برگردان به زبان ساده
جغد مسکین نشسته پهلوی باز
چون از آنجا دهندشان پرواز
هوش مصنوعی: جغد بیچاره کنار باز نشسته و وقتی که از آنجا پرواز کنند، چه حالتی خواهد داشت.
باز سازد ز قصر شه خانه
جغد پرد به کنج ویرانه
هوش مصنوعی: پادشاهی که زمانی در قصری مجلل زندگی میکرد، اکنون به جایی تاریک و ویرانه تبدیل شده و در آنجا زیست جغدها را میبیند.
میل هر کس به سوی مسکن اوست
روی هر مرغ در نشیمن اوست
هوش مصنوعی: تمایل هر فرد به خانه و محل زندگیاش است، همانطور که هر پرندهای به لانهاش علاقهمند است.
جوان به وقتی که مصحلت بینند
صوفیان از سماع بنشینند
هوش مصنوعی: جوان وقتی که درک کند که چه چیزی برایش بهتر است، متوجه میشود که عارفان در زمان مناسب از رفتن به محفلهای موزیک و رقص خودداری میکنند.
خادم مطبخ آورد به میان
بهر اطعام قوم، سفره و خوان
هوش مصنوعی: خدمتگزار برای تهیه غذا، سفرهای را برای مهمانان پهن کرد.
سفرهای از حرام مالامال
همه چیزی در او بهغیر حلال
هوش مصنوعی: سفرهای پر از مال حرام است و در آن هیچ چیزی جز چیزهای حلال وجود ندارد.
نانش از گندمی که شحنه شهر
از فقیران ده گرفته به قهر
هوش مصنوعی: نان او از گندمی است که نگهبان شهر به زور از فقرا در روستا گرفته است.
گوشت زان گوسفند صحرایی
که ربودهست ترک یغمایی
هوش مصنوعی: گوشت آن گوسفند صحرا که مورد حمله و دزدی قرار گرفته، نشاندهندهی غارتگری و بیرحمی است.
خود به حرمت از آنچه کردم فاش
صد ره افزون دگر حوایج آش
هوش مصنوعی: من به احترام اعمالی که انجام دادهام، هر بار به طرز قابل توجهی بیشتر از نیازهای خود را برآورده میکنم.
وجه حلوا و خرج پالوده
داده تردامنان آلوده
هوش مصنوعی: ظاهر شیرینی مانند حلوا و خرج آن مانند پالوده، نشاندهندهی این است که برخی افراد به طور ظاهری زیبا و دلپذیر به نظر میرسند، اما در باطن ممکن است آلوده و ناپاک باشند.
میوه از بوستان بیوهزنان
کند زانجا به غصب میوهکنان
هوش مصنوعی: میوهای که از باغ بیوهزنان میچینند، از آنجا که به ناحق و به زور میچینند، به دست آمده است.
شیخ و یاران او به شهوت و آز
چون به سفره کنند دست دراز
هوش مصنوعی: روحانیون و همراهانش همچون کسانی که به خاطر تمایلات و خواستههای نفسانی به سفرهای دست دراز میکنند، به دنیا و لذتهای آن توجه دارند.
زند آنسان شره بر ایشان راه
که فرامش کنند بسم الله
هوش مصنوعی: زندگی افرادی که به راحتی یادشان میرود با نام خدا شروع میشود، مانند جریانی که بر آنها اثر میگذارد.
آن یکی را گرفته تلواسه
که خورد بیشتر ز همکاسه
هوش مصنوعی: یکی از آنها در حال نگرانی است و میبیند که دیگری بیشتر از او از سفرهی مشترک بهرهمند میشود.
لقمه را از شتاب کم خاید
کار دندان به معده فرماید
هوش مصنوعی: اگر لقمه را آرام و با حوصله بخوری، دندانها به خوبی آن را میجوند و معده هم بهتر آن را هضم میکند.
وان دگر یک نهفته مینگرد
لقمه و چمچهاش همیشمرد
هوش مصنوعی: او از گوشهای دیگر نگاهی به لقمه و قاشقش دارد و به دقت آنها را میشمارد.
گر کند در حساب چمچه غلط
گوید او را هزار گونه سقط
هوش مصنوعی: اگر در محاسبات دقت نداشته باشد و اشتباه کند، او را به شکلهای مختلف مورد انتقاد قرار میدهند.
کانچه کردی خلاف سنت بود
توبه کن از خلاف سنت زود
هوش مصنوعی: هر کاری که برخلاف سنت انجام دادهای، سریعاً از آن پشیمان شده و توبه کن.
کند اظهار بخل و ضنت را
لیک سازد بهانه سنت را
هوش مصنوعی: سختی و خساست خود را نشان میدهد، اما بهانهای از عادتهای خود میتراشد.
مینهد آن دگر ز نفس دغل
لقمهلقمه در آستین و بغل
هوش مصنوعی: آن شخص دیگر با نیرنگ و فریب، لقمههای خوراکی را به آرامی در آستین و بغل خود میگذارد.
که تبرک ز خوان درویشان
میبرم بهر خانه و خویشان
هوش مصنوعی: من میخواهم از سفرهی درویشان برکت ببرم و آن را برای خانه و اهل خانوادهام بیاورم.
هست این لقمه مایه برکات
هر که این لقمه خورد یافت نجات
هوش مصنوعی: این لقمه منبع برکت است و هر کسی که آن را بخورد، به رستگاری دست مییابد.
باشد این مقتضای طبع خسیس
لیک بر حاضران کند تلبیس
هوش مصنوعی: این ممکن است نتیجهٔ طبیعی فردی بخیل باشد، اما او با عذر و بهانههای مختلف سعی میکند دیگران را فریب دهد.
چون شکم ز آش و نان بینبارند
سفره را از میانه بردارند
هوش مصنوعی: زمانی که شکمها از غذا پر شود، سفره را از وسط برمیدارند.
شیخ بهر فتوح زمره خاص
فاتحه خواند آنگهی اخلاص
هوش مصنوعی: شیخ برای دستیابی به موفقیت، نماز و دعا خواند و سپس با نیتی خالص و پاک عمل کرد.
لیکن آن فاتحه ز کبر و ریا
نرود از بروتشان بالا
هوش مصنوعی: اما خواهش و خودستایی از چهرههایشان پاک نمیشود.
باد انفاسشان ز نفس تباه
چون نیابد به سوی بالا راه
هوش مصنوعی: باد ناشی از نفسهای آنها به قدری تباه و خراب است که نمیتواند به سمت بالا برود.
گند لعنت شود فرود آید
سبلت و ریششان بیالاید
هوش مصنوعی: بهتر است افراد بد و ناپاک، که موجب آزار دیگران میشوند، به درستی شناخته شوند و در نهایت، عواقب کارهایشان را ببینند تا دیگران از آنها درس بگیرند و از این رفتارها دوری کنند.
چون که بنمود «اذا طعمتم» رو
کار بندند امر فانتشروا
هوش مصنوعی: وقتی که شما از طعم آن آگاه شدید، به کار بپردازید و به راه بیفتید.
همه با معدههای آگنده
همه با خاطر پراگنده
هوش مصنوعی: همه با شکمهای پر و دلهای نگران و آشفته هستند.
شکم همچو طبل پیش نهند
روی در خوابگاه خویش نهند
هوش مصنوعی: شکم مانند طبل بزرگ و توخالی است که در آن چیزی نیست و آن را در جای خواب خود قرار میدهند.
نه ز انوار ذکرشان شرری
نه ز حال سماعشان اثری
هوش مصنوعی: نه از نور ذکر آنها شعلهای روشن میشود و نه نشانهای از حال سماع و حالت روحانی آنها پیدا است.
حاصل ذکر درد گردن و سر
اثر رقص ضعف پشت و کمر
هوش مصنوعی: نتیجه یادآوری درد گردن و سر، تاثیر لرزش و ضعف در پشت و کمر است.
اکلشان هم نتیجه تازه
ندهد غیر خواب و خمیازه
هوش مصنوعی: آنها که به خوردن مشغول هستند، به جز خواب و خوابآلودگی نتیجهای تازه نمیگیرند.
صحبت پاکشان ز صدق و وفاق
مایه صد هزار کذب و نفاق
هوش مصنوعی: گفتوگوهای پاک و سالم آنها درباره honesty و توافق، باعث ایجاد صدها دروغ و نفاق میشود.
روز دیگر ازین قیاس بگیر
نیست حاجت که من کنم تقریر
هوش مصنوعی: روز دیگری از این مثال میتوان نتیجه گرفت که دیگر نیازی به توضیح من نیست.
روز و شب کار این و پیشه چنین
آه اگر بگذرد همیشه چنین
هوش مصنوعی: زندگی همیشه پر از تلاش و کوشش است و اگر این شرایط ادامه پیدا کند، باید با همین وضع بسازیم و انتظار تغییر نداشته باشیم.
نجنا رب من تدلسنا
و قنا من شرور انفسنا
هوش مصنوعی: ای پروردگار ما، ما را نجات ده و از شرّ خواستههای نفسمان در امان نگهدار.
ثم من سیئات اعمال
انتشت من هنات احوال
هوش مصنوعی: سپس از بدیهای اعمالی که به خاطر ناپسندبودن حالتان انجام دادهاید، نتیجه میگیرید.