برگردان به زبان ساده
ای دلم جان و جهان در راه جانان باخته
نرد درد عشق بر امید درمان باخته
هوش مصنوعی: دل من باختن عشق را برای رسیدن به معشوق انتخاب کرده است، و در این مسیر، تمام امید به درمان درد عشق را نیز از دست داده است.
دین و دنیا داده در عشق پریرویان بباد
وزسر دیوانگی ملک سلیمان باخته
هوش مصنوعی: عشق معشوقان زیبا باعث شده که همه چیز از دست برود و حتی ارزشهایی چون دین و دنیای انسانها را تحت تأثیر قرار دهد. این احساسات دیوانهوار به حدی شدید است که آدمی حتی قدرت و سلطنتی چون سلیمان را نیز از دست میدهد.
بر در دیر مغان از کفر و دین رخ تافته
واستین افشانده بر اسلام و ایمان باخته
هوش مصنوعی: در کنار درِ میخانه، افرادی که به دین و کفر اهمیت نمیدهند، با ظاهری زیبا و دلبرانه حضور دارند. اینجا نشانهای از فریبندگی و جذابیت وجود دارد که بر ایمان و اعتقادات تأثیر گذاشته است.
پشت پائی چون خضر بر ملک اسکندر زده
وز دو عالم شسته دست و آب حیوان باخته
هوش مصنوعی: چون خضر، که در داستان خضر و اسکندر وجود دارد، بر سرزمین اسکندر پا گذاشته، از دو دنیا دست شسته و آب حیات را از دست داده است. این یعنی او به طور کامل از دنیای مادی خود فاصله گرفته و به حالتی دیگر منتقل شده است.
با دل پر آتش و سوز جگر پروانه وار
خویش را در پای شمع می پرستان باخته
هوش مصنوعی: با دل پر از هیجان و ناراحتی، همانند پروانهای که به شمع نزدیک میشود، عشق و احساسات خود را فدای کسی کرده که او را میپرستد.
بسته زنار از سر زلف بتان وز بیخودی
سر نهاده بر در خمار و سامان باخته
هوش مصنوعی: زنجیری از موهای زیبای معشوق بر گردن بسته و در حالی که در دنیای بیخودیش غرق شده، بر در خانهٔ نوشیدنی نشسته و همه چیز را از دست داده است.
کان و دریا را زچشم درفشان انداخته
وز هوای لعل جانان جوهر جان باخته
هوش مصنوعی: او دریا را با نگاهش مانند الماسی درخشان کرده و با هوا و عطر لعل محبوب، روح خود را فدای عشق کرده است.
من چیم گردی زخاک کوی دلبر خاسته
من کیم رندی روان در پای جانان باخته
هوش مصنوعی: من مانند ذرهای از خاک کوی محبوبم هستم، که به خاطر عشق او به رندی و بازیگوشی پرداختهام و همه چیز را برای او فدای میکنم.
بینوایان بین برین در گنج قارون ریخته
تنگدستان بین درین ره خانه ی خان باخته
هوش مصنوعی: نگران و نیازمندان را ببینید که در اینجا در کنار گنج قارون قرار دارند، و در همین حال، افراد تنگدست را ببینید که در این مسیر، خانهی نیکوکاران را از دست دادهاند.
پاکبازی همچو خواجو دیده ی گردون ندید
بر سر کوی گدائی ملک سلطان باخته
هوش مصنوعی: پاکی و صداقت خواجو به اندازهای است که در آسمان هم نظیری ندارد، چرا که او در کنار درب خانه فقیرانهای که یک پادشاه طرد شده آنجا زندگی میکند، بسیار ارجمند و ستودنی است.