غزل شمارهٔ ۲

فاصله‌ی زیادی میان ِ صلاح ِ کار و من ِ مست و خراب هست. ببین که تفاوت ِ ره (فاصله) از کجا به کجاست! من کجا و مصلحت‌اندیشی کجا؟

از صومعه (عبادت‌گاه صوفیان) و خرقه‌ی فریبکاری ایشان دلم گرفت. به دنبال دیر مغان می‌گردم و شراب ناب که به آن‌جا پناه ببرم و این دل‌گیری و دل‌تنگی خود را آن‌جا فروشویم یا بازگویم.

رندی چه نسبتی با صلاح و تقوا می‌تواند داشته باشد؟ تناسبی با هم ندارند! گوش دادن به موعظه کجا و آواز و آهنگ و آوایِ خوش ساز (رباب) کجا؟

دل ِ دشمنان چه ادراک و فهمی از رویِ دوست می‌تواند داشته باشد؟ چنان‌که چراغ  خاموش نمی‌تواند شمع آفتاب را دریابد. دل دشمنان هم نمی‌تواند رویِ دوست را درک کند.

خاک درگاه شما مانند همان سرمه‌ای است که به چشم می‌کشم تا نور چشمم زیاد شود. [دست‌کم] بفرمایید بگویید که از این جناب (آستانه‌ی خانه شما) به کجا برویم؟

به طمع سیب زنخدان (اشاره به چانه‌ی یار) گمراه نشو که چاه در راه است (راه دشوار است). ای دل من، [که مرا همراهت می‌بری] با این شتاب به کجا می‌روی؟

روزگار وصال گذشت و رفت! یادش به‌خیر! آن ناز و غمزه و کرشمه کجا رفت و آن سرزنش و عتاب کجا؟ دل شاعر برای روزگار وصال و هم کرشمه و هم عتاب معشوق تنگ شده است.

از حافظ انتظار قرار و خواب نداشته باش. قرار چیست؟ صبوری کدام است و خواب کجاست؟ و در معنای دوگانه‌ی قرار، هم می‌توان گفت که انتظار آرامش و آسودگی و خواب نداشته باش. و هم تکرار قرار در مصراع دوم، معنای پیمان‌شکنی را به ذهن می‌آورد. یعنی انگار که حافظ عهد کرده بود که آرام باشد و بیاساید، اما اکنون می‌گوید که قرار چیست؟ یعنی زیر قرار و عهد خود می‌زند! می‌گوید کدام قرار؟ صبوری ندارم که بر عهدی که ببندم وفا کنم و بر آن صابر باشم.