برگردان به زبان ساده
بهر این گفتند دانایان بفن
میهمان محسنان باید شدن
هوش مصنوعی: دانشمندان برای این موضوع گفتهاند که برای پذیرایی از میهمانان، باید دارای فن و هنر خاصی بود.
تو مرید و میهمان آن کسی
کو ستاند حاصلت را از خسی
هوش مصنوعی: تو پیرو و مهمان کسی هستی که از شخص پست و بیارزش، نتیجه و ثمرهات را میگیرد.
نیست چیره چون ترا چیره کند
نور ندهد مر ترا تیره کند
هوش مصنوعی: هیچکس همچون تو قدرتی ندارد که روشنایی بیاورد و نمیتواند تو را به تاریکی بکشاند.
چون ورا نوری نبود اندر قران
نور کی یابند از وی دیگران
هوش مصنوعی: وقتی که او خودش نوری ندارد، دیگران چه نوری میتوانند از او بگیرند؟
همچو اعمش کو کند داروی چشم
چه کشد در چشمها الا که یشم
هوش مصنوعی: شبیه اعمش که داروی چشم را آماده میکند، در چشمها چه میسازد جز یشم؟
این زنده بودن و زیبایی بینظیر یشم را به تصویر میکشد و میگوید که او تنها با این زیبایی در چشمها بازی میکند.
حال ما اینست در فقر و عنا
هیچ مهمانی مبا مغرور ما
هوش مصنوعی: حال ما این است که در فقر و سختی به سر میبریم، اما هیچ مهمانی را به خود مغرور نمیکنیم.
قحط ده سال ار ندیدی در صور
چشمها بگشا و اندر ما نگر
هوش مصنوعی: اگر در طول ده سال، کمبودی را ندیدهای، حالا چشمانت را باز کن و به درون ما نگاه کن.
ظاهر ما چون درون مدعی
در دلش ظلمت زبانش شعشعی
هوش مصنوعی: ظاهر ما مانند باطن ما نیست؛ در دل کسی که ادعا میکند، تاریکی وجود دارد، اما زبانش درخشان و مغرور است.
از خدا بویی نه او را نه اثر
دعویش افزون ز شیث و بوالبشر
هوش مصنوعی: نه از خدا خبری هست و نه نشانی از او، گویندهاش هم هیچگاه نتوانسته ادعایش را از شیث و بشر بیشتر کند.
دیو ننموده ورا هم نقش خویش
او همیگوید ز ابدالیم بیش
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که موجودی که دیو نیست، تاثیری از خود باقی نگذاشته و او نیز از این بابت میگوید که بیشتر از آنچه در گذشته بوده، شایسته و ارزنده است.
حرف درویشان بدزدیده بسی
تا گمان آید که هست او خود کسی
هوش مصنوعی: در این بیت اشاره به این است که درویشان (افراد زاهد و سادهزیست) در سخنان و افکار خود رازهایی دارند که به نظر میرسد آنها از دیگران پنهان کردهاند. این پنهانکاری باعث میشود که دیگران گمان کنند که درویش شخصیت مهمی دارد و به نوعی خود را فردی حائز اهمیت معرفی کند. به عبارت دیگر، آنها برای حفظ یک تصویر خاص از خود، به گونهای صحبت میکنند که ممکن است تأثیرگذار باشد و باعث شود دیگران به آنها احترام بگذارند و گمان کنند که شخصیت ویژهای دارند.
خرده گیرد در سخن بر بایزید
ننگ دارد از درون او یزید
هوش مصنوعی: اگر کسی به بایزید انتقاد کند، از این کار خود شرمنده است، زیرا در درون او همانند یزید، خوی ناپسند و زشت وجود دارد.
بینوا از نان و خوان آسمان
پیش او ننداخت حق یک استخوان
هوش مصنوعی: آن بیچاره به دلیل نداشتن روزی و رزق و روزی آسمانی، هیچ چیزی به جز یک استخوان در برابر خداوند نخواهد داشت.
او ندا کرده که خوان بنهادهام
نایب حقم خلیفهزادهام
هوش مصنوعی: او اعلام کرده که سفرهای پهن کردهام و به عنوان نماینده حق، فرزند یا جانشین خلیفه هستم.
الصلا سادهدلان پیچ پیچ
تا خورید از خوان جودم سیر هیچ
هوش مصنوعی: ای سادهدلان، از سفرهی بخشش من به اندازهای که تأمین نیازتان باشد، بهرهمند شوید و سیراب باشید.
سالها بر وعدهٔ فردا کسان
گرد آن در گشته فردا نارسان
هوش مصنوعی: سالهاست که مردم به امید فردا و وعدههایی که داده شده است دور آن در انتظار ماندهاند، اما هنوز به آنچه که وعده داده شده رسیدهاند.
دیر باید تا که سِر آدمی
آشکارا گردد از بیش و کمی
هوش مصنوعی: زمانی طولانی باید بگذرد تا شخصیت واقعی انسان به طور روشن و واضح از تفاوتهایش با دیگران نمایان شود.
زیر دیوار بدن گنجست یا
خانهٔ مارست و مور و اژدها
هوش مصنوعی: زیر پوست بدن انسان، گنجی نهفته است، یا ممکن است محلی باشد برای موجودات خطرناک و مضر مانند مار، مور و اژدها.
چونک پیدا گشت کو چیزی نبود
عمر طالب رفت آگاهی چه سود
هوش مصنوعی: وقتی که حقیقت مشخص شد و فهمیدیم که چیزی در آنجا وجود ندارد، عمر فرد جستجوگر به هدر رفته است و دانستن این واقعیت فایدهای ندارد.