برگردان به زبان ساده
آن دقوقی در امامت کرد ساز
اندر آن ساحل در آمد در نماز
هوش مصنوعی: دقوقی که در مقام رهبری و امامت قرار داشت، در کنار ساحل سازش را نواخت و سپس به نماز ایستاد.
و آن جماعت در پی او در قیام
اینت زیبا قوم و بگزیده امام
هوش مصنوعی: آن گروه به دنبال او بودند تا در این قیام زیبا، همگان جمع شوند و امام خود را برگزینند.
ناگهان چشمش سوی دریا فتاد
چون شنید از سوی دریا داد داد
هوش مصنوعی: ناگهان نگاه او به دریا افتاد وقتی که صدای فریاد از سمت دریا را شنید.
در میان موج دید او کشتیی
در قضا و در بلا و زشتیی
هوش مصنوعی: او در میان امواج، کشتیای را میبیند که در محاصره سرنوشت و مشکلات و ناراستیها قرار دارد.
هم شب و هم ابر و هم موج عظیم
این سه تاریکی و از غرقاب بیم
هوش مصنوعی: شب، ابر و موجهای بزرگ همگی نشانههایی از تاریکی و خطر غرق شدن هستند.
تند بادی همچو عزرائیل خاست
موجها آشوفت اندر چپ و راست
هوش مصنوعی: باد تندی چون فرشته مرگ وزید و امواج در جهات مختلف به هم ریختند و آشفتگی ایجاد کردند.
اهل کشتی از مهابت کاسته
نعره وا ویلها برخاسته
هوش مصنوعی: دریانوردان به شدت نگران شدهاند و از ترس و اضطراب فریاد میزنند و کمک میطلبند.
دستها در نوحه بر سر میزدند
کافر و ملحد همه مخلص شدند
هوش مصنوعی: در اینجا بیان میشود که افراد مختلف، حتی کسانی که به ایمان و اعتقادات دینی اعتقادی نداشتند، در زمانی خاص به طور یکسان در ابراز غم و اندوه شرکت کردند و به نوعی به این احساس مشترک پیوستند.
با خدا با صد تضرع آن زمان
عهدها و نذرها کرده بهجان
هوش مصنوعی: به درگاه خداوند با ناله و زاری فراوان عهد و پیمانهایی بستهام که به جانم وابسته است.
سر برهنه در سجود آنها که هیچ
رویشان قبله ندید از پیچ پیچ
هوش مصنوعی: سر برهنه در برابر کسانی که حتی یک بار هم به قبله ننگریستهاند، سجده میکنم و به آنها احترام میگذارم.
گفته که بیفایدهست این بندگی
آن زمان دیده در آن صد زندگی
هوش مصنوعی: گفته شده که این نوع بندگی بیفایده است، وقتی که در آن زمان، زندگیهای زیادی را تجربه کردهای.
از همه اومید ببریده تمام
دوستان و خال و عم، بابا و مام
هوش مصنوعی: تمام دوستان و نزدیکان، از جمله پدر و مادر، امیدشان را از دست دادهاند.
زاهد و فاسق شد آن دم متقی
همچو در هنگام جان کندن شقی
هوش مصنوعی: در آن لحظه که مرگ به سراغ انسان میآید، افراد متدین و زهد پیشه نیز ممکن است به حالتی دچار شوند که به مانند گناهکاران و شقاوتزدهها رفتار کنند.
نه ز چپشان چاره بود و نه ز راست
حیلهها چون مُرد، هنگام دعاست
هوش مصنوعی: نه از سمت چپ آنها راهی وجود دارد و نه از سمت راست تدبیری، چون که وقتی کار به پایان میرسد، زمان دعا و طلب کمک است.
در دعا ایشان و در زاری و آه
بر فلک زیشان شده دود سیاه
هوش مصنوعی: در دعاهای خود و هنگام زاری و آه، کلمات و عواطف آنان به قدری شدت گرفته که به آسمان میرسد و مانند دود سیاه در فضا پخش میشود.
دیو آن دم از عداوت بین بین
بانگ زد کای سگپرستان علتین
هوش مصنوعی: در آن زمان، دیو با نفرت فریاد زد که ای بردگان هوس و شهوت، دلیل این دشمنی چیست؟
مرگ و جسک ای اهل انکار و نفاق
عاقبت خواهد بدن این اتفاق
هوش مصنوعی: ای کسانی که انکار و نفاق میورزید، بدانید که در نهایت، مرگ و جدا شدن از جسم، سرنوشت همه شماست.
چشمتان تر باشد از بعد خلاص
که شوید از بهر شهوت دیو خاص
هوش مصنوعی: چشمانتان باید پرآب باشد از زمانی که از بند شهوت و وسوسهها رهایی مییابید.
یادتان ناید که روزی در خطر
دستتان بگرفت یزدان از قدر
هوش مصنوعی: به یاد دارید که روزی، هنگامی که در خطر بودید، خداوند دست شما را گرفت و نجاتتان داد؟
این همیآمد ندا از دیو لیک
این سخن را نشنود جز گوش نیک
هوش مصنوعی: صدایی از دیو به گوش میرسید، اما فقط گوشهای آگاه و نیک میتوانستند این سخن را بشنوند.
راست فرمودست با ما مصطفی
قطب و شاهنشاه و دریای صفا
هوش مصنوعی: پیامبر بزرگوار ما، مصطفی، به راستی در مورد ما درست گفتهاند؛ او مانند قطب و پادشاهی است که منبعی از پاکی و صفا به شمار میرود.
کانچ جاهل دید خواهد عاقبت
عاقلان بینند ز اول مرتبت
هوش مصنوعی: کسی که نادانی را ببیند، در پایان، عاقلان را خواهند دید که از ابتدا در مقام بالایی بودند.
کارها ز آغاز اگر غیبست و سِر
عاقل اول دید و آخر آن مُصِر
هوش مصنوعی: اگر کارها از ابتدا پنهان و مخفی باشد، عاقل کسی است که ابتدا به آن توجه میکند و در نهایت به نتیجهاش ایمان میآورد.
اولش پوشیده باشد و آخر آن
عاقل و جاهل ببیند در عیان
هوش مصنوعی: در ابتدای کار ممکن است پنهان باشد، اما در نهایت هم خردمندان و هم نادانها آن را به وضوح خواهند دید.
گر نبینی واقعهٔ غیب ای عنود
حزم را سیلاب کی اندر ربود
هوش مصنوعی: اگر واقعههای ناپیدا را نبیینی، ای سختمغز، پس چه کسی میتواند حزم و تدبیر را از تو بگیرد؟
حزم چه بود بدگمانی بر جهان
دم بدم بیند بلای ناگهان
هوش مصنوعی: حزم به معنای احتیاط و دقت است و در اینجا به بدگمانی اشاره دارد. شخصی که بدگمان است، به طور مداوم به اتفاقات ناگوار در زندگی فکر میکند و از آنچه میتواند به او آسیب برساند، هراسان است. این نوع نگرش باعث میشود که او هر لحظه نگران بلایایی باشد که ممکن است ناگهان به سراغش بیاید.