برگردان به زبان ساده
ایکام دل دوست و بلای دل دشمن
روزه شد و دیمه شد و عید آمد و بهمن
هوش مصنوعی: دل دوست در آرامش و دل دشمن در پریشانی به سر میبرد. روزه تمام شد، و حالا عید فرا رسیده و بهمن هم در آستانه است.
رسم اندر پیغمبر و بهمن تو بجای آر
هم سیرت پیغمبر و هم سیرت بهمن
هوش مصنوعی: سنت و رفتار پیامبر و بهمن را در زندگیات به کار بگیر، هم از جنبه اخلاقی پیامبر و هم از جنبهی شجاعت بهمن.
بر سیرت آن هستی و بر کرده او نیز
بر سیرت این باش و بر آن کرده همی تن
هوش مصنوعی: به طرز فکر و رفتار کسانی که خوب هستند توجه کن و تلاش کن که مانند آنها باشی. همچنین به اقدامات خودت دقت کن و سعی کن که مطابق با همان اصول زندگی کنی.
از خصم میندیش و درافکن بقدح می
وز می برخان رنگ گلسرخ بیفکن
هوش مصنوعی: به دشمنان فکر نکن و افکار منفی را کنار بگذار. در این لحظه، از شراب بنوش و رنگ سرخ گل را نظاره کن.
از شادی و از سور مپرداز بکاری
تا آنکه بپردازد بدخواه بشیون
هوش مصنوعی: از شادی و مهمانی غافل نشو و به کار مشغول باش تا وقتی که دشمنان نتوانند به تو آسیب برسانند.
گردون ز زمین دور کند گردن آن پست
کز کام و هوای تو بگرداند گردن
هوش مصنوعی: آسمان کسی را که از نیازمندیها و خواستههای تو دوری کند، از زمین دور میکند.
آنکس که ز دل خرمن تو سوخته خواهد
هم سوخته دل گردد و هم سوخته خرمن
هوش مصنوعی: اگر کسی بخواهد از دل تو آسیب ببیند، نه تنها او دلی سوخته خواهد داشت، بلکه آنچه که در وجود توست نیز آسیب دیده و خراب خواهد شد.
بی کام تو یک مرد خراسان بقضا شد
یکره نتوانست گشاد از همه ارمن
هوش مصنوعی: یک مرد از خراسان بر اثر تقدیر و سرنوشت، از همه آرزوهایش بینصیب و ناکام ماند و نتوانست از این وضعیت رهایی یابد.
با کام تو صد مرد خراسانی هر سال
دراعه بکردند پی فتح ملون
هوش مصنوعی: با وجود زیبایی و شیرینی چشیدن کام تو، هر سال چندین مرد از خراسان به تلاش و کوشش برخاستند تا پیروز شوند و به فتح و پیروزی دست یابند.
بدخواه تو فن دارد و تو فر خداوند
با فر خداوند فنا زاید از آن فن
هوش مصنوعی: کسی که به تو دشمنی میکند، تدابیری دارد، ولی تو وابسته به قدرت الهی هستی و از آن قدرت، نابودی او به وجود میآید.
خواهد که عدو از تو برد سود بچاره
کی کوه هماون بتوان سود بهاون
هوش مصنوعی: دوست نادان تو به دنبال فایدهای است، اما او نمیتواند به تو آسیبی برساند، چون مانند کوهی است که نمیتواند به تو نزدیک شود.
نتوان ستد از شیر بروباه نیستان
نتوان ستد از باز بدراج نشیمن
هوش مصنوعی: از شیر نمیتوان شیرینی گرفت و از باز هم نمیتوان لانهاش را به راحتی بدست آورد.
شاها بمثل دولت تو زرین جام است
جامی است بلورین بمثل دولت دشمن
هوش مصنوعی: ای پادشاه، مانند دولت تو، جامی زرین است و جام بلورینی که شبیه دولت دشمن است.
چون بشکند آن زرگر از آن به کندش باز
چون بشکند این دیوش نتواند بستن
هوش مصنوعی: زمانی که زرگری از کار خود دست بکشد و چیزی را که ساخته تکهتکه کند، دیگر نمیتواند به حالت اولیهاش برگردد. همچنین، وقتی که دیوی را بشکنند یا از بین ببرند، دیگر نخواهند توانست آن را دوباره به وجود آورند.
دولت بتو آرام کند ملک بدولت
همچون بخرد جان کند آرام و بجان تن
هوش مصنوعی: خوشی و آسایش به تو کمک میکند و سرزمین را آباد میسازد، همانطور که عقل و خرد، جان را آرامش میدهد و به بدن حیات میبخشد.
چونانکه ز گلشن تو سوی میدان آئی
از میدان دشمنت نیاید سوی گلشن
هوش مصنوعی: اگر از باغ و گلستان تو به سوی میدان نبرد بیایی، دشمنی که در میدان است هرگز به سوی باغ و گلستان تو نخواهد آمد.
گر خصم تو آن چهره رخشانت ببیند
بر دیده او تیره شود عالم روشن
هوش مصنوعی: اگر دشمن تو به چهره زیبا و روشن تو نگاهی بیندازد، دنیا برای او تاریک و تیره خواهد شد.
با مهر تو گردد بمثل ارزن چون کوه
با کین تو گردد بمثل کوه چو ارزن
هوش مصنوعی: اگر عشق تو در دل باشد، فردی کوچک و ناچیز مثل دانه ارزن به کوه بزرگ و محکم تبدیل میشود. اما اگر کینهتوزی در دل وجود داشته باشد، آن فرد بزرگ و قدرتمند مثل کوهی با وجود کینه به اندازه دانهای ارزن خواهد شد.
نز خصم تو فتح آید و نز حاسد تو سعد
نی مرده شود زنده و نی مرد شود زن
هوش مصنوعی: پیروزی تو از دشمنان نخواهد بود و خوشبختیات از حسودان نمیآید. نه مرده زنده میشود و نه زن به مقام مردی میرسد.
چندانت بقا باد بشاهی و بشادی
کاتش نشود آب و نگردد شبه آهن
هوش مصنوعی: بقای تو به پادشاهی و شادی، همچون آتش است که نه آب آن را خاموش میکند و نه شب آن را به حالت آهن در میآورد.