برگردان به زبان ساده
هست بازیهای آن شیر علم
مخبری از بادهای مکتتم
هوش مصنوعی: این بیت به نوعی به این موضوع اشاره دارد که علم و دانش میتواند مانند یک شیر قدرتمند باشد که در دنیای مخفی و ناشناخته، واقعیتها و حقایق را کشف میکند. همچنین این بدان معناست که مانند بادهایی که به صورت نامرئی در جریان هستند، برخی از اطلاعات و دانشها نیز ممکن است در ابتدا ناپیدا و نامشهود باشند.
گر نبودی جنبش آن بادها
شیر مرده کی بجستی در هوا
هوش مصنوعی: اگر آن بادها حرکت نمیکردند، شیر مرده هرگز به پرواز در نمیآمد.
زان شناسی باد را گر آن صباست
یا دبورست این بیان آن خفاست
هوش مصنوعی: اگر میخواهی باد را بشناسی، باید بدانیا که آیا این باد، نسیم صباست یا باد دبور. این شرح آن راز نهفته است.
این بدن مانند آن شیر علم
فکر میجنباند او را دم به دم
هوش مصنوعی: این بدن مانند آن شیر، که همواره از علم و فکر بهرهمند است، مدام در حال حرکت و فعالیت است.
فکر کان از مشرق آید آن صباست
وآنک از مغرب دبور با وباست
هوش مصنوعی: فکری که از سمت مشرق میآید، نشانهای از تازگی و نشاط است و فکری که از سمت مغرب میآید، نشاندهنده وزش بادی آرام و متأثرکننده است.
مشرق این باد فکرت دیگرست
مغرب این باد فکرت زان سرست
هوش مصنوعی: جهت وزش این باد فکری در شرق متفاوت است و در غرب همان باد فکری از نقطهای دیگر میوزد.
مه جمادست و بود شرقش جماد
جان جان جان بود شرق فؤاد
هوش مصنوعی: ماه مانند جسمی بیروح است و شرق آن نیز بیروح مینمود. ولی جان جانان، شرق دل و احساسات را زنده و پرحرارت میکند.
شرق خورشیدی که شد باطنفروز
قشر و عکس آن بود خورشید روز
هوش مصنوعی: خورشید شرق، با نوری که در دل خود دارد، سبب روشنایی و تابش صبحگاهی میشود و تصویر آن، همچون نور خورشید در روز برای ما نمایان است.
زآنک چون مرده بود تن بیلهب
پیش او نه روز بنماید نه شب
هوش مصنوعی: چون بدن بیروح است، نه روز و نه شب به او چیزی نشان نمیدهد.
ور نباشد آن چو این باشد تمام
بیشب و بی روز دارد انتظام
هوش مصنوعی: اگر آن چیز نباشد، این به تنهایی به معنای کامل است و بیوقفه، هم شب و هم روز، نظم و ترتیب دارد.
همچنانک چشم میبیند به خواب
بیمه و خورشید ماه و آفتاب
هوش مصنوعی: چشم، در خواب دیدن بدون نور ماه و خورشید، همچنان که واقعیت را میبیند.
نوم ما چون شد اخ الموت ای فلان
زین برادر آن برادر را بدان
هوش مصنوعی: ای فلان، وقتی که مرگ به سراغ ما آمد و زندگیمان به پایان رسید، آن برادر را به یاد داشته باش.
ور بگویندت که هست آن فرع این
مشنو آن را ای مقلد بییقین
هوش مصنوعی: اگر به تو بگویند که این شاخه (فرع) مربوط به آن اصل (اصل) است، به این حرف گوش نده، ای تقلیدکننده بیاطمینان.
میبیند خواب جانت وصف حال
که به بیداری نبینی بیست سال
هوش مصنوعی: در خواب، روح تو حالاتی را مشاهده میکند که در بیداری هرگز نمیتوانی آنها را پس از بیست سال ببینی.
در پی تعبیر آن تو عمرها
میدوی سوی شهان با دها
هوش مصنوعی: تو عمر خود را صرف جستجوی معانی و فهمیدن میکنی و به سوی بزرگان و مقامها میروی تا پاسخ سوالاتت را بیابی.
که بگو آن خواب را تعبیر چیست
فرع گفتن این چنین سر را سگیست
هوش مصنوعی: بگو تعبیر آن خواب چیست، فرع و بیهوده است که بخواهیم درباره سر این خواب صحبت کنیم.
خواب عامست این و خود خواب خواص
باشد اصل اجتبا و اختصاص
هوش مصنوعی: خواب برای عموم مردم یک حالت طبیعی است، اما برای برخی افراد خاص، این خواب میتواند نشانهای از برگزیدگی و ویژه بودن آنها باشد.
پیل باید تا چو خسپد او ستان
خواب بیند خطهٔ هندوستان
هوش مصنوعی: برای تجربه خوابهای زیبای سرزمین هند، باید مثل فیل آرام و بیخیال خوابید.
خر نبیند هیچ هندستان به خواب
خر ز هندستان نکردست اغتراب
هوش مصنوعی: خر هرگز در خواب هم هند را نمیبیند، زیرا خر از هند به خاطر خواب و خیال دور است.
جان همچون پیل باید نیک زفت
تا به خواب او هند داند رفت تفت
هوش مصنوعی: جان باید مانند فیل، قوی و نیرومند باشد تا بتواند به خواب عمیق و آرامش بخش برود.
ذکر هندستان کند پیل از طلب
پس مصور گردد آن ذکرش به شب
هوش مصنوعی: فیل از شدت اشتیاق به هندستان صحبت میکند و به همین خاطر، تصویر آن هندوستان در ذهن او در شب شکل میگیرد.
اذکروا الله کار هر اوباش نیست
ارجعی بر پای هر قلاش نیست
هوش مصنوعی: یاد خداوند تنها کار انسانهای بیفکر و بیمایه نیست؛ به پا خواستن و تلاش برای او به سادگی برای هر کسی ممکن نیست.
لیک تو آیس مشو هم پیل باش
ور نه پیلی در پی تبدیل باش
هوش مصنوعی: اما تو ناامید نشو، مثل یک فیل باش. وگرنه مثل فیل هایی که در حال تغییر و تحول هستند، درگیر تغییرات مداوم خواهی شد.
کیمیاسازان گردون را ببین
بشنو از میناگران هر دم طنین
هوش مصنوعی: سازندگان طلا در آسمان را ببین و هر لحظه صدای ظرفهای شیشهای را از هنرمندان بشنو.
نقشبندانند در جو فلک
کارسازانند بهر لی و لک
هوش مصنوعی: در آسمان، ابرها به زیبایی نقش و نگار میزنند و این کار با هدفی خاص انجام میشود.
گر نبینی خلق مشکین جیب را
بنگر ای شبکور این آسیب را
هوش مصنوعی: اگر زیباییهای دیگران را نمیبینی، ای شبکور، به این درد و حسرت خود بنگر.
هر دم آسیبست بر ادراک تو
نبت نو نو رسته بین از خاک تو
هوش مصنوعی: هر لحظه آسیبهایی به درک و فهم تو میرسد، ولی از زمین تو، تازههای جدیدی جوانه میزنند.
زین بد ابراهیم ادهم دیده خواب
بسط هندستان دل را بیحجاب
هوش مصنوعی: ابراهیم ادهم، در نتیجهی این بدی، به خواب و خیالهای زیبا و بیپرده از سرزمین هندستان دل بسته است.
لاجرم زنجیرها را بر درید
مملکت بر هم زد و شد ناپدید
هوش مصنوعی: بنابراین، او زنجیرها را پاره کرد و نظم مملکت را به هم زد و ناگهان ناپدید شد.
آن نشان دید هندستان بود
که جهد از خواب و دیوانه شود
هوش مصنوعی: در آنجا نشانی از هندستان وجود داشت که باعث میشد انسان از خواب و دیوانگی بیدار و هوشیار شود.
میفشاند خاک بر تدبیرها
میدراند حلقهٔ زنجیرها
هوش مصنوعی: خاک بر برنامهریزیها میپاشد و زنجیرها را میشکند.
آنچنان که گفت پیغامبر ز نور
که نشانش آن بود اندر صدور
هوش مصنوعی: پیامبر از نوری سخن گفت که نشانهاش در وجود انسانها آشکار است.
که تجافی آرد از دار الغرور
هم انابت آرد از دار السرور
هوش مصنوعی: کسی که از دنیا و فریبهای آن روی برگرداند، مانند کسی است که از سرای خوشی و شادابی به سمت جایی دیگر گرایش پیدا میکند.
بهر شرح این حدیث مصطفی
داستانی بشنو ای یار صفا
هوش مصنوعی: برای درک این روایت پیامبر، قصهای را گوش کن ای دوست خوب.
