برگردان به زبان ساده
ای پردهٔ معظم بانوی روزگار
ای پیش آفتاب کرم ابر سایهدار
هوش مصنوعی: ای پردهای بزرگ و مهم، ای بانوی زمانه، تو مانند ابری هستی که سایهاش بر روی آفتاب رحمت گسترده شده است.
صحن ارم تو را و در او روح را نشست
حصن حرم تو را و درو کعبه را قرار
هوش مصنوعی: بهشت تو جایی است که روح در آن آرامش دارد و مکان تو همچون حرم امنی است که در آن کعبه، مرکز دلها و جایگاه سکونت و آرامش است.
هر سال اگر خواص خلیفه برند خاص
از بهر کعبه پردهٔ رنگین زرنگار
هوش مصنوعی: هر سال، اگر افراد ویژه و خاص خلیفه برای کعبه پردهای رنگین و زینتی بیاورند، این نشان از احترام و توجه به این مکان مقدس دارد.
همچون فلک معلقی استاده بر دو قطب
قطب تو میخ و میخ زمین جرم کوهسار
هوش مصنوعی: مانند یک گنبد آسمانی که بر دو قطب خود ایستاده، تو همان میخی هستی که در زمین ثابت شده و به کوهها استوار است.
گویی بر غم جان فلک دست کاف و نون
گردونی از دوقطب در آویخت استوار
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که آسمان با غم و اندوه روح انسان درگیر است، و همچون کاف و نون الفبای زبان، از دو قطب جهان به هم متصل شده و با ثبات و استحکام ریخته شده است.
گر آسمان حجاب بهشت است پیش خلق
تو اسمانی و حرم شه بهشتوار
هوش مصنوعی: اگر آسمان مانع دیدن بهشت باشد، تو در برابر مردم همچون آسمانی و حرمت همچون حرم بهشت است.
در صفهٔ تو دختر قیصر بساط بوس
در پیش گاه تو زن فغفور پیش کار
هوش مصنوعی: در کاخ تو، دختر قیصر به آمادهسازی بوسهها مشغول است و در مقابل تو، زن فغفور نیز در خدمت توست.
داری سپهر هفتم و جبریل معتکف
داری بهشت هشتم و ادریس میربار
هوش مصنوعی: تو به آسمان هفتم دسترسی داری و فرشته جبریل در کنار تو است، همچنین بهشت هشتم پیش رویت است و ادریس به عنوان سرپرست در آنجا حضور دارد.
میخواهد آسمان که رسد بر زمین سرش
تا بر چند به دیده ز دامان تو غبار
هوش مصنوعی: آسمان میخواهد تا چهچند بر زمین نزدیک شود و غبار دامن تو را به دیده بیاورد.
گویی تو را به رشتهٔ زرین افتاب
نساج کارگاه فلک بافت پود و تار
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که تو را مانند نساجی که با رشتهای طلایی از نور خورشید بافته، در دنیای آفرینش خلق کردهاند.
گر نیست پود و تار تو از پر جبرئیل
سایهت چرا گرفت سماوات در کنار
هوش مصنوعی: اگر تو از ویژگیهای الهی و روحی برخوردار نیستی، پس چرا سایهات در کنار آسمانها قرار دارد؟
هر گه که باد بر تو وزد گویم ای عجب
قلزم به جنبش آمدو جوید همی گذار
هوش مصنوعی: هر وقت بادی به تو بوزد، میگویم چه شگفتانگیز است که دریا نیز به حرکت درآمده و در جستوجو میباشد.
میدان سر فرازی و رضوان به خط نور
جنات عدن کرده بر اطراف تو نگار
هوش مصنوعی: در اینجا به زیبایی و شکوه تو اشاره شده است، که به مانند باغهای بهشتی و نورانی احاطه شدهای. به عبارتی، تو همانند جایی هستی که با زیباییها و نعمتهای بهشتی در محاصره قرار گرفته است.
میدان چار سوی تو روحانی آیتی است
گویا ز جانور شده هم اسب و هم سوار
هوش مصنوعی: میدان چهار طرف تو، نشانهای روحانی است که به وضوح از موجودات زنده ساخته شده و هم اسب و هم سوار را شامل میشود.
بر تو نمیرسم به پر وهم جبرئیل
هم عاجز است و هست پرس هفت صد هزار
هوش مصنوعی: من نمیتوانم به تو برسم، حتی جبرئیل با تمام تواناییاش ناتوان است و پرسشهای زیادی دربارهات وجود دارد.
در سایهٔ تو بانوی مشرق گرفته جای
دریاست در جزیره و سیمرغ در حصار
هوش مصنوعی: در زیر سایهٔ تو، بانوی مشرق، دریا در جزیرهای مخفی شده و سیمرغ در محاصره است.
بانوی توست رابعهٔ دختران نعش
وز رابعه به زهد فزونتر هزار بار
هوش مصنوعی: زن تو، رابعه است که از سایر دختران زیباتر و از لحاظ زهد و پارسایی هزار بار برتر است.
ای چاوش سپید تو هم خادم سیاه
خورشید روم پرور و ماه حبش نگار
هوش مصنوعی: ای پیک سفید، تو هم خدمتگزار خورشید سیاه من هستی، ای رومی پرور و ماه زیبای حبشی.
ای کرده پاسبانی تو عیسی آرزو
وی کرده پرده داری تو مریم اختیار
هوش مصنوعی: شما مانند عیسی، حافظ و پاسبان آرزوها هستید، و همچون مریم، در زمینه حفاظت و نگهداری از ایمان و ارزشها اختیار و قدرت دارید.
تو نیستان شیر سیاهی در این حرم
تو آشیان باز سپیدی در این دیار
هوش مصنوعی: در این مکان مقدس، تو همچون نیستانی از شیر تاریکی هستی و در این سرزمین، محل وجود تو گویی به آشیانهای از روشنی تبدیل شده است.
شیر سیاه معرکه خاقان کامران
باز سفید مملکه بانوی کام کار
هوش مصنوعی: شیر سیاه، نماد قدرت و bravery در عرصهای جنگی و در مقابل خاقان، به پیروزی دست مییابد و از این پیروزی در حکومتی که زیر نظر یک زن است، سود میبرد.
بانوکند شکار ملوک ار چه مرد نیست
آری که باز ماده به آید گه شکار
هوش مصنوعی: اگرچه مرد شکارچی نیست، اما بانو نیز میتواند شکار کند. زیرا پرندهٔ ماده نیز در زمان شکار به میدان میآید.
شاهان چه زن چه مرد در ایام مملکت
شیران چه نر چه ماده به هنگام کار زار
هوش مصنوعی: شاهان، چه زن باشند چه مرد، در زمان حکومتشان مانند شیران، چه نر چه ماده، در زمان نبرد و جنگ، با قدرت و شجاعت عمل میکنند.
رد خاک خفتهاند کیان، گر نه مرد و زن
کردندی از پرستش تو ملک را شعار
هوش مصنوعی: آثار و نشانههای خاک در خواباند، اگر پرستش تو نبود، مردان و زنان به پرچمداری ملک نمیپرداختند.
کردی به درگه تو سیاوش چاوشی
بودی به حضرت تو فرنگیس پرده دار
هوش مصنوعی: در حضور تو، سیاوش که نیرویی قوی و با شجاعت بود، به عنوان پیشکار و خدمتگزار به فرنگیس، که پرستار و نگهبان حرمت تو بود، خدمت میکرد.
گر در زمین شام سلیمان دیو بند
بلقیس را ز شهر سبا کرد خواستار
هوش مصنوعی: اگر در سرزمین شام، سلیمان دیوها را به بند کشید و بلقیس را از شهر سبا خواستار شد.
هم شاه ما ز قدر سلیمان عالم است
هم بانوان ز مرتبه بلقیس روزگار
هوش مصنوعی: این شعر به زیبایی اشاره دارد که هم شاهان ما از نظر قدرت و مقام مانند سلیمان پیامبر هستند و هم بانوان ما در جایگاه و مرتبه به بلقیس، ملکه سبا، شباهت دارند. به عبارتی، عظمت و اعتبار هر دو گروه در جامعه به گونهای است که میتوان آنها را با شخصیتهای بزرگ تاریخ مقایسه کرد.
شهر سباست خطهٔ دربند ز احتشام
بیت المقدس است شماخی ز اقتدار
هوش مصنوعی: شهر سباست در منطقهٔ دربند، به خاطر شکوه و عظمتش، به بیت المقدس تشبیه شده است و شماخی به خاطر قدرت و قوتش معروف است.
قیدافه خواندهام که زنی بود پادشاه
اسکندر آمدش به رسولی سخن گزار
هوش مصنوعی: زنی به نام قیدافه را میشناسم که در زمان پادشاهی اسکندر، به عنوان پیامبری سخنانی را برای او مطرح کرده است.
اسکندر است دولت و قیدافه بانوان
نی نی کز این قیاس شود طبع، شرمسار
هوش مصنوعی: اسکندر نشان دهنده قدرت و عظمت است و در مقابل زیبایی زنان کوچک و لطیف، که از این مقایسه، روح انسان شرمنده میشود.
کاکنون به بندگی و پرستاری درش
قیدافه خرمی کند، اسکند افتخار
هوش مصنوعی: اکنون در خدمتگزاری و پرستش او، در زرق و برق هنر و زیبایی میدرخشد، این خود افتخاری است بزرگ.
ز اقبال صفوه الدین بانوی شرق و غرب
در شرق و غرب گشت شب و روز سازگار
هوش مصنوعی: از خوششانسی صفوهالدین، بانوی شرق و غرب، شب و روز در شرق و غرب هماهنگ و سازگار گشتند.
عادت بود که هدیهٔ نوروزی آورند
آزادگان به خدمت بانو ز هر دیار
هوش مصنوعی: آزادگان معمولاً در روزهای نوروز هدایایی از مناطق مختلف برای احترام به بانو میآوردند.
نوروز چون من است تهی دست و همچو من
جان تهی کند به در بانوان نثار
هوش مصنوعی: نوروز همانند من بیچیز است و همچون من جان را خالی میکند و به دربانان هدیهای میدهد.
طبع مراست جان تهی تحفهٔ سخن
نوروز راست جان تهی باد نوبهار
هوش مصنوعی: دل من خالی است از زندگی و خوشی، مانند بخشش کلام و سخن در نوروز، که خود برآیند جان تازه بهار است.
اکنون که باد و باغ زنا شوهری کنند
از نطفههای باد شود باغ بار دار
هوش مصنوعی: اکنون که باد و باغ به هم پیوند خوردهاند، از تخمهایی که باد به وجود آورده، باغ شکوفا و سرشار میشود.
از دست کشت صلب ملک در زمین ملک
آرد درخت تازه بهار حیات بار
هوش مصنوعی: از دیوارهای سرسبز و باغهای زمین، زندگی نو و شکوفا میشود و درختان تازه حیات را به ارمغان میآورند.
نه ماهه ره بریده مه نو به ره در است
کاید چو ماه چارده مصباح هفت و چار
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویری از یک ماه جدید اشاره شده است که در آسمان نمایان است. همچنین، به زیبایی و درخشش خاص آن نسبت به دیگر اشکال ماه اشاره میشود. در واقع، این تصویر نشاندهندهی امید و نوید بخشش و زیبایی است که در آسمان ظاهر میشود.
خواهی نهیش نام منوچهر نام جوی
خواهی کنیش نام فریبرز نام دار
هوش مصنوعی: اگر بخواهی نام منوچهر را بگذاری، به آن جوی نام ببر، و اگر بخواهی نام فریبرز را بگذاری، آن را دار بخوان.
ای از عروس نه فلک اندر کمال بیش
وز نه زن رسول به ده نوع یادگار
هوش مصنوعی: ای تو که از عروس بهشتی، نه آسمان در زیبایی به پای تو میرسد و نه زن پیامبر میتواند به اندازه تو یادگاری داشته باشد.
خاقانی است بر در تو زینهاریی
ای بانوان مملکت شرق زینهار
هوش مصنوعی: خاقانی درب خانه تو ای بانوان سرزمین شرق، به شما هشدار میدهد که مراقب باشید.
در زینهار بخت نگهدار توست حق
زنهار زینهاری خود را نگاهدار
هوش مصنوعی: از شانس و سرنوشت خود مراقبت کن، چون که حقیقت این است که سرنوشت به خودی خود در اختیار توست.
تا مهر و مه شوند همی یار یک دگر
وانگه جدا شوند به تقدیر کردگار
هوش مصنوعی: دوستها به مانند خورشید و ماه در کنار یکدیگر هستند و بعد از مدتی به خواست و سرنوشت خدا از یکدیگر جدا میشوند.
بر چرخ ملک بانو و شاهند مهر و ماه
این مهر و ماه را ملک العرش باد یار
هوش مصنوعی: در آسمان، ملکه و شاهان همچون خورشید و ماه درخشش دارند. این خورشید و ماه را پروردگار آسمان به یاری خود برگزیده است.
از کردگار عمر تو باد از شمار بیش
واعدای ملک و جاه تو تا حشر باد خوار
هوش مصنوعی: از خداوند بخواه که عمر تو طولانی باشد و نعمتهای دنیا و مقام و شرف تو تا روز قیامت پایدار بماند و هرگز به ذلت و خواری دچار نشوی.
