برگردان به زبان ساده
سالها دل طلبِ جامِ جم از ما میکرد
وآنچه خود داشت ز بیگانه تمنّا میکرد
هوش مصنوعی: سالها دل به دنبال جام جمشید بود و در عوض، آنچه را که خود داشت از دیگران خواسته و از آنها انتظار داشت.
گوهری کز صدفِ کون و مکان بیرون است
طلب از گمشدگانِ لبِ دریا میکرد
آن گوهر ارزشمندی (علم و معرفت حقّانی) که در زمان و مکان یا همان عالم خاکی نبود، آن را از سرگشتگانِ همین عالم دنیا میخواست و میجویید
مشکلِ خویش بَرِ پیرِ مُغان بُردم دوش
کاو به تأییدِ نظر حلِّ معمّا میکرد
هوش مصنوعی: دیشب مسئله و مشکل خود را به جوانمردی از اهل عرفان که پیر مغان نامیده میشود، بردم. او با نگاه عمیق و بصیرتی که داشت، به من کمک کرد تا راز و معمای من را حل کند.
دیدمش خُرَّم و خندان قدحِ باده به دست
واندر آن آینه صد گونه تماشا میکرد
هوش مصنوعی: او را دیدم که خوشحال و خندان بود و جام می را در دست داشت. در آینه، انواع جلوهها و زیباییها را مینگریست.
گفتم این جامِ جهانبین به تو کِی داد حکیم؟
گفت آن روز که این گنبدِ مینا میکرد
هوش مصنوعی: گفتم این پیمانهای که به تو بینش درباره جهان میدهد، چه زمانی از حکیم به تو داده شده است؟ او پاسخ داد: آن زمانی که این آسمان آبی رنگ را میساخت.
بیدلی در همهاحوال خدا با او بود
او نمیدیدش و از دور خدارا میکرد
وارستهای که در هر شرایطی خدا با او بود، چون نمیتوانست او را ببیند فکر میکرد خدا از او جداست و به دنبال او میگشت. (خدارا میکرد یعنی سوگند به خدا؛ خدا را به کمک طلبیدن)
اینهمه شعبدهٔ خویش که میکرد اینجا
سامری پیشِ عصا و یدِ بیضا میکرد
هوش مصنوعی: این همه ترفند و حیلهای که سامری در مقابل عصا و معجزهی موسی به کار میبست، در اینجا دیده میشود.
گفت آن یار کز او گشت سرِ دار بلند
جُرمش این بود که اسرار هویدا میکرد
آن بزرگ (پیر مغان) گفت آن کسی که (منصور حلاج) که به واسطه بر دار شدنش ، دار به بزرگی رسید. جرمش این بود که وقتی اسرار الهی را دریافت میکرد و به شهود می رسید آنها را برای دیگران هم بیان میکرد.
فیضِ روحُالقُدُس ار باز مدد فرماید
دیگران هم بکنند آنچه مسیحا میکرد
هوش مصنوعی: اگر روحالقدس دوباره کمک کند، دیگران نیز میتوانند کارهایی را انجام دهند که عیسی (مسیحا) انجام میداد.
گفتمش سلسلهٔ زلفِ بُتان از پیِ چیست؟
گفت حافظ گلهای از دلِ شیدا میکرد
هوش مصنوعی: به او گفتم که علت زلفهای پیچیدهی معشوقان چیست، او پاسخ داد که حافظ دل شیدا گلهای دارد.