برگردان به زبان ساده
زیر پا دامن کشان زلف دوتای او ببین
بر زمین افتاده چندین سر برای او ببین
هوش مصنوعی: زیر پای او، زلفهایش به صورت دامن دراز کشیدهاند و بر روی زمین، تعدادی سر به خاطر زیبایی او افتادهاند.
جنت اعلی و طوبی فکر دور است و دراز
برگذر زان کوی و قند دلربای او ببین
هوش مصنوعی: بهشت بزرگ و درخت طوبی در افکار دور و دراز قرار دارند. از کوی او بگذر و شیرینی دلفریب او را تماشا کن.
تونیا را گر خیال چشم روشن کردنست
گو به چشم ما بیا و خاک پای او ببین
هوش مصنوعی: اگر تو قصد داری که با روشنی چشمانت ما را شاد کنی، بهتر است که به چشمان ما بیایی و ببینی چگونه ما به خاک پای تو احترام میگذاریم.
گه به غمزه جنگ جوید گه بعارض آشتی
هر زمان با این و آن جنگ و صفای او ببین
هوش مصنوعی: گاه با ناز و کرشمه به جنگ میپردازد و گاه در چهرهاش آشتی و آرامش را میبینی؛ هر لحظه با این و آن در جنگ و صلح است، زیباییاش را تماشا کن.
دیده رای پایوس سرو تو دارد چو آب
تا چه غایت روشن و عالیست رای او ببین
هوش مصنوعی: چشم کسی که به مهربانیهای تو نگاه میکند، مانند آب زلال و روشن است. ببین تا چه اندازه فکر و اندیشهاش روشن و بلندمرتبه است.
دل هلاک جان خود می خواست بیتو در دعا
عاقبت چون مستجاب آمد دعای او بین
هوش مصنوعی: دل عاشق جان خود را میخواست و در دعا از خدا خواسته بود. زمانی که دعایش مستجاب شد، نتیجهاش را مشاهده کرد.
با سگ کویش سرهم صحبتی دارد کمال
از محبان همت کمتر گدای او ببین
هوش مصنوعی: در این بیت شاعر به نوعی حالت خاصی را توصیف میکند که حتی سگ کوی محبوب، صحبتهایی با وی دارد و این نشاندهندهی عشق و محبت عمیق اوست. در این حالت، نشان میدهد که محبت واقعی و خالص از خود کم بودن و بندگی در برابر محبوب را نشان میدهد، به طوری که حتی محبتکنندگان دیگر نیز نمیتوانند به مقام آن سگ برسند.