برگردان به زبان ساده
تا جهانست ملک سلطان باد
بر جهانش به ملک فرمان باد
هوش مصنوعی: تا زمانی که دنیا وجود دارد، سلطنت و قدرت او بر جهان حاکم باشد و فرمانرواییاش بر زمین برقرار باشد.
شاه مسعود کاختر مسعود
در مرادش درست پیمان باد
هوش مصنوعی: شاه مسعود به کاخ خود با امید و آرزو میرود و به درستی به عهد و پیمانی که بسته، وفادار است.
همه دعوی طالع میمونش
در معانی بدیع برهان باد
هوش مصنوعی: همه ادعاها و سخنان خوب او در مورد معنای نو و تازه، به خوبی قابل اثبات است.
دامن همت سرافرازش
گردن چرخ را گریبان باد
هوش مصنوعی: با تلاش و اراده قوی خود، بر تمام مشکلات و چالشها غلبه کن و آنها را به تسخیر درآور.
از کفش بر مثال های نفاذ
عز توقیع و حسن عنوان باد
هوش مصنوعی: این بیت به اهمیت ویژگیها و نشانههای ظاهری و معنایی اشاره دارد. به نوعی میتوان گفت که زیبا و برجسته بودن عنوان و علامتها، نشاندهندهی کیفیت و اعتبار آن چیزهاست. به عبارتی دیگر، کفش به عنوان نمادی از ظاهری که ما ارائه میدهیم، باید نشاندهندهی عزت و زیبایی باشد.
رای او را بدانچه روی نهد
همه دشوار گیتی آسان باد
هوش مصنوعی: حکمت و اراده او بر همه چیز حاکم است؛ بنابراین، هر چیزی که او بخواهد، حتی اگر در ظاهر سخت و دشوار به نظر برسد، در واقع میتواند آسان و ممکن باشد.
عزم او را بدانچه قصد کند
کم و بیش زمانه یکسان باد
هوش مصنوعی: اگر اراده کسی به چیزی معطوف شود، زمانی که به آن برسد، زمانه به همان اندازه که میخواهد، در آن تأثیر دارد.
کسوت فخر و فرش جاهش را
رنگ انواع و نقش الوان باد
هوش مصنوعی: لباسی که نماد افتخار و پرستیژ اوست، با رنگها و طراحیهای متنوعی آراسته شده است.
دانه و شاخ و باغ مجلس او
دانه در و شاخ و مرجان باد
هوش مصنوعی: در اینجا به زیبایی و تنوع موجود در طبیعت و زندگی اشاره شده است. دانهها، شاخها و باغ، نمادهایی از زندگی و سرسبزی هستند. این تصاویری از زیبایی و شکوفایی را به ذهن میآورد که همه چیز در کمال هماهنگی و جذابیت در کنار هم قرار دارد. به طور کلی، به شکوه و زیبایی طبیعت و جاذبههای آن پرداخته میشود.
در طربناک میزبانی بخت
نهمت او عزیز مهمان باد
هوش مصنوعی: در شادی و خوشی، بخت به تو روی آورده و تو مهمان عزیز و گرانبهایی هستی.
در زمین های خشک سال نیاز
جود او سودمند باران باد
هوش مصنوعی: در زمینهای خشک، نیاز به بارش باران و محبت او به خوبی احساس میشود.
کانچه خواهند گنج او گشتست
که فزاینده گنج اوکان باد
هوش مصنوعی: هر آنچه که مردم بخواهند، همان چیز در دل اوست و آنچه او را ثروتمندتر میکند، همان خواستهها و نیتهاست.
شیر چرخ ار عدوش را نخورد
کند چنگ و شکسته دندان باد
هوش مصنوعی: اگر شیر چرخ، یعنی قدرت و نیرو، از دشمن خود تغذیه نکند، هیچگاه نمیتواند با دندانهای شکسته خود در برابر باد ایستادگی کند.
زیر خایسک رنج مغز عدو
تارک زخم خوار سندان باد
هوش مصنوعی: زیر خاک رازی نهفته است که به سختی میتوان آن را فهمید و دشمنی که به زخمهایش افتخار میکند، به گونهای به درد و رنج خود وابسته است.
دم و چشم مخالف از تف و نم
باد ایلول و ابر نیسان باد
هوش مصنوعی: بخاری و دما در روزهای سپتامبر و بارش باران در آوریل، نشاندهنده تغییرات جوی است که ممکن است تاثیرات مختلفی بر شرایط آب و هوایی و احساسات ما داشته باشد.
هر که بی غم نخواهدش همه عمر
غمش افزون و عمر نقصان باد
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگیاش غم را نخواهد، باید بداند که غم او در طول عمرش بیشتر خواهد شد و زندگیاش نیز کوتاهتر خواهد بود.
تیر فرمانش بر نشانه و قصد
سخت سوفار و تیز پیکان باد
هوش مصنوعی: تیر ارادهاش به هدف میرسد و با دقت و سرعت مانند پیکانی تند و تیز در میان باد حرکت میکند.
باس او در مصاف کوشش حق
چیره دست و فراخ میدان باد
هوش مصنوعی: با مدد الهی در میدان جنگ، تلاشهامان با قدرت و وسعت بسیار باشد.
هر غلامیش روز جنگ و نبرد
رستم زال زر و دستان باد
هوش مصنوعی: هر خدمتکاری در روز جنگ و نبرد، رستم زال و دستان را به یاد میآورد.
نصرت و فتح او به هندستان
سخت بسیار و بس فراوان باد
هوش مصنوعی: پیروزی و موفقیت او در هند بسیار زیاد و فراوان باشد.
بانگ آهنگ او به نصرت و فتح
در عراقین و در خراسان باد
هوش مصنوعی: صدای آهنگ او در حمایت و پیروزی در دو سرزمین عراق و خراسان طنینانداز باد.
ظفر خاتم سلیمانیش
اثر خاتم سلیمان باد
هوش مصنوعی: پیروزی و موفقیت او به نشانی و علامت قدرت و سلطنت سلیمان باشد.
وقت پیکار نقش خانه فتح
نفس آن حله پوش عریان باد
هوش مصنوعی: در زمان نبرد، تصویر فضای جنگ مانند خانهای است که نفس پیروزی آن در لختی و بیپوششی نمایان است.
گه ز الماس او چو عقد گهر
نظم دولت همه به سامان باد
هوش مصنوعی: هرگاه که او مانند الماس درخشان باشد، نظم و زیبایی حاکم بر دولت و سرنوشت به سامان و درست خواهد بود.
گه ز پروینش چون بنات النعش
جمع دشمن همه پریشان باد
هوش مصنوعی: گاه وقتی ستاره پروین به همراه ستارههای دیگر در صورت فلکی بنات النعش در آسمان ظاهر میشود، دشمنان همگی در پریشانی و اضطراب به سر میبرند.
روز بازار قدرت او را
عمر و جان بی بها و ارزان باد
هوش مصنوعی: روز بازار، او بهراحتی جان و عمرش را فدای قدرت و عظمتش میکند؛ چرا که اینها برایش ارزش چندانی ندارند.
معجزاتش ز دست سلطانست
که فلک زیر پای سلطان باد
هوش مصنوعی: معجزههای او نتیجه قدرت سلطان است، زیرا آسمان در تسلط سلطان قرار دارد.
در کف او به زخم فرعونان
نیزه سرگزای ثعبان باد
هوش مصنوعی: در دست او میتواند زخمی از فرعونها ایجاد کند، همانند تاثیری که مار بر جای میگذارد.
حفظ و عون خدای عزوجل
بر سر و تنش خود و خفتان باد
هوش مصنوعی: خداوند بزرگ از او حمایت و محافظت کند و بر سر و بدنش سایه بگستراند.
دست با رحم و تیغ بی رحمش
گه زرافشان و گه سرافشان باد
هوش مصنوعی: دست او که نیکوکار و مهربان است، گاهی هم با قساوت و خشونت خود تاثیراتی میگذارد؛ گاهی باعث شکوفایی و آرامش و گاهی به سبب شدت عملش، موجب ناامیدی و خشم میشود.
بر زمین و هوای دولت او
باد اقبال و ابر احسان باد
هوش مصنوعی: به زمین و آسمان حکومت او خوشبختی و نعمت بیفزاید.
باد نو جامه بخت او و ازو
جامه دشمنانش خلقان باد
هوش مصنوعی: باد نو، لباس شانس و خوشبختی اوست و از او، لباس دشمنانش به وجود میآید.
حشمتش را مضای بهرام است
رتبتش را علو کیوان باد
هوش مصنوعی: این شعر به توصیف زیبایی و عظمت یک فرد میپردازد. شاعر به شباهت او به شخصیتهای بزرگ و پرآوازه اشاره میکند و میگوید که مقام و جایگاه او به اندازهای بلند و باارزش است که میتواند او را با درخشندگی ستارگان آسمان مقایسه کند. به عبارت دیگر، حشمت و قدرت او کمنظیر است و رتبهاش در بالاترین سطح قرار دارد.
عقل او حزم عالم عقل است
جان او ذات عالم جان باد
هوش مصنوعی: عقل او همانند عقل جهانی با احتیاط و دقت است و جان او همانند روح جهانی زنده و پویاست.
عدلش از عزم و حزم اوقاتست
ملکش از چرخ ثابت ارکان باد
هوش مصنوعی: عدل او از تصمیم و ثبات زمانها به وجود آمده است، و سرزمینش براساس نظم و پایداری گردشگری استوار است.
پشت شاهان به پیش ایوانش
خم گرفته چو طاق ایوان باد
هوش مصنوعی: در این بیت به تصویر کشیده شده که در برابر سلطنت و قدرت شاهان، مقام و شکوه آنها به قدری است که مانند یک طاق ایوان به سمت جلو خم شده است، گویی باد به آن فشار آورده و بر کیفیت و ظاهر آن تاثیر گذاشته است. این توصیف نشاندهندهی عظمت و جلالی است که به شاهان نسبت داده میشود و ارتباطی به اقتدار و احترام فراوانی که برای آنان قائلاند.
هر چه در سر نباشدش آن نیست
هر چه در دل بگرددش آن باد
هوش مصنوعی: هر چیزی که در فکر نباشد وجود ندارد و هر چیزی که در دل به آن فکر شود، همانند آندستباد است.
مدحتش را هزار نظام است
هر یکی را هزار دیوان باد
هوش مصنوعی: ستایش او به اندازهای است که هزار نظام از آن وجود دارد و هر کدام از آن نظامها، هزار دیوان نقش و نگار دارند.
بر سر دفتر مدایح او
شعر مسعود سعد سلمان باد
هوش مصنوعی: در بالای دفتر اشعار ستایش او، نام مسعود سعد سلمان نوشته شده باشد.
صد ثناخوان که یک تن است چو او
بزم او را دو صد ثناخوان باد
هوش مصنوعی: اگر صد نفر هم به ستایش او بپردازند، یک نفر مثل او در میان آنها وجود دارد. پس بزم و محفل او را دو صد ستایشگر باد!
این زمستان بهار دولت اوست
آفرین بر چنین زمستان باد
هوش مصنوعی: این زمستان نماد شروع خوشبختی و prosperity اوست، و بر این چنین زمستانی باید آفرین گفت.