برگردان به زبان ساده
عمر ثانی آن همچو نخست
کرده در دین سبق عدل درست
هوش مصنوعی: عمر دوبارهای که مانند عمر اول، در دین به عدل و انصاف عمل کرده، گوی سبقت را از دیگران ربوده است.
داشت در ستر حرم فرزندان
چون پدر جمله سعادتمندان
هوش مصنوعی: فرزندان مانند پدر در زیرپوشش حرم به سر میبرند و همگی انسانهای سعادتمند و خوشبختی هستند.
عید شد پیش پدر جمع شدند
همه پروانه آن شمع شدند
هوش مصنوعی: عید فرارسید و همه برای دیدن پدر گرد هم آمدند، همانطور که پروانهها به دور شمع جمع میشوند.
اشک از دیده فشاندند چو شمع
کای پریشانی عالم به تو جمع
هوش مصنوعی: اشکها به مانند شمعی که آب میشود، از چشمها فرو میریزند، و ای کسی که باعث این پریشانی در جهان شدهای، تمام این درد و اندوه به خاطر توست.
با تن عور چو شمعیم همه
بهر جامه شده جمعیم همه
هوش مصنوعی: ما مانند شمعی هستیم که برهنهایم و همه به خاطر پوشش به دور هم جمع شدهایم.
نیست از اطلس اکسون سخنی
همچو فانوس کم از پیرهنی
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که هیچ چیزی در انزوای اطلس اکسون وجود ندارد که به تابش و روشنی فانوس شبیه باشد، و در اینجا موضوع به نوعی قیاس بین غنای اطلس و سادگی یک پیراهن اشاره دارد. به عبارت دیگر، در مقایسه با پیچیدگی و زیباییهای بیشتری که در اطلس وجود دارد، پیراهنی ساده و بیادعا به نظر میرسد.
تا به کی سرزنش دایه کشیم
سردی طعنه همسایه کشیم
هوش مصنوعی: تا چه زمانی باید از کمبود محبت دایه شکایت کنیم و از طعنههای همسایه کلافه شویم؟
چون عمر گریه فرزندان دید
بار غم بر دلشان نپسندید
هوش مصنوعی: وقتی که عمر و زمان، اندوه و گریه فرزندان را مشاهده کرد، هرگز نمیخواست که بار غم بر دل آنها باشد.
بنده ای داشت عجب فرخ فال
کار او خازنی بیت المال
هوش مصنوعی: یک بنده داشت که به طرز شگفتانگیزی خوششانس بود و کار او مدیریت اموال دولتی بود.
گفتش آور بدر از مخزن خویش
خرج یک ماهه من بی کم و بیش
هوش مصنوعی: او به من گفت که باید از خزانهاش، مقدار لازم برای مخارج یک ماه من را بدون کم و کاست به من بدهد.
کار این چند جگرگوشه بساز
خرجی من به دگر ماه انداز
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که مسئولیت و کار این چند بچه را بر عهده بگیر و هزینه زندگی من را به آینده موکول کن.
بنده گفتا که تویی ای خواجه
بر سر دفتر دین دیباچه
هوش مصنوعی: بنده گفت: ای سرور، تو بهترین الگو و مقدمهای برای دین و آموزههای آن هستی.
می ندانم که تو را ضامن کیست
که یکی هفته دگر خواهی زیست
هوش مصنوعی: نمیدانم چه کسی برای تو تضمینی دارد که یک هفته دیگر زنده خواهی بود.
چون خوری مال مسلمانان را
گر بمیری که دهد تاوان را
هوش مصنوعی: اگر مال مسلمانان را بخوری، حتی اگر بمیری، کسی نیست که جوابگوی عواقب آن باشد.
عمر آن نکته نیکو چو شنفت
آفرین کرد و به فرزندان گفت
هوش مصنوعی: عمر آن نکته خوب را وقتی شنید، از آن به ستایش پرداخت و به فرزندانش گفت.
روی در زاویه درد کنید
وین هوس بر دل خود سرد کنید
هوش مصنوعی: درد و رنج را با خود تحمل کنید و آرزوهای بیهوده را از دلتان دور کنید.
زانکه بی خون جگر پالودن
نیست امکان به بهشت آسودن
هوش مصنوعی: برای دستیابی به آرامش و دستیابی به بهشت، باید تلاش و زحمت کشید، زیرا بدون تحمل سختی و درد، رهایی و آسایش ممکن نیست.