برگردان به زبان ساده
دیده بانان این کبود حصار
روز کورند یا اولیالابصار
هوش مصنوعی: نگهبانان این دیوار آبی در روزها نابینا هستند یا فقط افراد با بصیرت میتوانند ببینند.
چون جهانی ز خندقی است گلین
کآتشین خندق است گرد حصار
هوش مصنوعی: جهان مانند دریایی از گل و لای است که در آن، آتش به دور حلقهای از خاک قرار دارد.
رخش همت برون جهان چو مسیح
زین پل آبگون آتش بار
هوش مصنوعی: در این دنیا، تلاش و اراده انسان مانند مسیح از پل آبگون عبور میکند و به سوی آتش میرود. به عبارت دیگر، آنکه همت و اراده قوی دارد، میتواند از سختیها گذر کند و به جایی بهتر برسد.
ای ز پرگار امر نقطهٔ کل
نتوانی برون شد از پرگار
هوش مصنوعی: تو نمیتوانی نقطهای که در درون دایره وجود دارد، از داخل پرگار خارج کنی.
همچو پرگاری از دورنگی حال
یک قدم ثابت و دگر سیار
هوش مصنوعی: مثل یک الاغ که از دو رنگ متفاوت پوشیده شده، حال من این است که یک قدم ثابت میایستم و گام بعدیام در جاهای مختلف است.
کیست دنیا؟ زنی استمکاره
چیست در خانهٔ زن غدار
هوش مصنوعی: دنیا کیست؟ او زنی فریبکار است که در خانهاش تنها نیرنگ و فریب میباشد.
هفت پرده است و زانیات در او
همچو دار القمامه بئس الدار
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به هفت لایه یا پرده وجود دارد که زشتیها و ناپاکیها در آن مانند یک مکان ناخوشایند و بیارزش حضور دارند. این بیان نشاندهنده ناپسندی و نادرستی آن اشیاء و یا حالاتی است که در این پردهها وجود دارد.
عقل بکر است و اختران ثیب
ثیباتند حاسد ابکار
هوش مصنوعی: عقل در حالت خالص و ناپختهای است و ستارهها هم به نوعی، سرنوشت و شانسهایی برای آن افراد دارند که هنوز تجربه و آگاهی کافی را ندارند، در حالی که حسادت نسبت به کسانی که تازه به تجربه و قدرت رسیدهاند وجود دارد.
دست کفچه مکن به پیش فلک
که فلک کاسهای است خاک انبار
هوش مصنوعی: به جلو آسمان دست دراز نکن، چون آسمان فقط یک ظرف پر از خاک است.
گر به میزان عقل یک درمی
چه کنی دست کفچه چون دینار
هوش مصنوعی: اگر به اندازهی عقل و خردت یک درهم داشته باشی، چه فایدهای دارد که با دست کوچک خود مانند دینار بگیری؟
از پی آز جانت آزرده است
زآنکه آز است خود سر آزار
هوش مصنوعی: به خاطر نیازهای روحیات، دیگران را ناراحت میکنی، زیرا خودت از درون حس آزار و رنج میکنی.
آز در دل کنی شود آتش
سرکه بر مس نهی شود زنگار
هوش مصنوعی: اگر در دل کسی آز و کینه برانگیزد، مانند این است که آتش را در سرکه بگذاری؛ نتیجهاش روشن شدن و زنگار گرفتن است.
چون بهین عمر شد چه باید برد
غصه از یار و دردسر ز دیار
هوش مصنوعی: وقتی عمر انسان به پایان میرسد، چه نیازی به غم و اندوه درباره معشوق و مشکلات زندگی وجود دارد؟
لاشه چون سم فکند کس نبرد
منت نعلبند یا بیطار
هوش مصنوعی: چون حیوان مرده به زمین افتاده و بوی بدی پخش کرده است، کسی برایش دلسوزی نمیکند و هیچ کس منتظر حمایت فردی برای نعلبندی یا دامپزشکی نیست.
چون سر از تن برفت سر نکشد
نخوت تاج بخشی دستار
هوش مصنوعی: زمانی که سر بر تن نیست، دیگر کسی به خود نمیبالد که تاج و دستار را بدهد.
نکند یاد عاقل از مولد
نزند لاف سنجر از سنجار
هوش مصنوعی: مبادا که کسی از خویش و نیاکانش غافل باشد، مانند کسانی که فقط به نام و شهرت خود میبالند و از ریشه و اصل خود بیخبرند.
عمر، جام جم است کایامش
بشکند خرد پس ببندد خوار
هوش مصنوعی: عمر مانند جام جمی است که اگر بشکند، خرد و کوچک خواهد شد و به همین دلیل باید با احتیاط و دقت از آن مراقبت کرد.
همچو گوهر شکستنش خوار است
همچو سیماب بستنش دشوار
هوش مصنوعی: شکستن مثل گوهر ارزشش کم است و نگه داشتن مثل جیوه کار سختی است.
آه کز بیم رستم اجل است
خیل افراسیاب عمر آوار
هوش مصنوعی: او به خاطر ترس از مرگ رستم، همواره نگران زندگی افراسیاب است و مانند گروهی آواره به نظر میرسد.
نقد عمر تو برد خاقانی
دهر نوکیسهٔ کهن بازار
هوش مصنوعی: عمر تو را به راحتی مانند پولی نقد از تو گرفتهاند، همانند کسی که در بازار قدیمی به دنبال سودهای جدید است.
چون بهین مایهات برفت از دست
هر چه سود آیدت زیان پندار
هوش مصنوعی: زمانی که بهترین داراییات از دستت رفت، هر چیزی که به نظرت سودمند میآید، در واقع زیان محسوب میشود.
بر رخ بخت همچو موی رباب
موی من نغمه میکند هر تار
هوش مصنوعی: بر روی بخت همچون موی ساز، موی من هم با هر تار خود نغمهای را سر میدهد.
به بهار و شکوفه خوش سازد
نحل و موسیجه لحن موسیقار
هوش مصنوعی: زنبور عسل و ساز موسیقی بهار و شکوفه را زیباتر و دلنوازتر میکند.
در عروسی گل عجب نبود
گر به حنا کنند دست چنار
هوش مصنوعی: در روز عروسی گل، تعجبی ندارد اگر دست درخت چنار را با حنا رنگ کنند.
روز دولت برادر بخت است
چون رفو گر پسر عم قصار
هوش مصنوعی: روز خوشبختی برادر مانند روزی است که خیاط پسر عمو در کارش تلاش میکند.
بخت برنا وقایهٔ عمر است
چشم بینا طلایهٔ رخسار
هوش مصنوعی: سرنوشت جوان، محافظت کننده عمر است و چشم آگاه، نشانهای از زیبایی چهره.