برگردان به زبان ساده
خدای داند معنی میان نطفه نهادن
به دست مرد جز این نیست کآب نطفه براند
هوش مصنوعی: خداوند میداند که منظور از قرار دادن نطفه به دست مرد تنها این است که آب نطفه از او جاری میشود.
از آفتاب وهوا دان که تخم یابد بالش
ز برزگر چه برآید جز آنکه تخم فشاند
هوش مصنوعی: از نور خورشید و شرایط محیطی بفهم که کشاورز چه تلاشی میکند؛ در نهایت، تنها نتیجهاش این است که دانه را میکارد.
حلال زادهٔ صورت چه سودمند که فعلش
در آزمایش معنی به اصل باز بخواند
هوش مصنوعی: فرزند حلال که تنها به ظاهرش توجه شود، چه فایدهای دارد وقتی که رفتار و اعمال او در آزمونها به حقیقت و معنی اولیهاش بازنگردد؟
حرام زادهٔ صورت که دارد آیت معنی
سزد که داورش الا حلال زاده نداند
هوش مصنوعی: هرچه که در ظاهر زیبا و جذاب است، اگر معنای درست و واقعی نداشته باشد، نباید به آن اعتماد کرد. ارزش قضاوت و داوری دربارهٔ چنین ظواهری فقط به افرادی سپرده میشود که خودشان از درون، پاک و درست باشند.
به آب تیره توان کرد نسبت همه لل
ببین که لل رشن به آب تیره چه ماند
هوش مصنوعی: در این بیت به این مسأله اشاره شده که اگر چیزی در آب تیره قرار گیرد، همرنگ و ناشناخته میشود. به نوعی، این ابراز تمامیت و پاکی را در تضاد با غم و تیرگی نشان میدهد. در واقع، زیبایی و روشنی تحت تأثیر محیطی که در آن قرار دارد، قرار میگیرد و ممکن است نادیده گرفته شود.
درافرینش نفسی که بد ز مایهٔ ناقص
ریاضتش به کمالی که واجب است رساند
هوش مصنوعی: انسانی که با تلاش و کوشش، استعدادهای خود را از طریق تربیت و تجربه به حدی عالی برساند که لازم است، میتواند به بهترین نسخهٔ خود تبدیل شود.
نه گل به نسبت خاکی نخست درد سر آرد
چو یافت صحبت آتش نه درد سر بنشاند
هوش مصنوعی: نه در ابتدا گل نسبت به خاک دردسری دارد، ولی وقتی که با آتش هم صحبت میشود، دیگر احساس دردسری نمیکند.
