برگردان به زبان ساده
پس عروسی خواست باید بهر او
تا نماید زین تزوج نسل رو
هوش مصنوعی: بنابراین باید برای او عروسی ترتیب داد تا از این پیوند نسلی به وجود آید.
گر رود سوی فنا این باز باز
فرخ او گردد ز بعد باز باز
هوش مصنوعی: اگر مرغی به سوی نابودی برود، پس از اینکه دوباره به زندگی بازگردد، او خوشبختتر خواهد شد.
صورت او باز گر زینجا رود
معنی او در ولد باقی بود
هوش مصنوعی: اگر چهره او از اینجا برود، معنا و حقیقت او در فرزندانش باقی خواهد ماند.
بهر این فرمود آن شاه نبیه
مصطفی که الولد سر ابیه
هوش مصنوعی: برای این که فرزند شایستهای به وجود آید، باید پدر او نیز به مقام و شان بلندی دست یابد.
بهر این معنی همه خلق از شغف
میبیاموزند طفلان را حرف
هوش مصنوعی: به خاطر این مفهوم، همه مردم به شوق و اشتیاق یاد میگیرند و بچهها را از همان اوایل به گفتگو وادار میکنند.
تا بماند آن معانی در جهان
چون شود آن قالب ایشان نهان
هوش مصنوعی: تا زمانی که آن مفاهیم در جهان باقی بمانند، هنگامی که قالبهای آنها پنهان شوند.
حق به حکمت حرصشان دادست جد
بهر رشد هر صغیر مستعد
هوش مصنوعی: خداوند با حکمت خود به مردم حرص و تلاش داده است تا هر کودک مستعدی بتواند رشد کند و به بالندگی برسد.
من هم از بهر دوام نسل خویش
جفت خواهم پور خود را خوب کیش
هوش مصنوعی: من نیز برای حفظ نسل خود، جفتی میخواهم که شایسته و نیکو باشد.
دختری خواهم ز نسل صالحی
نی ز نسل پادشاهی کالحی
هوش مصنوعی: من دختری میخواهم از خانوادهای خوب و نیکو، نه از خانوادهی پادشاهان و ثروتمندان.
شاه خود این صالحست آزاد اوست
نی اسیر حرص فرجست و گلوست
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که شاه واقعی کسی است که آزاد و بیقید و شرط باشد، نه کسی که تحت تأثیر طمع و خواستههای نفسانی قرار بگیرد. در واقع، اهمیت آزادی و عدم وابستگی به تمایلات زودگذر در رهبری و سلطنت به تصویر کشیده شده است.
مر اسیران را لقب کردند شاه
عکس چون کافور نام آن سیاه
هوش مصنوعی: شاه به اسیران لقب مر داده است، مانند این که تصویر سیاه را کافور نامند.
شد مفازه بادیهٔ خونخوار نام
نیکبخت آن پیس را کردند عام
هوش مصنوعی: در بیابان خطرناک و کشنده، نام خوشبخت آن پیرمرد را به طور عمومی بر سر زبانها انداختند.
بر اسیر شهوت و حرص و امل
بر نوشته میر یا صدر اجل
هوش مصنوعی: آنکه در دام شهوت و طمع و آرزوهای بیپایه گرفتار است، باید این را بنویسد: یا رهایی نزد خداوند، یا پایان حیات.
آن اسیران اجل را عام داد
نام امیران اجل اندر بلاد
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف افرادی میپردازد که در نهایت سرنوشت خود را در دستان مرگ میدانند و به نوعی به کسانی که در سرزمینهای مختلف فرمانروایی میکنند، اشاره دارد. این افراد به نامهای بزرگ و مقامهای بالایی شهرت دارند، اما در واقع خود نیز به نوعی در دایرهی تقدیر و سرنوشت محدود هستند.
صدر خوانندش که در صف نعال
جان او پستست یعنی جاه و مال
هوش مصنوعی: در این شعر به این موضوع اشاره شده است که شخصی به خاطر جاه و مال خود در جامعه مورد احترام قرار میگیرد، اما در واقعیت، این ارزشها نمیتوانند روح او را بالا ببرند یا آن را متعالی کنند. به عبارتی، موقعیت اجتماعی و مادی او به هیچوجه به معنای بلندمرتبه بودن او در جنبههای معنوی نیست.
شاه چون با زاهدی خویشی گزید
این خبر در گوش خاتونان رسید
هوش مصنوعی: وقتی پادشاه با زاهدی نسبت خویشاوندی برقرار کرد، این خبر به گوش زنان دربار رسید.