برگردان به زبان ساده
هر که اندر موسم گل همچو گل می خواره نیست
آنچنان پندار کوخود در جهان یکباره نیست
هوش مصنوعی: هر کسی که در فصل گل به مانند گل شاد و خوشحال نیست، باید بداند که چنین فردی در دنیا تنهاست و نمیتواند به یکباره از زیباییها بهرهمند شود.
نرگس صاحب نظر تا دید احوال جهان
اختیارش از جهان جز مستی و نظّاره نیست
هوش مصنوعی: نرگس، که دانای بسیاری است، وقتی وضعیت دنیا را مشاهده کرد، متوجه شد که جز شادی و تماشا چیزی در این دنیا وجود ندارد.
تا صبا شد حلّه باف و ابر شد گوهرفشان
هیچ لعبت در جهان خالی ز طوق و یاره نیست
هوش مصنوعی: تا زمان صبح، بافندهگان حلّه به کارشان مشغول میشوند و ابرها همچون جواهر میدرخشند. در جهان هیچ زیبارویی پیدا نمیشود که از زنجیر و حلقههای آراسته بیبهره باشد.
گل ز بلبل طیره شد، زان جامه برخود پاره کرد
زآنکه پر گویست و او را طاقت گفتاره نیست
هوش مصنوعی: بلبل از شادی و شوق به گل میرسد، اما به خاطر توان نداشتن در بیان احساساتش، نتوانسته این شادی را نشان دهد و از خود بیخود میشود. او که پر آواز است، نمیتواند سخن بگوید و این باعث میشود که دچار آشفتگی شود.
ساغر لاله اگر بشکست بر جای خودست
زانکه جای کاسه بازی مغز سنگ خاره نیست
هوش مصنوعی: اگر پیاله لاله بشکند، چیزی از ارزش آن کم نمیشود، چون جای آن با ظرفی که برای بازی کردن ساخته شده، یکی نیست.
از لب سوسن چو رنگ و بوی شیر آید همی
پس برای چه چو غنچه بسته در گهواره نیست؟
هوش مصنوعی: چرا وقتی لب سوسن عطر و رنگ شیرین دارد، غنچههای بسته در گهواره نمیتوانند از آن بهره ببرند؟
نسترن بر گلبن و برگ شکوفه در هوا
از طریق صورت الّا ثابت و سیّاره نیست
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به زیبایی گلها و شکوفههاست که در هوا مشاهده میشود. نسترن بهعنوان یک گل زیبا بر روی گلها و برگهای دیگر ظاهر شده است. همچنین، اشاره میشود که این زیباییها و جلوهها، از طریق چهرهای خاص و ثابت دیده میشوند و به نظر میرسد که در حال چرخش و حرکت نیستند، بلکه آرامش و ثباتی در آنها وجود دارد.
از درون پیرهن رنگی ندارد حسن گل
ز آنکه او را مایۀ خوبی بجز رخساره نیست
هوش مصنوعی: درونی از زیبایی و خوبی در این گل نیست، چون فقط زیبایی ظاهری دارد و مایه خوبیاش تنها چهرهاش است.
گر جهد بیرون ز سنگ خاره آتش پاره ها
لاله را از سنگ خاره جسته آتش پاره نیست
هوش مصنوعی: اگر تلاش کنی که از دل سنگهای سخت، لالهها را بیرون بکشی، بدان که این لالهها از دل سنگهای سخت به دست نیامدهاند و در واقع شبیه آتش نمیشوند.
در میان سرو و سوسن رطل می باید گران
مجلس آزادگانرا از گرانی چاره نیست
هوش مصنوعی: در میان زیباییهای طبیعت و گلها، نوشیدن شراب لذتی است که باید به آن اهمیت داده شود. این تجمع و جشن آزادگان را نمیتوان از سنگینی و عظمت آن کاست.
