برگردان به زبان ساده
چونک شیر اندر بَر خویشش کشید
در پناه شیر تا چَه میدوید
هوش مصنوعی: وقتی که شیر به جوان خودش نزدیک شد و او را در آغوش گرفت، انتظار داشتی که او چه کار کند و چقدر میدود.
چونک در چَه بنگریدند اندر آب
اندر آب از شیر و او در تافت تاب
هوش مصنوعی: وقتی که به آب نگاه کردهاند، در آن آب تصویر و جلوهای از شیر مشاهده شده که نور آن را روشن کرده و نمایان ساخته است.
شیر عکس خویش دید از آب تَفت
شکل شیری در بَرش خرگوش زفت
هوش مصنوعی: شیر در آب تصویر خود را دید و در آن شکل شیری را مشاهده کرد که در کنار آن خرگوشی بزرگ قرار داشت.
چونک خصم خویش را در آب دید
مر ورا بگذاشت و اندر چه جهید
هوش مصنوعی: زمانی که فرد خصم خود را در آب دید، او را رها کرد و به سمت دیگری رفت.
در فتاد اندر چَهی کو کنده بود
زانک ظلمش در سَرش آینده بود
هوش مصنوعی: کسی که در کار خود به سختی افتاده و از ظلمی که در وجودش هست رنج میبرد، به زودی در آینده دچار عواقب و نتیجههای کار خود خواهد شد.
چاهِ مُظلم گشت ظلمِ ظالمان
این چنین گفتند جملهٔ عالمان
هوش مصنوعی: چاه تاریکی به خاطر ظلم ستمگران عمیقتر شد و همه دانشمندان همین را بیان کردند.
هر که ظالمتر چَهَش با هولتر
عدل فرمودست بتَر را بتر
هوش مصنوعی: هر کس که ظلم بیشتری بکند، ترس او از عدالت هم بیشتر است و در نهایت بدتر خواهد شد.
ای که تو از جاه ظلمی میکُنی
دانک بهر خویش چاهی میکَنی
هوش مصنوعی: ای کسی که به خاطر مقام و قدرت خود ستم میکنی، بدان که با این کار تنها برای خودت در درازمدت مشکلی بزرگ ایجاد میکنی.
گِرد خود چون کِرم پیله بَر متَن
بهر خود چَه میکنی اندازه کَن
هوش مصنوعی: به دور خود مانند کرم ابریشم، محاصره شدهای و برای خود در حال تنیده شدن هستی. بهتر است به اندازه و حدود کارهایت توجه کنی.
مر ضعیفان را تو بیخصمی مدان
از نُبِی إِذَجَاءَ نَصْرُ اللَّه خوان
هوش مصنوعی: افراد ضعیف را بیدلیل محکوم نکن، زیرا که پیامبر فرموده است وقتی یاری خداوند بیاید، همه چیز تغییر خواهد کرد.
گر تو پیلی خصم تو از تو رمید
نک جَزا طَیْرًا أَبَابِیلَت رسید
هوش مصنوعی: اگر دشمن تو مثل فیل باشه و از تو بترسه، جزا و پاداشی جز این نیست که پررا آبیلت به تو خواهد رسید.
گر ضعیفی در زمین خواهد امان
غلغل افتد در سپاه آسمان
هوش مصنوعی: اگر کسی در زمین به کمک و حمایت نیاز داشته باشد، این درخواست او به گوش سپاهیان آسمانی میرسد و آنها به یاریاش خواهند آمد.
گر بِدَندانش گزی پُر خون کنی
درد دندانت بگیرد چون کُنی
هوش مصنوعی: اگر دندانت را با چیزی آسیب بزنی و خون بیفتد، درد دندانت ممکن است به شدت زیاد شود.
شیرْ خود را دید در چَه وز غُلو
خویش را نشناخت آن دم از عُدو
هوش مصنوعی: شیر متوجه شد که در چه وضعیتی قرار دارد و در آن لحظه نتوانست خود را از دشمن تشخیص دهد.
عکس خود را او عدوّ خویش دید
لاجرم بر خویش شمشیری کشید
هوش مصنوعی: او در آینه تصویر خودش را به عنوان دشمن مشاهده کرد، بنابراین به سوی خودش شمشیر کشید.
ای بسا ظلمی که بینی در کسان
خوی تو باشد دریشان ای فلان
هوش مصنوعی: بسیاری از ظلمها و خطاها را در دیگران میبینی که ممکن است در واقع آنها در خودت وجود داشته باشد.
اندریشان تافته هستی تو
از نفاق و ظلم و بد مستی تو
هوش مصنوعی: وجود تو از نفاق، ظلم و بدیها بافته شده است.
آن توی و آن زخم بر خود میزنی
بر خود آن دم تار لعنت میتنی
هوش مصنوعی: تو به خود زخم میزنی و در آن لحظهی تاریک، لعنت را بر خویش نازل میکنی.
در خود آن بد را نمیبینی عیان
ورنه دشمن بودیی خود را بجان
هوش مصنوعی: در واقع خودت را نمیتوانی به وضوح ببینی و این باعث میشود که دشمنیهای خود را نتوانی تشخیص دهی.
حمله بر خود میکنی ای ساده مرد
همچو آن شیری که بر خود حمله کرد
هوش مصنوعی: ای مرد ساده، تو همچون شیری هستی که به خود حمله میکند. خودت را به زحمت میاندازی و به خود آسیب میرسانی.
چون به قعر خوی خود اندر رسی
پس بدانی کز تو بود آن ناکسی
هوش مصنوعی: وقتی به اعماق وجود خود فرو روی، متوجه میشوی که مشکل و نواقص از درون خود تو ناشی میشود.
شیر را در قعر پیدا شد که بود
نقش او آنکش دگر کس مینمود
هوش مصنوعی: شیر در عمق دریا پیدا شد و مشخص شد که تصویر او در وجود دیگران نیست.
هر که دندان ضعیفی میکند
کار آن شیر غلطبین میکند
هوش مصنوعی: هر کسی که دندان ضعیفی دارد، کار او را مانند شیر نادان و اشتباه فهم میکند.
میببیند خال بد بر روی عم
عکس خال تست آن از عم مرم
هوش مصنوعی: میبیند نقطه سیاه بد بر تصویر صورتش که آن نقطه از عمق مرمری چهرهاش است.
مؤمنان آیینهٔ همدیگرند
این خبر می از پیمبر آورند
هوش مصنوعی: مؤمنان مانند آینه ای هستند که یکدیگر را نشان میدهند و این را به ما از پیامبر نقل میکنند.
پیش چشمت داشتی شیشهٔ کبود
زان سبب عالم کبودت مینمود
هوش مصنوعی: چشم تو شیشهای به رنگ آبی داشت که به خاطر آن، دنیا برایت به رنگ آبی به نظر میرسید.
گر نه کوری این کبودی دان ز خویش
خویش را بد گو مگو کس را تو بیش
هوش مصنوعی: اگر چشمی برای دیدن این زخم عمیق نداری، پس از خودت آگاه شو و دیگران را نادیده بگیر. خود را سرزنش مکن و از دیگران شاکی نباش.
مؤمن ار ینظر بنور الله نبود
غیب مؤمن را برهنه چون نمود
هوش مصنوعی: اگر مؤمن با نور خداوند ننگرد، غیب او برایش عیان و نمایان نخواهد شد.
چون که تو ینظر بنار الله بدی
در بدی از نیکوی غافل شدی
هوش مصنوعی: زمانی که تو به نور خداوند نگاه میکنی، در دنیای بدیها غرق میشوی و از خوبها غافل میگردی.
اندک اندک آب بر آتش بزن
تا شود نار تو نور ای بوالحزن
هوش مصنوعی: به آرامی و به تدریج، بر آتش با آب بزن تا آتش تو به نور تبدیل شود، ای کسی که در اندوه به سر میبری.
تو بزن یا ربنا آب طهور
تا شود این نار عالم جمله نور
هوش مصنوعی: ای خدا، با آب پاکی که میزنی، این آتشِ دنیا را به نور تبدیل کن.
آب دریا جمله در فرمان تست
آب و آتش ای خداوند آن تست
هوش مصنوعی: همهی موجودات دریا تحت کنترل و ارادهی تو هستند، و این که آب و آتش نیز به دست توست، ای خداوند بزرگ.
گر تو خواهی آتش آب خوش شود
ور نخواهی آب هم آتش شود
هوش مصنوعی: اگر تو بخواهی، میتوانی به راحتی مشکلات را حل کنی و در غیر این صورت، حتی شرایط ساده نیز به دردسر تبدیل میشود.
این طلب در ما هم از ایجاد تست
رستن از بیداد یا رب داد تست
این نیاز و همچنین خواستار عدل و انصاف بودن هم از نعمات و عطا های تو است و تلاش برای رهایی از ظلم همچنین رهایی از آن نمونه بارز عدالت تو است
بیطلب تو این طلبمان دادهای
گنج احسان بر همه بگشادهای
هوش مصنوعی: بدون اینکه ما خواستهایم، تو این خواسته را به ما دادهای و لطف و بخششات را به همه گسترش دادهای.