بخش ۱ - سر آغاز

مدتی این مثنوی به تاخیر افتاد، فرصتی لازم بود که خون به شیر بدل شود

خوب گوش کن، تا بخت تو فرزند جدیدی به دنیا نیاورد، خون به شیر بدل نمیشود

چون ضیاء الحق حسام الدین چلپی از اوج آسمان عنان بازگردانید

چون به معراج حقایق الهی رفته بود، بی بهار وجود او غنچه ها ناشکفته مانده بود

چون از دریا به ساحل برگشت، چنگ شعر مثنوی سامان گرفت (کوک شد)

مثنوی که ارواح را جلا میداد، روز پانزدهم رجب دوباره آغاز شد

آغاز تاریخ این کار و بار در سال ششصد و شصت و دو اتفاق افتاد

بلبلی که از اینجا رفته بود، بازگشت و برای شکار معانی مثنوی به باز شکاری ماننده شد

بازوی پادشاه قرارگاه این باز باد، این درگاه تا جاودان بروی مردم گشوده باد

آفت این درگاه هوای نفس و میل به شهوت است، و الا اینجا پیاپی شربت خوشی می نوشند

این دهان نفسانی را ببند تا آشکارا ببینی که حلق و دهان مانع دیدار آن جهان است 

ای دهان تو دروازه یی از دوزخی، و ای دنیا تو هم همانند برزخی

نور جاویدان در کنار دنیای پست و شیر صاف در کنار جویهای خون است

اگر در آنجا بی احتیاط گام برداری، شیر تو با خون به هم می آمیزد

آدم یک قدم در راه خوشی نفس برداشت، جدایی از صدر جنت بنامش ثبت شد، طوق جدایی بر گردنش آویخته شد

فرشته همانگونه که شیطان گریزد، از وی گریزان شد، برای لقمه ای نان مدتها اشک ریخت

هرچند گناهی که مرتکب شده بود، تار مویی بود ولی آن مو در دو چشم او رسته بود

آدم، در حکم چشم ذات قدیم باری تعالی بود، موی در چشم، کوهی عظیم است

اگر آدم در انجام آن کار مشورت میکرد، پشیمان نمیشد و به عذرخواهی بر نمیخواست

اگر عقلی با عقل دیگر یار شود، از کردار و گفتار بد جلوگیری میکند

اما اگر نفسی با نفسی دیگر یار شود، عقل فردی عاطل و باطل میگردد

اگر از تنهایی نومیدی بر تو چیره شود، زیر سایه دوست به خورشیدی بدل میگردی

برو، بی درنگ دوست الهی جستجو کن، اگر چنین کاری بکنی، خدا یار تو میشود

آنکس که در خلوت نشسته و چشم بر اغیار بسته است، او نیز این کار را از دوست فرا گرفته است

از بیگانگان باید خلوت گزید نه از یار، پوستین برای زمستان است نه برای بهار

اگر عقلی با عقل دیگر جفت شود، نور بیشتر میشود و راه آشکارتر میگردد

اما اگر نفسی از دیدار نفس دیگر شادمان شود، تاریکی بیشتر میگردد و راه گم میشود

ای مرد شکارچی! دوست همانند چشم توست، آن را از خس و خاشاک پاکیزه دار

آگاه باش! با جاروی زبان خود گرد و غبار مکن، برای چشم از خس و خاشاک ارمغان فراهم میاور 

چون مؤمن برای مؤمن آینه است، روی او از آلودگی در امان است

دوست در روزهای اندوه، آینه جان است، ای عزیز! بر روی آینه نباید دمید

تا  به سبب دم تو روی خود را از تو نهان نکند، تو هر لحظه باید نفَس خود را حبس کنی

مگر کمتر از خاکی؟ چون خاک یاری مساعد یافت، با فرا رسیدن بهار صد هزار گل و غنچه رویانید 

هوش مصنوعی: آن درختی که با معشوقش همراه می‌شود، به خاطر هوای دلپذیر از ریشه تا نوک شاخه‌هایش به شکوفه درمی‌آید.

هوش مصنوعی: در فصل پاییز، وقتی او محبوبش را دید که برخلاف انتظارش رفتار می‌کند، به حالت پرهیزکاری از او روی برگرداند و سرش را زیر لحاف برد.

هوش مصنوعی: دوست گفت که بلای نابسامانی است، زیرا وقتی او آمد، راه من به خواب و آرامش رسید.

هوش مصنوعی: من بیشتر دوست دارم که در خواب بمانم مثل اصحاب کهف تا اینکه در دنیای واقعی و تحت سلطه ی دقیانوس زندگی کنم.

هوش مصنوعی: خواب آنها به ماجرای دقیانوس مربوط می‌شد و خوابشان به گونه‌ای بود که به آنچه مربوط به شرف و آبرو است، ارزش می‌داد.

هوش مصنوعی: خواب در حقیقت بیداری است اگر با دانش همراه باشد، اما بیداری واقعی نیست اگر در کنار نادانان باشی.

هوش مصنوعی: زمانی که زاغ‌ها در بهمن لانه کردند، بلبل‌ها پنهان شدند و خود را کنار کشیدند.

هوش مصنوعی: چون در غیاب گل، بلبل نمی‌خواند و در غیاب خورشید، بیداری سختی می‌کشد.

هوش مصنوعی: ای خورشید، اگر این باغ را ترک کنی، زیر زمین را روشن خواهی کرد.

هوش مصنوعی: نور و دانش حقیقتی است که جایی جز در جان و عقل انسان نمی‌تواند تابیدن بگیرد.

هوش مصنوعی: خاصه خورشید کمال، که هر لحظه روشنایی‌اش را به افراز درمی‌آورد، نشانه‌ای است از کارها و کردارهای او که همیشه به روشنی و روشنگری کمک می‌کند.

هوش مصنوعی: اگر شمس درخشان بروز کند، ای اسکندر، بعد از آن هر کجا که بروی، زیبایی و نیکی در دنبالت خواهد بود.

هوش مصنوعی: بعد از آن هر جایی که بروی، وقتی به سمت شرق می‌روید، شرق‌ها به سمت مغرب شما عشق می‌ورزند.

هوش مصنوعی: حس خفاش به سمت مغرب پرواز می‌کند و حس پرنده به سمت مشرق حرکت می‌کند.

هوش مصنوعی: راه احساس و درک عمیق، مانند راهی است که خران در آن قدم می‌زنند. ای سوار، از این مسیر دوری کن، زیرا حضور تو برای این خران مزاحمت است و شرمنده باید شوی.

هوش مصنوعی: پنج حس وجود دارد و به جز این پنج حس، حس دیگری وجود دارد که مانند طلاست، در حالی که این حس‌ها شبیه مس هستند.

هوش مصنوعی: در آن بازاری که مردم قیامت هستند، آیا می‌توانند حس مس (فلز بی‌ارزش) را مانند حس طلا (فلز باارزش) بفهمند؟

هوش مصنوعی: حس جسمی ما از تاریکی تغذیه می‌کند، اما حس روحی ما از نور و روشنی بهره می‌گیرد.

هوش مصنوعی: ای کسی که با زیبایی‌ات احساسات را از دیگران می‌گیری، مانند موسی که دستش را از جیبش بیرون آورد، تو نیز از دنیای پنهان و نامرئی چیزی را آشکار کن.

هوش مصنوعی: ویژگی‌های تو مانند آفتاب، روشنی بخش و مشخص کننده‌ی حقیقت‌اند و تنها با یک خاصیت، تمام اطراف را روشن می‌کنند.

هوش مصنوعی: گاهی مانند خورشید درخشان و گاهی مانند دریا گسترده می‌شوی، گاهی به عظمت کوه قاف تبدیل می‌شوی و گاهی همچون پرنده‌ای افسانه‌ای به نام عنقا می‌گردی.

هوش مصنوعی: تو نه می‌توانی این گونه و نه آن گونه خواهی بود، در واقع وجود واقعی تو فراتر از تصورات و خیالات است.

هوش مصنوعی: روح انسان به علم و عقل وابسته است و ارتباطی به زبان‌های تازی و ترکی ندارد. این جمله به اهمیت علم و عقل در روح انسان اشاره دارد و نشان می‌دهد که زبان‌ها در این بُعد اهمیت کمتری دارند.

هوش مصنوعی: ای کسی که بدون نشانه و صورت هستی، با وجود اینکه هزاران شکل و شمایل وجود دارند، اما تو همواره یکه و یکتایی.

هوش مصنوعی: خداوند گاهی فردی را که شبیه دیگران است به یگانگی می‌کشاند و گاهی دیگر فردی که به یگانگی ایمان دارد را به تصورات و اشکال مختلف مشغول می‌سازد.

هوش مصنوعی: گاهی کسی از روی ترس یا در شرایطی خاص به شما می‌گوید بوالحسن، یا جوان، یا شخصی با بدن نرم و لطیف.

هوش مصنوعی: گاهی اوقات، انسان به سبب خودخواهی و غرور، تصویر و هویت خود را تخریب می‌کند، در حالی که حقیقت و پاکی وجود معشوق را تجلی می‌دهد.

هوش مصنوعی: چشم حس از مذهب اعتزال پیروی می‌کند، اما دیدهٔ عقل در ارتباط و نزدیکی با حقایق واقعی است.

هوش مصنوعی: افرادی که از دنیای مادی دوری می‌کنند، به راحتی به مسخره کردن دیگران می‌پردازند و خود را در مسیر درست می‌پندارند، در حالی که در حقیقت از حقیقت دور شده‌اند.

هوش مصنوعی: هر کسی که از حالت حس و تجارب دنیوی فراتر برود، به حقیقت و بینش عمیق‌تری دست می‌یابد و درک درستی از واقعیت‌ها پیدا می‌کند.

هوش مصنوعی: اگر شاه حیوانات را می‌دیدی، دیگر به جز گاو و خر، چیز دیگری از معجزات خدا نمی‌دیدی.

هوش مصنوعی: اگر حس دیگری در تو وجود نداشت، تنها حس حیوانی‌ات از بیرون بر تو تأثیر می‌گذاشت.

هوش مصنوعی: آیا انسان‌ها در جایگاه والایی نیستند؟ از چه زمانی به احساسات و ادراکات مشترک یکدیگر دسترسی پیدا کرده‌اند؟

هوش مصنوعی: گفتن نامحسوس یا محصور تو بی‌فایده است، چون بدون شکل و صورت، رها شدنت ممکن نیست.

هوش مصنوعی: او گذاشته است نامصور یا مصور را در پیش خود، زیرا او همه‌چیز را در عمق خود دارد و از ظاهر و پوسته خارج شده است.

هوش مصنوعی: اگر تو بینا نیستی، بر نابینایان آسیبی نیست، زیرا صبر کلید گشایش است.

هوش مصنوعی: داروی صبر می‌تواند هم دردی را که از نگریستن به چیزها و وقایع مختلف داریم تسکین دهد و هم باعث گشایش و روشن‌فکری ما شود.

هوش مصنوعی: وقتی دل مانند آینه‌ای صاف و بی‌آلایش شود، می‌توانی تصاویری را که فراتر از دنیای مادی هستند ببینی.

هوش مصنوعی: در اینجا به شما پیشنهاد می‌شود که هم زیبایی و نقوش فرش را ببینید و هم کسی که آن را طراحی کرده است. همچنین، توجه کنید که افرادی که در خدمت به این فرش مشغول به کار هستند نیز وجود دارند.

هوش مصنوعی: وقتی خلیل به سراغ من آمد، تصویر محبوبم را به شکل بت می‌بینم و معنای او، کسی است که بت‌ها را می‌شکند.

هوش مصنوعی: سپاسگزار خداوند هستم که او را آفرید و در ذهن خود جان خیال خود را مشاهده کرد.

هوش مصنوعی: خاک پای تو، دلم را مجذوب خود کرده است. خاکی که از آن برمی‌خیزم و زندگی‌ام را شکل می‌دهد.

هوش مصنوعی: گفتم اگر تو مرا خوب و پسندیده می‌دانی، این را قبول می‌کنم؛ وگرنه خودت می‌دانی که چگونه بر من خندیدی و به زیبایی‌ام نریختی.

هوش مصنوعی: برای حل مشکل باید به درون خود نگاه کنم، در غیر این صورت او به من لبخند می‌زند و من هرگز خوشحال نخواهم بود.

هوش مصنوعی: او زیباست و عاشق زیبایی است، زیرا جوانی نمی‌تواند یک پیر زال را انتخاب کند.

هوش مصنوعی: خوبی‌های خوب، به خود جذب می‌کنند و افرادی پاک و پاکیزه، بر او نیکو می‌خوانند.

هوش مصنوعی: در جهان هر چیزی تمایل دارد به سمت همزاد خود برود؛ اشیای گرم به یکدیگر جذب می‌شوند و اشیای سرد نیز همین‌طور.

هوش مصنوعی: قسم‌های دروغ و باطل، افرادی را از میان کسانی که حقیقت را دنبال می‌کنند، از میدان به در می‌کنند. اما کسانی که در مسیر سرشتی درست و واقعی هستند، از وجود هم‌نوعان خود خوشنود و شاداب هستند.

هوش مصنوعی: آتش‌نشان‌ها همدیگر را جذب می‌کنند و کسانی که نورانی‌اند، همدیگر را می‌طلبند.

هوش مصنوعی: وقتی که چشمانت را ببندی، زندگی به سختی و درد دچار می‌شود. زیرا چشمانت نمی‌توانند دیگر نوری را ببینند و صبر در این حالت وجود ندارد.

هوش مصنوعی: وقتی چشمانت را ببندی، در حقیقت خود را از دنیای بیرون و نور روز جدا می‌کنی. در این حالت، آیا چشم و دلت می‌تواند از آنچه درونت است، بهره‌برداری کند و زیبایی را احساس کند؟

هوش مصنوعی: تا زمانی که تو به جذب نور چشمانت ادامه می‌دهی، به زودی به نور روز ملحق خواهی شد.

هوش مصنوعی: اگر چشمانت باز باشد و تو را به خوبی ببیند، بدان که دل تو بسته است؛ آن را باز کن.

هوش مصنوعی: چشمان آشنای دل به دنبال نوری بی‌نهایت و خاص هستند.

هوش مصنوعی: وقتی که دوری آن دو نور ناپایدار را احساس کردی، چشمانت به وسعتی بی‌نظیر باز شد.

هوش مصنوعی: پس از جدایی آن دو نور دائمی، برای حفظ آن، سه چیز را می‌آورد.

هوش مصنوعی: وقتی او صدایم می‌زند، من به خودم نگاه می‌کنم تا ببینم آیا لیاقت جذب او را دارم یا اینکه دلیل ناپسندی در وجودم وجود دارد.

هوش مصنوعی: اگر کسی به دنبال عیوب و زشتی‌های دیگران باشد، در واقع خود را به تمسخر و تحقیر می‌کشاند.

هوش مصنوعی: کی بتوانم چهره‌ات را ببینم ای شگفت؟ آیا رنگ من مانند روز روشن است یا مانند شب تاریک؟

هوش مصنوعی: من به دنبال پیدا کردن هویت حقیقی خودم بودم، اما هیچ نشانی از آن در کسی نمی‌دیدم.

هوش مصنوعی: گفتم آینه برای چه استفاده می‌شود تا هرکس بداند که کیست و چه کسی است.

هوش مصنوعی: آینه‌ای از آهن فقط برای نشان دادن ظاهر و پوست انسان‌هاست، در حالی که آینه‌ای که عمق جان و روح را بازتاب می‌دهد، به ارزش سنگین و باارزشی تشبیه شده است.

هوش مصنوعی: آینهٔ جان، هیچ چیز جز چهرهٔ محبوب نیست و آن چهرهٔ محبوب باید از دیاری باشد که او متعلق به آن است.

هوش مصنوعی: به دل خود گفتم که تمام وجودت را به چالش بکش و به عمق دریا برو، اما متوجه باش که در این جستجو به نتیجه نخواهی رسید.

از طلب و نیاز است که بنده به کوی تو رسید، و درد بود که مریم را به ثمره و شیرینی خرما‌بن کشید.

هوش مصنوعی: چشم تو که به دل من نگاهی انداخت، دل نادیده‌ام کاملاً غرق در زیبایی تو شد.

هوش مصنوعی: در چشم تو، خود را به وضوح دیدم و فهمیدم که همیشه و ابدی وجود دارم.

هوش مصنوعی: گفتم که سرانجام خودم را در او پیدا کردم و در دو چشمش مسیر روشنی را دیدم.

هوش مصنوعی: گفتن اینکه آنچه در ذهنت می‌گذرد تنها یک تصور است، بنابراین به ماهیت واقعی خود از دیدگاه این تصورات توجه کن.

هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وجود من از نگاه تو خبر می‌دهد و به نوعی ما در هم آمیخته‌ایم؛ تو منی و من تو هستم، و این ارتباط نزدیک میان ما نشان‌دهنده اتحاد عمیق‌مان است.

هوش مصنوعی: در چشمان درخشان و جاودانه‌ام، خیال چگونه می‌تواند به حقایق دست پیدا کند؟

هوش مصنوعی: اگر در چشمان دیگران، صورت خود را ببینی، بدان که آن تنها یک خیال است و هیچ واقعیتی ندارد.

هوش مصنوعی: چون سرمه وجود ندارد، باده‌ای که از تصویر شیطان می‌نوشد، می‌تواند باعث بی‌خبری و غفلت شود.

هوش مصنوعی: چشم‌های آن‌ها دنیای خیال را می‌بیند و نمی‌تواند چیزهای ناموجود را وجودی واقعی بداند، بنابراین ناگزیر به این درک می‌رسد.

هوش مصنوعی: چشم من با دقت و روشن‌بینی خود، به واکاوی دنیای واقعی می‌پردازد و درمی‌یابد که خانهٔ وجود، حقیقتی است از خداوند متعال، نه صرفاً تصوری یا خیال در ذهن.

هوش مصنوعی: اگر یک تار مویی از تو در برابر چشمم باشد، در خیال من مانند جواهری با ارزش و زیباست، مانند یشم.

هوش مصنوعی: یعنی تو زمانی می‌توانی عیار و ارزش سنگ یشم را بشناسی که از ذهنیت و تصورت فراتر بروی و به حقیقت و واقعیت آن توجه کنی.

هوش مصنوعی: یک داستان بگو گوش کن تا بفهمی چه اشیاء واقعی هستند و چه چیزهایی تنها به ظاهر شباهت دارند.