برگردان به زبان ساده
گر تو گویی چو بنده مامور
هست در اختیار خود مجبور
هوش مصنوعی: اگر تو بگویی که مثل یک بنده هستم که طبق دستورات عمل میکنم، در واقع در شرایطی قرار دارم که نمیتوانم آزادانه انتخاب کنم و مجبور به پیروی از آن دستورات هستم.
اختیارش به جبر شد راجع
وان بود امر و نهی را مانع
هوش مصنوعی: اختیار او به اجبار تبدیل شده و دیگر توانایی تصمیمگیری ندارد؛ اینجا قوانین و دستورات مانع از اختیار فرد شدهاند.
کس نگوید به سنگ کز لب بام
چون بیفتی مکن به خاک مقام
هوش مصنوعی: هیچکس نمیگوید به سنگ، چون از لب بام بیفتی، مقام و جایگاه خود را به خاک نگذار.
یا ز پستی هوای بالا کن
از بن کوه بر سرش جا کن
هوش مصنوعی: از زیر کوه به سوی بالا برو و برای خودت در بالای آن جا و مکانی بساز.
کس نگوید به آب کز تگ چاه
مطلب بی رسن به بالا راه
هوش مصنوعی: هیچکس نمیگوید که از چاه عمیق میتوان بدون ریسمان و ابزار به بالا رفت.
یا چو دلو از رسن شود پاره
به تگ چه رود دگر باره
هوش مصنوعی: اگر بند دلو پاره شود، دیگر نمیتواند آب را به سادگی بکشد و باید به دنبال راه جدیدی باشد.
گویمت نکته ای به وجه صواب
که شود زین سؤال صعب جواب
هوش مصنوعی: میخواهم نکتهای را به درستی به تو بگویم تا به این سؤال دشوار پاسخ دهم.
حق چو تعیین جمله اعیان کرد
صفت هر یکی دگرسان کرد
هوش مصنوعی: زمانی که حق همه موجودات را مشخص کرد، ویژگی هر یک را به شکل متفاوتی قرار داد.
ساخت احوالشان به هم مربوط
شد یکی شرط و دیگری مشروط
هوش مصنوعی: احوال این دو نفر به هم گره خورده است؛ یکی نیازمند چیزی است و دیگری باید آن را فراهم کند.
خوردن نان نهاد شرط شبع
خوف و امید شرط زهد و ورع
هوش مصنوعی: نان خوردن به انسان حالت شبانهروزی از ترس و امید میدهد و همینطور شرط تقوا و پرهیزگاری را فراهم میکند.
بهر آن کرد امر و نهی عباد
تا شود ظاهر انقیاد و عناد
هوش مصنوعی: برای این که اطاعت و سرکشی بندگان آشکار شود، فرماندهی و نهی مشخص شده است.
زاید از انقیاد حب و رضا
وز خلاف و عناد سؤ قضا
هوش مصنوعی: محبت و رضایت باعث به وجود آمدن خوبیها میشود، اما مخالفت و دشمنی عواقب بدی را به همراه دارد.
زید را گرنه نهی بودی و امر
در ادای زکات و خوردن خمر
هوش مصنوعی: اگر زید از انجام واجباتی مانند پرداخت زکات و پرهیز از نوشیدن مشروبات الکلی نهی شده باشد، در این صورت، او به راحتی میتواند در این امور عمل نکند.
کی شدی پیش غایب و حاضر
انقیاد و عناد او ظاهر
هوش مصنوعی: کی پیش موجود و ناپیدا خود را تسلیم و سرکشی نشان دادهای؟
زان چشیدی عواید درجات
زین کشیدی شداید درکات
هوش مصنوعی: از آن چشمان، پاداش و کارهایی که انجام دادهای را میچشیدی و از آن کشیدنیها و تلخیها، تجربههایی را به دست آوردی.
زان پدید آمدی صفات جمال
زین هویدا شدی نعوت جلال
هوش مصنوعی: از آنجا که تو جلوهای از زیباییها هستی، صفات زیبا و نیکوی تو نمایان شده و نشانههای عظمت تو پیداست.
ور نه در دست زید نبود کار
نیست در فعل و ترک آن مختار
هوش مصنوعی: اگر به خداوند متکی نباشی، هیچ کاری در دست تو نیست و در عمل و ترک آن، اختیار واقعی نخواهی داشت.
اختیاری چنانک هر چه خدا
خواست کارد ز فعل و ترک بجا
هوش مصنوعی: یعنی انسان آزادی دارد تا هر کاری که خدا بخواهد را انجام دهد یا انجام ندهد.
او تواند خلاف آن کردن
غیر آن را به ظاهر آوردن
هوش مصنوعی: او میتواند بر خلاف آنچه نمایان است، کاری متفاوت انجام دهد.
بود پیش از وجود ما شیطان
در میان فرشتگان پنهان
هوش مصنوعی: قبل از اینکه ما به وجود بیاییم، شیطان در میان فرشتگان به صورت مخفی حضور داشت.
بود از جنس جن و لعنت او
مستجن بود در جبلت او
هوش مصنوعی: این فرد از نوعی دیگر است و به طوری ساخته شده که به چیزهای زشت و ناپسند اختصاص دارد. در واقع، ذات او به گونهای است که از جاهایی ناخواسته و ناپاک نشأت میگیرد.
تا نشد امر اسجدوا صادر
نشد آن سر مستجن ظاهر
هوش مصنوعی: تا زمانی که فرمان سجده صادر نشود، آن راز پنهان آشکار نمیشود.
بس بود امر و نهی شرط ظهور
فعل ها را ز بنده مامور
هوش مصنوعی: بس کردن دستورها و نهیها، نشانهای از ظهور کارها و اعمال از فرد مامور است.
نی پی آنکه بنده را در دست
اختیار تمام و کامل هست
هوش مصنوعی: من از این که اختیار کاملی در دست بندهام، خوشحال و راضیم.