برگردان به زبان ساده
زهی مقصود اصلی از وجود آدم و حوا
غرض ذات همایون تو از دنیا و مافیها
هوش مصنوعی: باشد که هدف اصلی از آفرینش آدم و حوا، خواسته بزرگ تو از این دنیا و آنچه در آن است، باشد.
طفیلت در وجود ارض و سماء عالی و سافل
کتاب آفرینش را به نام نامیت طغرا
هوش مصنوعی: تو با وجودت در آسمان و زمین، در دل زندگی، کتاب آفرینش را با نام بزرگ تو آغاز نمودی.
رخ از خواب عدم ناشسته بود آدم که فرق تو
مکلل شد به تاج لافتی و افسر لولا
هوش مصنوعی: آدمی که از خواب عدم بیدار شده، چهرهاش به زیبایی درخشیده است و سرش با تاجی باشکوه و زیبا تزیین شده است.
شد از دستت قوی دین خدا آیین پیغمبر
شکست از بازویت مقدار لات و عزت عزا
هوش مصنوعی: از قدرت تو دین خدا و آیین پیامبر تحت فشار قرار گرفت و عزت و شرف تو از تلاش و قدرتت کم شد.
نگشتی گر طراز گلشن دین سر و بالایت
ندیدی تا ابد بالای لا پیرایه الا
هوش مصنوعی: اگر به زیباییهای دین واقف نشوی، هرگز نمیتوانی تمام زیباییهای آن را درک کنی. تا زمانی که روح و جانت همراه با دین نباشد، نمیتوانی به عظمت و زیبایی واقعی آن پی ببری.
در آن روز سلامت سوز کز خون یلان گردد
چو روی لیلی و دامان مجنون لاله گون صحرا
هوش مصنوعی: در آن روزی که عشق و شور و شوق دلی را میسوزاند، مانند آنکه سر و صورت لیلی با زیبایی و لطافت مانند گل لاله میدرخشد و دامن مجنون پر از غم و اندوه است.
کمان بر گوشه بر بندد گره چون ابروی لیلی
علم بگشاید از پرچم گره چون طرهٔ لیلا
هوش مصنوعی: کمانی که در گوشهای بسته شده، به شکل ابروی لیلی خود را برافراشته میکند و از پرچم، به شکلی زیبا و ظریف که شبیه به طرههای لیلا است، نمایان میشود.
ز آشوب زمین و ز گیر و دار پر دلان افتد
بدانسان آسمان را لرزه بر تن رعشه بر اعضا
هوش مصنوعی: به خاطر ناآرامیهای زمین و آشفتگیهای زندگی، دلهای شاد و پرانرژی هم تحت تأثیر قرار میگیرند و از این رو، آسمان نیز به نوعی احساس لرزش و اضطراب میکند.
که پیچد بره را بر پای، حبل کفهٔ میزان
درافتد گاو را بر شاخ، بند ترکش جوزا
هوش مصنوعی: گرهای که به پاهای بره میپیچد، مانند بندهایی است که بر کفهٔ میزان و در شاخ گاو قرار دارد، درست مثل بند ترکش جوزا که در آنجا آویزان است.
یکی با فتح همبازی یکی با مرگ هم بالین
یکی را اژدها بر کف یکی در کام اژدرها
هوش مصنوعی: در اینجا به تضادهای موجود در زندگی اشاره شده است. برخی افراد در شرایط خوشی و رفع راحتی هستند و با دیگران همرا هستند، در حالی که دیگران با مرگ و خطرات مواجهند. برخی با قدرت و شکوه زندگی میکنند و برخی دیگر در چنگال مشکلات و رنجها قرار دارند. این وضعیتهای مختلف نشاندهنده تنوع و پیچیدگی زندگی انسانی است.
کنی چون عزم رزم خصم جبریل امین در دم
کشد پیش رهت رخشی زمین پوی و فلک پیما
هوش مصنوعی: وقتی که عزم جنگ کنی، مانند جبرئیل امین، زمین در مقابل تو راهی خواهد شد و آسمان نیز به حرکت درخواهد آمد.
سرافیلت روان از راست میکالت دوان از چپ
ملایک لافتی خوانان برندت تا صف هیجا
هوش مصنوعی: فرشتگان از سمت راست به سوی تو میآیند و تو را با آوازهای زیبا به صف محشر میبرند، در حالیکه تو در خلوص و پاکی در حرکت هستی.
به دستی تیغ چون آب و به دستی رمح چون آتش
برانگیزی تکاور دلدل هامون نورد از جا
هوش مصنوعی: با یک دست تیغی مانند آب و با دستی دیگر نیزهای مانند آتش در دست داری، این باعث میشود که رزمندهای شجاع و دلاور به پا خیزد.
عیان در آتش تیغ تو ثعبانهای برق افشان
نهان در آب شمشیر تو دریاهای طوفانزا
هوش مصنوعی: تیغ تو مانند آتش است که جانداران خطرناک را نمایان میکند و شمشیر تو همچون دریاهای طوفانی، قدرت و هیبت خود را پنهان کرده است.
اگر حلم خداوندی نیاویزد به بازویت
چو یازی دست سوی تیغ و تازی بر صف اعدا
هوش مصنوعی: اگر صبر و بردباری خداوند بر تو سایه نیندازد و تو خود را به جنگ آماده کنی، او به مانند پرندهای که به سوی دشمن میپرد، باید با شهامت و قدرت به مقابله با دشمنان بپردازی.
ز برق ذوالفقارت خرمن هستی چنان سوزد
که جانداری نگردد تا قیامت در جهان پیدا
هوش مصنوعی: از نیروی برق مانند ذوالفقار تو، خرمن وجود انسان به گونهای میسوزد که تا قیامت هیچ موجودی در دنیا پیدا نخواهد شد.
ز خاک آستان و گرد نعلینت کند رضوان
عبیر سنبل غلمان و کحل نرگس حورا
هوش مصنوعی: از خاک درگاه تو و گرد نعلینت، بهشت بوی خوش گل سنبل، عطر کحل نرگس و زیبایی حوریان را به همراه دارد.
ز افعال و صفات و ذاتت آگه نیستم لیکن
تویی دانم امام خلق بعد از مصطفی حقا
هوش مصنوعی: من از اعمال و ویژگیها و ذات تو آگاه نیستم، اما میدانم که تو امام مخلوقات پس از پیامبر هستی.
به هر کس غیر تو نام امام الحق بدان ماند
که بر گوسالهٔ زرین خطاب ربیالاعلی
هوش مصنوعی: هر کس غیر از تو را امام حق بنامد، مانند این است که به گوساله طلایی بگوید ای پروردگار برتر.
من و اندیشهٔ مدح تو، باد از این هوس شرمم
چسان پرد مگس جائی که ریزد بال و پر عنقا
هوش مصنوعی: من و فکر ستودن تو، در حالتی سرشار از شرم به این آرزو گرفتاریم، مانند مگسی که در جایی که بال و پر عنقا میریزد، پرواز کند.
به ادنی پایهٔ مدح و ثنایت کی رسد گرچه
به رتبت بگذرد نثر از ثریا شعر از شعرا
هوش مصنوعی: این شعر به این معناست که اگرچه نثر میتواند به بالاترین درجات خود برسد، اما هرگز نمیتواند به درجه و مرتبه ستایش و تمجید شعر و شاعران نزدیک شود. شعر به طور طبیعی و ذاتی در مرتبه ای بالاتر از نثر قرار دارد و توانمندیهای آن در بیان احساسات و معانی عمیق، نثر را تحتالشعاع قرار میدهد.
چه خیزد از من و از مدح من ای خالق گیتی
به مدح تو فراز عرش و کرسی از ازل گویا
هوش مصنوعی: ای خالق جهان، از من و ستایش من چه برخواهد آمد؟ از ازل تا به حال، درست مانند ستایش تو، بلندای سلسله عرش و کرسی را نشان میدهد.
کلام الله مدیح توست و جبریل امین رافع
پیمبر راوی و مداح ذاتت خالق یکتا
هوش مصنوعی: سخن خداوند باعث ستایش توست و جبریل امین، پیامبر را به سوی تو میبرد و او نیز ستایشگر و راوی شایستگیهای تو، ای خالق یکتا.
بود مقصود من ز این یک دو بیت اظهار این مطلب
که داند دوست با دشمن چه در دنیا چه در عقبی
هوش مصنوعی: من در این دو بیت میخواهم بگویم که دوست و دشمن را باید شناخت؛ هم در زندگی دنیا و هم در زندگی پس از مرگ.
تو و اولاد امجاد کرام توست هاتف را
امام و پیشوا و مقتدا و شافع و مولا
هوش مصنوعی: تو و فرزندان نیکوکار تو، بهعنوان پیشوا، راهنما، شفیع و سرپرست مورد احترام هستند.
شها من بنده کامروزم به پایان رفته از عصیان
خدا داند که امیدم به مهر توست در فردا
هوش مصنوعی: ای شاه، من بندهای هستم که امروز به پایان خط رسیدهام و از نافرمانیهایم آگاه هستم. خدا میداند که امید من به محبت تو در آینده است.
پی بازار فردای قیامت جز ولای تو
متاعی نیست در دستم منم آن روز و این کالا
هوش مصنوعی: در روز قیامت، تنها چیزی که در دست من هست و ارزش دارد، ولایت و محبت توست. من در آن روز فقط به این کالا افتخار میکنم و هیچ چیز دیگری برای عرضه ندارم.
نپندارم که فردای قیامت تیرهگون گردد
محبان تو را از دود آتش غرهٔ غرا
هوش مصنوعی: من گمان نمیکنم که در روز قیامت، دوستیهای واقعی به خاطر آتش و دود کمرنگ شوند.
قسیم دوزخ و جنت تویی در عرصهٔ محشر
غلامان تو را اندیشهٔ دوزخ بود ؟ حاشا !
هوش مصنوعی: در روز قیامت، تو هستی که بخشکنندهٔ بهشت و جهنم هستی. آیا فکر میکنی که بندگانت در آن روز تنها به جهنم فکر میکنند؟ هرگز!
الا پیوسته تا احباب را از شوق میگردد
ز دیدار رخ احباب روشن دیدهٔ بینا
هوش مصنوعی: تا زمانی که دوستداران از شوق ملاقات یاران، به اشتیاق و عشق در چشمان آگاهشان میدرخشند.
محبان تو را روشن ز رویت دیدهٔ حق بین
حسودان تو را بیبهره زان رخ دیدهٔ اعمی
هوش مصنوعی: عاشقان تو با دیدن چهرهات روشن و آگاه هستند، اما حاسدان از آن چهره زیبا بینصیب و کورند.
