شور و ناله و شگفتی کافی نیست.

ای دوست و پناه من، اگر همین اندازه هم از او نگویم، شیشهٔ دلم از شدت ناتوانی و فشار می‌شکند.

وقتی دیدم دل من مانند شیشه‌ای نازک و شکننده است، برای آرام کردنش بارها پیراهن و قبای خود را از شدت بی‌قراری پاره کرده‌ام.

ای محبوب من، من در آغاز هر ماه، سه روز بی‌اختیار باید دیوانه شوم!

آگاه باش که امروز روز نخست از آن سه روز است؛ امروز روز فرخنده و پیروزی است، نه پیروزه.

هر دلی که در غم و عشق شاه گرفتار باشد، لحظه‌به‌لحظه برای او تازه و نو می‌شود.

اما حالا که من از شدت این عشق دیوانه شده‌ام، دیگر توان ادامه دادن این داستان و وصف آن شور و حال را ندارم.