برگردان به زبان ساده
بشنو الفاظ حکیم پردهای
سر همانجا نه که باده خوردهای
هوش مصنوعی: به دقت به سخنان حکیم گوش فرا ده و توجه کن که او در حقیقت چه میگوید، نه اینکه فقط به خاطر مستی و شادمانی آنها را نادیده بگیری.
چونک از میخانه مستی ضال شد
تسخر و بازیچهٔ اطفال شد
وقتیکه شخصی مست از میخانه دور شود، مایه تمسخر و بازیچه کودکان کوی و برزن میشود.
میفتد او سو به سو بر هر رهی
در گل و میخنددش هر ابلهی
هوش مصنوعی: او در هر گوشه و کناری از طریق مختلف دچار افت و ناملایمات میشود و هر فرد نادانی به او میخندد.
او چنین و کودکان اندر پیش
بیخبر از مستی و ذوق میش
هوش مصنوعی: او در حالتی است که خود را نمیداند، مانند کودکان که بیخبر از شادی و عشق در حال بازی هستند.
خلق اطفالند جز مست خدا
نیست بالغ جز رهیده از هوا
هوش مصنوعی: افراد مانند کودکانی هستند که به جز مستی از محبت خدا هیچ چیز نمیدانند و هیچ کس جز کسی که از خواستههای دنیوی خود آزاد شده، به بلوغ واقعی نرسیده است.
گفت دنیا لعب و لهوست و شما
کودکیت و راست فرماید خدا
هوش مصنوعی: دنیا فقط سرگرمی و تفریح است و شما در حال کودکی و بازی هستید، و خداوند به خوبی این را بیان کرده است.
از لعب بیرون نرفتی کودکی
بی ذکات روح کی باشد ذکی
هوش مصنوعی: اگر از بازی و سرگرمی خارج نشوی، چگونه ممکن است که کودک نازپروری باشی که روحش به علم و درک برسد؟
چون جماع طفل دان این شهوتی
که همی رانند اینجا ای فتی
هوش مصنوعی: نوجوانی که به غریزه و خواستههای خود مشتاق است، باید بداند که این تمایلات بخشی از طبیعیات زندگی است.
آن جماع طفل چه بود بازیی
با جماع رستمی و غازیی
هوش مصنوعی: اینجا نویسنده به مقایسهای بین بازی کودکان و جنگ رستم، قهرمان ایرانی، پرداخته است. او از سادگی و بیخیالی بازی کودکان سخن میگوید و در مقابل، به عظمت و شجاعت جنگهای رستم اشاره میکند. بنابراین، مقایسهای بین دنیای کودکانه و دنیای قهرمانی انجام شده که نشاندهنده تفاوتهای بزرگ در اهمیت و جدیت آنهاست.
جنگ خلقان همچو جنگ کودکان
جمله بیمعنی و بیمغز و مهان
هوش مصنوعی: جنگ و نزاع مردم همچون دعواهای کودکان است که همگی بیفایده و بیخود و احمقانه به نظر میرسد.
جمله با شمشیر چوبین جنگشان
جمله در لا ینفعی آهنگشان
هوش مصنوعی: تمام جنگها و نبردهای آنان به وسیله شمشیرهایی از چوب است و در نتیجه، آهنگ و نغمههای آنها به جایی نمیرسد و نتیجهای ندارد.
جمله شان گشته سواره بر نیی
کین براق ماست یا دلدلپیی
هوش مصنوعی: همه آنها بر اسبی سوار شدهاند که یا بخار میزند یا شتابش زیاد است.
حاملند و خود ز جهل افراشته
راکب و محمول ره پنداشته
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که افرادی که چیزی را با خود دارند یا به دوش میکشند، به دلیل نادانی و جهل خود، راه و مسیر را اشتباه تشخیص میدهند و گمان میکنند که خود را در مسیر درستی قرار دادهاند.
باش تا روزی که محمولان حق
اسپتازان بگذرند از نُه طبق
هوش مصنوعی: منتظر باش تا روزی که حاملان حقیقت مانند اسبران، از نه طبقه عبور کنند.
تعرج الروح الیه و الملک
من عروج الروح یهتز الفلک
هوش مصنوعی: روح به سوی او پرواز میکند و ملک که از عروج روح خبر دارد، آسمان را به جنبش در میآورد.
همچو طفلان جملهتان دامنسوار
گوشهٔ دامن گرفته اسپوار
هوش مصنوعی: شما مانند کودکان، همگی در گوشه دامن نشستهاید و مانند اسبی که در مهار است، کنترل شدهاید.
از حق ان الظن لا یغنی رسید
مرکب ظن بر فلکها کی دوید
هوش مصنوعی: شک و گمان به حقیقت نمیرسد، چرا که گمان نمیتواند بر قلههای آسمانی اوج بگیرد.
اغلب الظنین فی ترجیح ذا
لا تماری الشمس فی توضیحها
هوش مصنوعی: برخی از افراد ممکن است در انتخاب چیزها شک و تردید داشته باشند، اما نمیتوان در روشنی خورشید تردید کرد و بر کیفیت آن صحه گذاشت.
آنگهی بینید مرکبهای خویش
مرکبی سازیدهایت از پای خویش
هوش مصنوعی: سپس متوجه میشوید که شما از خودتان درستی و شایستگی ساختهاید، که این نشان از تلاشهای شماست.
وهم و فکر و حس و ادراک شما
همچو نی دان مرکب کودک هلا
هوش مصنوعی: تفکر و احساسات شما مانند ساز نی است که کودک بر روی آن مینوازد.
علمهای اهل دل حمالشان
علمهای اهل تن احمالشان
هوش مصنوعی: علم و دانش افراد با دل و روح، بر دوش آنها سنگینی میکند، در حالی که علم و دانش افراد مادی و پر از دغدغه تنها بار بر دوش آنها میگذارد.
علم چون بر دل زند یاری شود
علم چون بر تن زند باری شود
هوش مصنوعی: اگر دانش بر دل بنشیند، به انسان یاری و کمک میکند، اما اگر فقط بر ظاهر و وجودش تاثیر بگذارد، بر او بار سنگینی میشود.
گفت ایزد یحمل اسفاره
بار باشد علم کان نبود ز هو
هوش مصنوعی: خداوند گفت: علم، همچون بار گران است که اگر از آن استفاده نشود، بیفایده و بدون ارزش خواهد بود.
علم کان نبود ز هو بی واسطه
آن نپاید همچو رنگ ماشطه
هوش مصنوعی: اگر علم و دانش از خدای بدون واسطه نیاید، مثل رنگ آرایشگری پایدار نخواهد ماند.
لیک چون این بار را نیکو کشی
بار بر گیرند و بخشندت خوشی
هوش مصنوعی: اما وقتی که این بار را به خوبی و با توانایی حمل کنی، دیگران بار را بر دوش تو میگذارند و به تو شادی خواهند داد.
هین مکش بهر هوا آن بار علم
تا ببینی در درون انبار علم
هوش مصنوعی: چرا به خاطر نیازی زودگذر، بار سنگین علم را بر دوش میگذاری؟ تا زمانی که به عمق و حقیقت علم دست پیدا کنی، باید به درون آن نگاه کنی.
تا که بر رهوار علم آیی سوار
بعد از آن افتد ترا از دوش بار
هوش مصنوعی: زمانی که بر روی راه علم سوار شوی، پس از آن بار سنگینی که بر دوش داری، از تو برداشته خواهد شد.
از هواها کی رهی بی جام هو
ای ز هو قانع شده با نام هو
هوش مصنوعی: آیا میتوانی بدون نیاز به شراب و مستی، از دنیای آرزوها و خواستهها رهایی یابی؟ تو که با یاد نام خداوند قانع شدهای، باید برای رسیدن به این هدف تلاش کنی.
از صفت وز نام چه زاید خیال
و آن خیالش هست دلال وصال
هوش مصنوعی: از ویژگیها و نامها چه چیزی به ذهن میآید، و آن خیال که در ذهن داریم، نشانهای از وصل و ارتباط است.
دیدهای دلال بی مدلول هیچ
تا نباشد جاده نبود غول هیچ
هوش مصنوعی: چشم نمیتواند چیزی را ببیند و تفسیر کند، مگر اینکه راهی برای فهم وجود داشته باشد. بدون وجود یک مسیر مشخص، هیچ چیزی قابل شناسایی نیست.
هیچ نامی بی حقیقت دیدهای
یا ز گاف و لامِ گُل، گُل چیدهای
هوش مصنوعی: آیا تا به حال نامی را بدون حقیقت دیدهای یا از مفاهیم سطحی و بیمعنا چیزی برداشت کردهای؟
اسم خواندی رو مسمی را بجو
مه به بالا دان نه اندر آب جو
اسم را دیدی و خواندی، اکنون برو و صاحب اسم را بیاب؛ ماه در آب جوی نیست (تو عکس آن را دیدهای) ماه در بالاست.
گر ز نام و حرف خواهی بگذری
پاک کن خود را ز خود هین یکسری
اگر میخواهی از اسم و حرف و صوت بگذری، خود را از «خویشتن» و «خود» یکسره پاککن.
همچو آهن ز آهنی بی رنگ شو
در ریاضت آینهٔ بی زنگ شو
همچون آهن از «آهن بودن» کاملا بیرنگ شو و با ریاضت، آینهٔ بیرنگ و زلال شو.
خویش را صافی کن از اوصاف خود
تا ببینی ذات پاک صاف خود
هوش مصنوعی: خودت را از ویژگیها و صفات منفی پاک کن تا بتوانی وجود پاک و واقعی خودت را ببینی.
بینی اندر دل علوم انبیا
بی کتاب و بی معید و اوستا
هوش مصنوعی: اگر به دل خود نگاه کنی، میبینی که داناییهای پیامبران در درونت وجود دارد، بدون نیاز به کتاب یا معلم و یا متنهای مقدس.
گفت پیغمبر که هست از امتم
کو بود هم گوهر و هم همتم
هوش مصنوعی: پیامبر گفت که در میان مردم من، چه کسی است که هم از نظر شخصیت و هم از نظر هدف، ارزشمند و قابل توجه باشد؟
مر مرا زان نور بیند جانشان
که من ایشان را همیبینم بدان
هوش مصنوعی: آنها جان من را از نور خود میبینند و من نیز به همین نور، آنها را میبینم.
بی صحیحین و احادیث و روات
بلک اندر مشرب آب حیات
هوش مصنوعی: بدون درستنمایی و نقلقولها و راویان، بلکه در مدل مشروب آب حیات.
سر امسینا لکردیا بدان
راز اصبحنا عرابیا بخوان
هوش مصنوعی: امروز ما به خاطر آن راز، مانند عربها صبح را آغاز کردیم.
ور مثالی خواهی از علم نهان
قصهگو از رومیان و چینیان
هوش مصنوعی: اگر به دنبال نمونهای از دانش پنهان هستی، داستانهای رومیها و چینیها را بشنو.