برگردان به زبان ساده
این بداند کانک اهل خاطرست
غایب آفاق او را حاضرست
هوش مصنوعی: این فرد میداند که اگر کسی دارای توجه و درک عمیق باشد، میتواند به طور ملموس و واقعی همه چیز را در اطراف خود حس کند، حتی اگر جسمانی غایب باشد.
پیش مریم حاضر آید در نظر
مادر یحیی که دورست از بصر
هوش مصنوعی: مریم در نزد مادر یحیی حاضر میشود، در حالی که او از دور به او نگاه میکند و نمیتواند به خوبی او را ببیند.
دیدهها بسته ببیند دوست را
چون مشبک کرده باشد پوست را
هوش مصنوعی: چشمها بستهاند تا دوست را ببینند، مانند این که پوست را مشبک کرده باشند.
ور ندیدش نه از برون نه از اندرون
از حکایت گیر معنی ای زبون
هوش مصنوعی: اگر او را نه از بیرون دیدهای نه از درون، پس از حکایتها معنای او را بفهم.
نی چنان کافسانهها بشنیده بود
همچو شین بر نقش آن چفسیده بود
هوش مصنوعی: نی به اندازهای داستانها را شنیده بود که مانند حروف در نقش و تصویر آن چسبیده بود.
تا همیگفت آن کلیله بیزبان
چون سخن نوشد ز دمنه بی بیان
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این نکته اشاره میکند که داستانها و گفتگوهای موجود در کتاب کلیله و دمنه، که بیصدا و بدون کلام بیان شدهاند، به نوعی سخن میگویند و معنا را منتقل میکنند. در واقع، او میخواهد بگوید که حتی بدون کلام نیز میتوان مفاهیم را به تصویر کشید و افکار را به نوعی انتقال داد.
ور بدانستند لحن همدگر
فهم آن چون مرد بی نطقی بشر
هوش مصنوعی: اگر انسانها لحن همدیگر را درک میکردند، فهم آن مانند فردی میشد که قادر به گفتن هیچ کلامی نیست.
در میان شیر و گاو آن دمنه چون
شد رسول و خواند بر هر دو فسون
هوش مصنوعی: در میان شیر و گاو، دمنه به عنوان پیامآور عمل کرد و بر هر دو آنها جادو و سحر گفت.
چون وزیر شیر شد گاو نبیل
چون ز عکس ماه ترسان گشت پیل
هوش مصنوعی: زمانی که وزیر به قدرت و مقام بلند رسید، گاوی که ظاهری نیکو داشت به وجد آمد. اما فیل همانند کسی که از بازتاب ماه در هراس باشد، ترسید.
این کلیله و دمنه جمله افتراست
ورنه کی با زاغ لکلک را مریست
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که داستانها و افسانههایی که در "کلیله و دمنه" آمدهاند، همگی اشتباه و نادرست هستند. زیرا اگر حقیقت را در نظر بگیریم، هیچگاه زاغ نمیتواند رقیب لکلک باشد. به عبارتی دیگر، این جمله به غیردقیق بودن داستانهای گفتهشده اشاره دارد و میگوید که واقعیتها در این داستانها نادیده گرفته شدهاند.
ای برادر قصه چون پیمانهایست
معنی اندر وی مثال دانهایست
هوش مصنوعی: ای برادر، داستان مانند یک پیمانه است و معنی آن همچون دانهای درون آن میباشد.
دانهٔ معنی بگیرد مرد عقل
ننگرد پیمانه را گر گشت نقل
هوش مصنوعی: وقتی که انسان به عمق معنا پی ببرد، دیگر به ظاهر و قالب خارجی توجه نمیکند، حتی اگر تغییراتی در شکل و ظاهر آن ایجاد شود.
ماجرای بلبل و گل گوش دار
گرچه گفتی نیست آنجا آشکار
هوش مصنوعی: ماجرای عشق و زیبایی که بین بلبل و گل وجود دارد را در نظر بگیر، حتی اگر تو گفته باشی که این داستان در آنجا آشکار نیست.
