بخش ۱۵ - دربارهٔ بغداد

نصرالله منشی » کلیله و دمنه » مقدمهٔ نصرالله منشی » بخش ۱۵ - دربارهٔ بغداد

و حال علو همت و بسطت ملک او ازان شایع تر است که در شرح آن باشباعی حاجت افتد. و یکی از آثار باقی آن پادشاه محتشم حضرت بغداد است که امروز مرکز خلافت و مستقر امامت و منبع ملک و مدینه السلام علاالاطلاق آنست. نه در بلاد اسلام چنان شهری نشان می‌دهند و نه در دیار کفر. و یکی از خصایص آن حضرت مدالله ظلالها آنست که وفات خلفا آنجا اتفاق نیفتد: امیرالمومنین ابوجعفر منصور رضی الله عنه به بئر میمون یکمنزلی مکه حرسها الله از ملک دنیا بملک آخرت رفت، و امیر المومنین ابوعبدالله محمدبن منصور الملقب بالمهدی رضی الله عنه بمرحله ماسبذان در راه گرگان، و امیرالمومنین ابومحمد موسی بن المهدی الملقب بالهادی بعیسی آباد، و امیرالمومنین ابوجعفر هرون بن المهدی الملقب بالرشید به طوس و امیرالمومنین ابوالعباس عبدالله بن هرون الملقب به طرسوس، و محمد امین ببغداد کشته شد اما در آن حال خلیفت نبود واغلب امت بر خلع او اجماع کرده بودند، و در این عهد نزدیک امیرالمومنین ابومنصور الفضل الملقب بالمسترشد بالله در حدود عراق شهید شد و میان آن موضع و حضرت بغداد مسافت تمام نشان می‌دهند. و محاسن این شهر بسیار است و هرکس از اصحاب تواریخ دران خوضی نموده اند، و شرح و تفصیل آن مستوفی بیاورده.

بخش ۱۴ - ترجمهٔ کلیله و دمنه به تازی: و چون بلاد عراق و پارس بر دست لشکرهای اسلام فتح شد و صبح ملت حق بر آن نواحی طلوع کرد ذکر این کتاب بر اسماع خلفا می‌گذشت و ایشان را بدان میلی و شعفی می‌بود تا در نوبت امیرالمومنین ابوجعفر منصوربن علی بن عبدالله بن العباس رضی الله عنهم، که دوم خلیفت بوده است از خاندان عم مصطفی صلی الله علیه و رضی عن عمه، ابن المقفع آن را از زبان پهلوی بلغت تازی ترجمه کرد، و آن پادشاه را بران اقبالی تمام افتاد و دیگر اکابر امت بدان اقتدا کردند. بخش ۱۶ - ذکر منصور عباسی: و اکنون نکته ای چند از سخنان امیرالمومنین منصور ایراد کرده آمد هر چند که جای آن نیست اما ممکن است که خوانندگان را ازان فایده ای باشد: روی با هم نشینان خود می‌گفت که: ما احوجنی الی ان یکون علی بابی اربعة کما ارید! قالوا و من هم؟ قال: من لایقوم ملکی الا بهم کما ان السریر لایقوم الا بقو ائمه الاربع. اما احدهم فقاض لایاخذه فی الله لومة لائم؛ و اما الثانی فصاحب شرطه ینصف الضعفاء من الاقویاء. . . معنی چنین باشد که: چگونه محتاجم بچهار مرد که بر درگاه من قائم گردند ! حاضران گفتند: تفصیل اسامی ایشان چگونه است؟ گفت: کسانی که بی ایشان کار ملک راست نتواند بود چنانکه تخت بی چهارپایه راست نیستد: یکی از ایشان حاکمی که در امضای احکام شرع از طریق دیانت و قضیت امانت نگذرد و نکوهش مردمان او را از راه حق باز ندارد؛ و دوم خلیفتی که انصاف مظلومان ضعیف از ظالمان قوی بستاند؛ و سوم کافی ناصح که خراجها و حقوق بیت المال بروجه استقصا طلب کند و بر رعیت حملی روا ندارد که من از ظلم او بیزارم. وانگه انگشت بگزید و گفت: آه آه ! گفتند: چهارم کیست یا امیرالمومنین؟ گفت: صاحب بریدی که اخبار درست و راست انها کند و از حد صدق نگذرد.

اطلاعات

منبع اولیه: ویکی‌درج

تعداد ابیات:

* با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

برگردان به زبان ساده

هوش مصنوعی: همت بلند و گسترش حکومت او بیشتر از آن است که بخواهیم در مورد آن توضیح دهیم. یکی از نشانه‌های بارز آن پادشاه بزرگ، بغداد است که امروز مرکز خلافت و محور امامت و منبع سلطنت و به معنای واقعی کلمه، شهری امن و آراسته است. در عالم اسلام هیچ شهری مانند آن وجود ندارد و در سرزمین‌های کفر نیز نشانی از آن نمی‌توان یافت. یکی از ویژگی‌های آن بزرگوار این است که وفات خلفا در آنجا پیش نمی‌آید: امیرالمؤمنین ابوجعفر منصور در کنار بئر میمون نزدیک مکه از دنیا رفت، امیرالمؤمنین ابوعبدالله محمدبن منصور، معروف به مهدی، در مسیر ماسبذان در راه گرگان فوت کرد، و امیرالمؤمنین ابومحمد موسی بن مهدی، معروف به هادی، در عیسی آباد جان سپرد. امیرالمؤمنین ابوجعفر هارون بن مهدی، معروف به رشید، در طوس به سر آمد و ابوالعباس عبدالله بن هارون، معروف به طرسوس، و محمد امین هم در بغداد کشته شدند، اما در آن زمان خلیفه نبود و اکثر مردم بر خلع او توافق کرده بودند. در این دوران نزدیک به امیرالمؤمنین ابومنصور الفضل، معروف به مسترشده بالله، در نواحی عراق به شهادت رسید و فاصله زیادی بین آن مکان و بغداد وجود دارد. این شهر ویژگی‌های زیادی دارد و هر کس که در تاریخ به آن پرداخته باشد، جزئیات و زیبایی‌های آن را به تحریر درآورده است.