برگردان به زبان ساده
جمعی ز اهل خطه کاشان که بردهاند
ز ارباب فضل و فطنت گوی هنروری
هوش مصنوعی: گروهی از اهل کاشان هستند که از استادان دانش و هنر، علم و مهارت را آموختهاند و در این زمینه مهارت دارند.
کردند بحث در سخن منشیان نظم
تا خود که سفت به درر دری دری
هوش مصنوعی: در بحث درباره سخن منشیان نظم، تمام توجه به اشخاصی جلب شد که خود را به شدت درگیر کرده بودند و در نتیجه از حقیقت فاصله گرفته بودند.
در انوری مناظره شان رفت و در ظهیر
تا مر کراست پایه برتر ز شاعری
هوش مصنوعی: در مناظرهای که بین انوری و ظهیر برگزار شد، هر کدام به دفاع از خود پرداختند. در این میان، کسی که برتری بیشتری در شعر داشت، مشخص شد.
از آب فاریاب یکی عرضه داد در
وز خاک خاوران دگری ماه خاوری
هوش مصنوعی: یکی از رودخانهها آبش را به بیرون آورده و در کنار آن، در خاک سرزمین خاور، ماهی که به رنگ ماه در آسمان میدرخشد، ظاهر شده است.
تفضیل مینهاد یکی مهر بر قمر
ترجیح مینمود یکی حور بر پری
هوش مصنوعی: یکی از لذتهای زندگی را به کار میبرد و آن را بر دیگری، که از زیبایی و جذابیت بیشتری برخوردار است، ترجیح میداد.
انصاف چون نیافت گروه از دگر گروه
من بنده را گزید نظرشان به داوری
هوش مصنوعی: در زمانهایی که گروهها به انصاف نمیرسیدند و اختلافات وجود داشت، من به عنوان یک فرد، مورد انتخاب آنها قرار گرفتم تا در موردی قضاوت کنم.
بر من به پنج بیت نهادند منتی
کآنرا به هفت عضو رهینم به چاکری
هوش مصنوعی: فشاری بر من گذاشتند که برای تحمل آن به تمام وجودم وابستهام و همچنان در خدمت و اطاعت هستم.
محضر نوشته شد چو به من داعی آمده ست
استفتی از دو سر ز سر نیک محضری
هوش مصنوعی: وقتی دعوتکنندهای به دیدار من آمده، قاعدتاً باید از دو طرف نیکو و با حسن نیت سوال کند و درخواست محضری کند.
در کان بر آن چو بگشتم کران کران
در قعر بحر این چو نمودم شناوری
هوش مصنوعی: وقتی که در آن مکان گشتم و به کنارها نگاه کردم، در عمق دریا اینجا را دیدم که در حال شناور شدن است.
شعر یکی تر آمد چون در شاهوار
نظم یکی برآمد چون زر جعفری
هوش مصنوعی: شعر مانند یک چیز زیبا و ارزشمند به نظر میرسد، همانطور که یک نظم خوب و دلنشین میتواند به زیبایی و ارزشی چون زر جعفری درخشش بدهد.
شعر ظهیر اگر چه سرآمد ز جنس نظم
با طرز انوری نزند لاف همسری
هوش مصنوعی: شعر ظهیر با وجود اینکه در نوع نظم بسیار برتر است، اما به سبک انوری خود را مقایسه نمیکند و ادعای همردیفی نمیکند.
بدری که طالع آمد از آن نظم کی فتد
با آفتاب گفته او در برابری
هوش مصنوعی: روزی که سرنوشت روشن و درخشان به وجود آمد، هیچ نظم و ترتیبی نمیتواند با زیبایی و روشنی آفتاب او (عشق یا محبوب) مقابله کند.
کی همچو آفتاب بود در فروغ، ماه
کی همچو حور باشد در نیکویی پری
هوش مصنوعی: کی کسی مثل آفتاب در تابش و نور بود؟ و کی ماهی میتواند در زیبایی مانند پری باشد؟
بر اوج مشتری برسد تیر نظم او
خاصه گه ثناگری و مدح گستری
هوش مصنوعی: نظم او به اوج و بلندی میرسد، بهویژه در زمانهایی که به ستایش و تمجید میپردازد.
طعم رطب اگرچه لذیذ است و خوش مذاق
کی به بود به خاصیت از قند عسکری
هوش مصنوعی: خوشمزگی رطب قابل توجه است، اما از نظر خاصیت و فایده، قند عسکری بهتر است.
بید ارچه سبز و نغز و لطیف است در بهار
کی در چمن به جلوه کند قد عرعری
هوش مصنوعی: هرچند بید در بهار شاداب و زیبا به نظر میرسد، اما به تنهایی در چمن جلوهای از خود نشان نمیدهد.
هر چند لاله صحن چمن را دهد فروغ
پهلو کجا زند به بهی با گل طری
هوش مصنوعی: با وجود اینکه لالهها به چمن زیبایی میبخشند، اما در کجا میتوان زیبایی را در کنار گل نرگس احساس کرد؟
گرچه طباع مختلف و نوع بی مراست
و انواع را طباع پراکنده مشتری
هوش مصنوعی: اگرچه من و تو از نظر خُلق و فطرت متفاوت هستیم و هر کسی دارای ویژگیهای خاص خودش است، اما همچنان به تنوع و گوناگونی در روحیات احترام میگذارم.
این است اعتقاد رهی در دو عذب گو
گر تو مقلد نظر مجدهمگری
هوش مصنوعی: این اعتقاد رهی این است که اگر تو تنها پیرو نظرات بزرگان باشی، مانند دو عذابی خواهی بود که بر خود بار میکنی.
این خشک جان نثار سرخاک آن دوباد
کاشعارشان چو آب روان آمد از تری
هوش مصنوعی: این جان بیروح نذر خاک آن دو شاعر بزرگ است، مانند آبی روان که از رطوبت آن دو وجود جاری شده است.
زاد این نتیجه نیم شب از آخر رجب
درخی و عین و دال ز هجر پیمبری
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که این نتیجه یا پیام که در نیمه شب به وقوع پیوسته، به خاطر جدایی و دوری از پیامبری است. در واقع، این اشاره به ارتباط عمیق و عاطفی با شخصیتی دارد که در زندگی فرد تاثیرگذار است و احساسات ناشی از جدایی او را به تصویر میکشد.