برگردان به زبان ساده
تا زمین را آسمان پر لؤلؤ عمان کند
کوه و صحرا را صبا پر لاله نعمان کند
هوش مصنوعی: تا زمین را مانند آسمان پر از مروارید کند و کوهها و دشتها را نسیم بهار پر از گل لاله کند.
بوستان پیراهن از پیروزه گون دیبا کند
گلستان پیرایه از بیجاده گون مرجان کند
هوش مصنوعی: درختان و گلها از دامن زیبای پیراهنی نرم و رنگارنگ به گلستانی با ظاهری زیبا و خیرهکننده تبدیل میشوند، همچنان که رنگ مرجانی جادهای را تزئین میکند.
باد نوروزی بشاخ گل برآید بامداد
لؤلؤ مرجان ببستان اندرون ریزان کند
هوش مصنوعی: باد بهاری به شاخههای گل میوزد و در صبحگاه، دانههای لؤلؤ و مرجان را در باغ میپاشد.
چون سحرگاهان بنفشه دور لاله بشکفد
از هوای آن بنفشه پشت چون چوگان کند
هوش مصنوعی: به محضی که صبح میرسد و گل بنفشه در کنار گل لاله باز میشود، نسیم خوشی به آن میوزد و به نحوی شگفتانگیز، گل بنفشه را به جنبش درمیآورد.
این برنگ خویشتن یاقوت را خواری دهد
وان ببوی خویشتن کافور مشک ارزان کند
هوش مصنوعی: زیباییهای واقعی خود را با بیارزشیهای دیگر مخلوط نکن، زیرا در این صورت ارزش و زیبایی تو کمرنگ میشود و عطر خوش و دلانگیز نیز به سادگی کم ارزش خواهد شد.
باد هر ساعت صنوبر را در افغان آورد
ابر هر ساعت بگریه باغ را خندان کند
هوش مصنوعی: باد هر لحظه درخت صنوبر را به ناله در میآورد و ابر در هر لحظه باغ را به خنده و شادی وا میدارد.
هر نگاری کان بچین مانی همی دشوار کرد
باد نیسان در میان گلستان آسان کند
هوش مصنوعی: هر زنی که زیباییاش تو را به فکر میآورد، مانند بادی است که در فصل بهار آمد و مشکلات را آسان میکند.
هر زمان بستان و صحرا را به نیرنگ ابر و باد
رنگ دیگرگون فزاید نقش دیگر سان کند
هوش مصنوعی: هر زمان، با ترفند باران و باد، رنگ و روی باغ و دشت تغییر میکند و نقشی تازه به خود میگیرد.
هرکه را باید بهشت آشکار اندر زمین
خانه را ماند بجای و روی زی بستان کند
هوش مصنوعی: هر کس که بخواهد بهشتی را در این دنیا ببیند، باید خانهاش را مانند بهشتی بر روی زمین بسازد و به زیبا کردن آن بپردازد.
بس خوش آید بانک بلبل بامداد از بوستان
وز خوشی گوئی مگر مدح ملک جستان کند
هوش مصنوعی: آوای دلنواز بلبل در صبحگاه از باغ بسیار دلپذیر است و از خوشحالی میگوید، اما دریغ که گویی فقط در ستایش پادشاهان میپردازد.
آن امیری کآسمان در گلستان از بهر او
بلبلان را آفرین گوی و ستایش خوان کند
هوش مصنوعی: امیری که به خاطر او بلبلان در باغ گلستان ترانه میخوانند و از او ستایش میکنند.
گر کند بلبل بالحان خوش او را مادحی؟
باز او را گل خدای عرش در قرآن کند؟
هوش مصنوعی: اگر بلبل را مداحی با نغمههای زیبا پیدا شود، باز هم خداوند در قرآن او را به گل عرش تشبیه میکند.
گر کسی با وی خلاف آرد بروز کارزار
موی در اندام او ماننده ثعبان کند
هوش مصنوعی: اگر کسی با او در میدان نبرد دشمنی کند، موی سر او شبیه به موی مار خواهد شد.
از کرم وز مردمی با هرکسی همتا شود
از سخا وز راستی با هرکسی احسان کند
هوش مصنوعی: اگر کسی با نیکنوازی و انساندوستی بتواند با هر فردی همکلام شود، و از بخشندگی و صداقت با دیگران احسان کند، او واقعاً انسان بزرگی است.
هرچه با دشمن بگوید از جفا نکند چنان
هرچه با زائر بگوید از سخا چونان کند
هوش مصنوعی: هر چه کسی با دشمن بگوید، از بدی و ظلم نمیگوید و هر چه با زائر بگوید، از بخشندگی و مهربانی است.
باد جاویدان خداوند جهان و شهریار
کو همه کاری ز بهر نام جاویدان کند
هوش مصنوعی: نسیم ابدی خداوندی که بر تمامی جهان فرمانروایی دارد، همه کارها را به خاطر حفظ نام جاویدان خود انجام میدهد.
هرکه را دل با کژی بسته است و جان بر خشم او
تیغ شمس الدین مر او را چون تن بیجان کند
هوش مصنوعی: هر کسی که دلش به نیرنگ و حیله گره خورده و روحش تحت تأثیر خشم دیگران قرار دارد، سرنوشتش مانند فردی بیجان خواهد بود.
بوالمعالی آنکه او یزدان جستانست بس
خدمت جستان بسان خدمت یزدان کند
هوش مصنوعی: شخصی که مقام والایی دارد، مانند خداوند است و او همچون خدایش به بندگانش خدمت میکند.
مفلسان را دست گوهربار او قارون کند
غمکنان را لفظ شکر بار او شادان کند
هوش مصنوعی: بیپولها را ثروت او مانند قارون ثروتمند میکند و گریان را با کلمات شکرگزار، شاد و خوشحال میسازد.
از بهشت عدن ناید یاد با ایوان او
گر بروز خرمی آرایش ایوان کند
هوش مصنوعی: به یاد ایوان او از بهشت عدن نمیآید، اگر روزی به زیبایی ایوانش بیافزاید.
دست او بر دجله و جیحون همی شبخون زند
تیغ او بازی همی با پتک و با سندان کند
هوش مصنوعی: دست او بر روی دجله و جیحون، به طور مداوم حمله میکند و شمشیرش بازی میکند و با پتک و سندان کار میکند.
گریه دینار او خندان کند گرینده را
خنده شمشیر او بدخواه را گریان کند
هوش مصنوعی: اشک و گریهی او باعث شادی و شادابی دیگران میشود، در حالی که تیغ و شمشیرش، دشمنان را به哭 و زاری میاندازد.
ذره ای با جود او در کان نماند زر و سیم
خانه خواهنده را از سیم و زر چون کان کند
هوش مصنوعی: هیچ ذرهای از وجود او در معادن ارزشمند طلا و نقره باقی نمیماند، زیرا خانهی درخواستکنندگان را با طلا و نقره چون معادن غنی میسازد.
تا همی رخشان زمین را باد فروردین کند
تا هوا را تیره ابر آذر و آبان کند
هوش مصنوعی: باد فروردین باعث روشنایی و زیبایی زمین میشود، اما ابرهای آذر و آبان هوا را تیره و دلگیر میکنند.
باد تیره روز خصم هر دو شاه خصم بند
کاین جهان را دولت ایشان همی رخشان کند
هوش مصنوعی: باد تیره نشان دهنده ی مشکلات و دشواریهاست، و هر دو طرف در این نبرد تحت تأثیر قرار گرفتهاند. این دنیا فقط به خاطر قدرت و اقتدار آنها روشن و زیباست.
باد با سامانش عمر و باد با سامانش ملگ
کو سخا و مردمی با خلق بی سامان کند
هوش مصنوعی: باد که با نظم و سامان در حرکت است، عمرش نیز پایدارتر خواهد بود. اما باد که بدون سامان و برنامهریزی به وزش ادامه میدهد، نمیتواند به مانند انسانی بخشنده و با کرامت در میان مردم بی سامان و بینهاز زندگی کند.
صد هزاران جشن نوروزی بر ایشان بگذرد
کاین جهان آرامش و رامش همی ز ایشان کند
هوش مصنوعی: صدها هزار جشن نوروز بر آنها میگذرد، زیرا این جهان به خاطر آنها آرامش و لذت دارد.