برگردان به زبان ساده
داشت پور سبکتگین دو غلام
گلرخ و لاله روی و سرو خرام
هوش مصنوعی: پور سبکتگین دو خدمتکار زیبا به نامهای گلرخ و لاله داشت که چون سروهای خوشتراش بودند.
هر دو در پله بها همسنگ
هر دو در حله صفا یکرنگ
هوش مصنوعی: هر دو در مقام و مرتبه از نظر ارزش و قیمت برابر هستند و هر دو در حالت آرامش و صفا یکدل و یکرنگ هستند.
با یکی بود شاه را نظری
که نبود آن نظر بدان دگری
هوش مصنوعی: شاه یک نظری به کسی داشت که آن نظر شامل هیچ کس دیگری نمیشد.
زانکه می دید لایحش ز جبین
سر دولت به چشم آخر بین
هوش مصنوعی: چون دید که چهرهاش نورانی است و از پیشانیاش گشایش و موفقیت میتابد، در آخر به حقیقت امر پی برد.
کس بر آن سر چو اطلاع نداشت
آن تفاوت گزاف می پنداشت
هوش مصنوعی: هیچکس از آن موضوع آگاه نبود، بنابراین آن تفاوت را بیمورد و بیاهمیت میدانست.
بود صد گفت و گو میان سپاه
که سبب چیست در تفاوت شاه
هوش مصنوعی: در میان مردم سپاه صحبتهای زیادی در مورد علت اختلاف نظرها و تفاوتها بین پادشاهان وجود دارد.
پیش فهم سلیم و عقل صحیح
کی سزد بی مرجحی ترجیح
هوش مصنوعی: بدون تردید و بدون هیچگونه دلیل و مدارکی، هوش و اندیشهی سالم درک این موضوع را دشوار میسازد.
دو گهر هر دو حاصل از یک کان
هر دو در قیمت و صفا یکسان
هوش مصنوعی: دو گوهر که هر دو از یک معدن به دست آمدهاند، از نظر ارزش و خلوص با هم برابرند.
چون یکی شد نشانده در افسر
وان دگر مر قلاده را زیور
هوش مصنوعی: وقتی که یکی را بر تاج نشاندند، آن دیگری نیز زینت را بر گردن آویخت.
هر کسی موجب دگر می گفت
گوهر نکته دگر می سفت
هوش مصنوعی: هر فردی که سخن میگوید، دلیلی برای صحبت کردن دارد و هر کلامی که به زبان میآورد، معنای خاصی را در خود نهفته دارد.
آن یکی گفت شاه بی بدل است
ذات و فعلش منزه از علل است
هوش مصنوعی: یکی گفت که خداوند، بیهمتاست و ذات و اعمال او از هر گونه علت و دلیلی پاک و خالی است.
آن که مقبول شد به قرب و وصول
کان من غیر موجب لقبول
هوش مصنوعی: کسی که به مقام قرب و نزدیکی رسید، بدون هیچ دلیلی مورد قبول واقع شده است.
وان که مردود شد به بعد و غضب
کان من غیر علت و سبب
هوش مصنوعی: کسی که مورد خشم و رد قرار گرفت، این امر بدون دلیل و علت خاصی بود.
وان دگر داد علم و دانش داد
گفت باشد طریق عشق و وداد
هوش مصنوعی: او همچنین علم و دانش را به ما عطا کرد و گفت که راه عشق و محبت اینگونه است.
مبتنی بر مناسبت در ذات
یا در اسماء ذات و فعل و صفات
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که بررسی و تحلیل چیزی باید بر اساس رابطهها و تطابقها در ذات، نامها، اعمال و ویژگیها انجام شود. به عبارت دیگر، هر مفهوم باید با توجه به اصول و ویژگیهای خودش مورد مطالعه قرار گیرد.
هر کجا این مناسبات افزون
نشئه عشق بیش و جذب درون
هوش مصنوعی: هر جا که این روابط و ارتباطات بیشتر شود، عشق نیز بیشتر میشود و به درون انسان جذب میشود.
وان دگر گفت چند بحث و جدل
ملهمانند صاحبان دول
هوش مصنوعی: یکی دیگر گفت که چقدر بحث و جدل ها مانند الهامهایی هستند که از سوی صاحبان قدرت و ثروت به وجود میآیند.
شاه باشد به رازها ملهم
که بود مر سپاه را مبهم
هوش مصنوعی: سلطانی باید باشد که به رازها و نکات پنهان آگاه باشد، زیرا در غیر این صورت، سربازان و سپاه او در سردرگمی و عدم وضوح خواهند بود.
پیش او هست سر کار عیان
گر ندانند دیگران چه زیان
هوش مصنوعی: در حضور او، کارها به روشنی مشخص است؛ اگر دیگران ندانند، ضرر خاصی ندارد.
صد ازین قصه بلکه افزون هم
می گذشت اندر آن سپاه و حشم
هوش مصنوعی: صدها یا حتی بیشتر از آن، داستانها در آن لشکر و گروه میگذشت.
وان همه بود از فراست شاه
نقد در کیسه کیاست شاه
هوش مصنوعی: همه این موارد به خاطر هوش و تدبیر شاه است که در رفتار و صحبتهایش مشهود است.
هر چه شان در ضمیر می گردید
همه در لوح چهرشان می دید
هوش مصنوعی: هر چیزی که در دل و وجودشان میگذشت، همه آن را در چهرهشان میتوانستید مشاهده کنید.
آنچه نادان به گفت و گو داند
خرده بین از جبین فرو خواند
هوش مصنوعی: هر آنچه که نادان در صحبتها میگوید، از دیدگاه کسی که بینش عمیقی دارد، صرفاً بر مبنای ظاهر و سطحی است و فراموش شده به حساب میآید.
روز و شب داشت اهتمام تمام
که کند امتحان آن دو غلام
هوش مصنوعی: روز و شب تمام تلاشش را میکرد تا آن دو غلام را مورد آزمایش قرار دهد.
تا شود فاش پیش دشمن و دوست
که در آن قصه حق به جانب اوست
هوش مصنوعی: باید بهوضوح برای دشمن و دوست مشخص شود که در این ماجرا حق با اوست.
لیک همواره منتظر می بود
تا شود وقت امتحان موجود
هوش مصنوعی: اما او همیشه در انتظار بود تا زمانی برسد که آزمون موجود فرابرسد.
پی نبرده به وقت کار نخست
ناید از مرد کار کار درست
هوش مصنوعی: اگر کسی در زمان مناسب اقدامات لازم را انجام ندهد، به موفقیت دست نخواهد یافت و کار به درستی پیش نخواهد رفت.
زیر ایوان چرخ بوقلمون
کل امر بوقته مرهون
هوش مصنوعی: زیر ایوان، بوقلمون در حال چرخیدن است و تمام کارها به خاطر بوقلمون انجام میشود.