برگردان به زبان ساده
بود لقمان پیش خواجهٔ خویشتن
در میان بندگانش خوارتن
هوش مصنوعی: لقمان در حضور آقای خود در میان بندگانش به حالت خوار و ذلیل نشسته است.
میفرستاد او غلامان را به باغ
تا که میوه آیدش بهر فراغ
هوش مصنوعی: او، غلامان را به باغ میفرستاد تا میوهها برایش آماده شود و بتواند از آنها بهرهمند شود.
بود لقمان در غلامان چون طفیل
پر معانی تیرهصورت همچو لیل
هوش مصنوعی: لقمان، در میان غلامان، مانند طفیل است که دارای معانی بسیار و با ظاهری تیره و شبگونه است.
آن غلامان میوههای جمع را
خوش بخوردند از نهیب طمع را
هوش مصنوعی: آن خدمتکاران از میوههای جمع شده به طرز لذتبخشی استفاده کردند و به خاطر طمع خود به آنها رسیدند.
خواجه را گفتند لقمان خورد آن
خواجه بر لقمان ترش گشت و گران
هوش مصنوعی: به خواجه گفتند که لقمان چیزی خورد. خواجه به خاطر این موضوع ناراحت و عبوس شد و سنگینتر شد.
چون تفحص کرد لقمان از سبب
در عتاب خواجهاش بگشاد لب
هوش مصنوعی: وقتی لقمان دربارهٔ دلیل سرزنش کردن آقایش جستوجو کرد، زبانش را باز کرد و شروع به صحبت کرد.
گفت لقمان سیدا پیش خدا
بندهٔ خاین نباشد مرتضی
هوش مصنوعی: لقمان به خدا گفت: "ای خداوند، بندهای که خیانت میکند، نباید مورد احترام و بزرگی قرار گیرد."
امتحان کن جملهمان را ای کریم
سیرمان در ده تو از آب حمیم
هوش مصنوعی: ای بخشنده، ما را آزمایش کن، زیرا در بخشش تو، ما از آب گرم و لذتبخش سیراب شدهایم.
بعد از آن ما را به صحرایی کلان
تو سواره ما پیاده میدوان
هوش مصنوعی: سپس ما را به یک بیابان وسیع میبری، در حالی که تو سوار بر مرکب هستی و ما پیاده دنبالت میدویم.
آنگهان بنگر تو بدکردار را
صنعهای کاشف الاسرار را
هوش مصنوعی: سپس به بدکردار نگاه کن و آثار آن خالق اسرار را ببین.
گشت ساقی خواجه از آب حمیم
مر غلامان را و خوردند آن ز بیم
هوش مصنوعی: خدمتگزار خواجه به خاطر تشنگی، از آب گرم حمیم گذشت و به غلامان نوشیدنی داد تا از ترس و نگرانی، آن را بنوشند.
بعد از آن میراندشان در دشتها
میدویدند آن نفر تحت و علا
هوش مصنوعی: بعد از آن، آن شخص آنها را در دشتها به حرکت درمیآورد و آنها به سرعت میدویدند.
قی در افتادند ایشان از عنا
آب میآورد زیشان میوهها
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که گروهی به زمین افتادهاند و از آنها آب میآورند و میوهها را جمع میکنند.
چون که لقمان را در آمد قی ز ناف
می بر آمد از درونش آب صاف
هوش مصنوعی: وقتی لقمان به آرامش و سکوتی عمیق فرورفت، مانند آب زلالی که از عمق وجودش میجوشد، صدای شفاف و دلنشینی از او برخاست.
حکمت لقمان چو داند این نمود
پس چه باشد حکمت رب الوجود
هوش مصنوعی: حکمت لقمان نشاندهندهی عمق و فهم بالای اوست، پس اگر اینقدر حکمت دارد، حکمت خداوند که خالق همه چیز است، چگونه خواهد بود؟
یوم تبلی والسرائر کلها
بان منکم کامن لا یشتهی
هوش مصنوعی: در روزی که اسرار و ناپسندها برملا میشود، از شما کسانی هستند که چیزی را نمیخواهند یا نمیپسندند.
چون سقوا ماء حمیما قطعت
جملة الاستار مما افضعت
هوش مصنوعی: وقتی که آب داغ آورده شود، پردهها به طور کامل قطع میشوند و این موضوع به شدت تاثیرگذار است.
نار زان آمد عذاب کافران
که حجر را نار باشد امتحان
هوش مصنوعی: عذاب کافران از آتش به وجود آمده است، زیرا سنگ نیز در آتش آزمایش میشود.
آن دل چون سنگ را ما چند چند
نرم گفتیم و نمیپذرفت پند
هوش مصنوعی: ما بارها تلاش کردیم تا دل سنگی او را نرم کنیم و او هیچکدام از نصیحتها را قبول نکرد.
ریش بد را داروی بد یافت رگ
مر سر خر را سر دندان سگ
هوش مصنوعی: به بدی، با بدی دیگر نمیتوان مقابله کرد. برای درمان مشکلات بد، باید از راه درست و مناسب استفاده کرد. اگر بخواهیم راهی نادرست را انتخاب کنیم، بیشتر به دردسر خواهیم افتاد و در نهایت نتیجهای معکوس خواهیم گرفت.
الخبیثات الخبیثین حکمتست
زشت را هم زشت جفت و بابتست
هوش مصنوعی: زشتها برای زشتها مناسب هستند و هر چیز بد، همزاد خود را پیدا میکند.
پس تو هر جفتی که میخواهی برو
محو و همشکل و صفات او بشو
هوش مصنوعی: پس هر جفتی که میخواهی، به او نزدیک شو و خودت را شبیه او کن و صفات او را به خود بگیر.
نور خواهی مستعد نور شو
دور خواهی خویش بین و دور شو
هوش مصنوعی: اگر به دنبال نور و روشنی هستی، خود را برای دریافت آن آماده کن. اگر میخواهی از تاریکی و دوری بگریزی، خود را در آینهای از خود ببین و از آن فاصله بگیر.
ور رهی خواهی ازین سجن خرب
سر مکش از دوست و اسجد واقترب
هوش مصنوعی: اگر میخواهی از این زندان رهایی یابی، سر از دوست برندار و به او نزدیک شو.
