برگردان به زبان ساده
ای میر بی نظیر و خداوند بی عدیل
همنام خویش را بهمه بابها بدیل
هوش مصنوعی: ای سرور بینظیر و خدای عادل، همنام خود را که در همه درها به عنوان بدل شناخته میشود، معرفی کن.
نه گوش روزگار شنیده ترا نظیر
نه چشم کائنات بدیده ترا عدیل
هوش مصنوعی: نه گوش زمان کسی مانند تو را شنیده و نه چشم دنیا کسی را مانند تو دیده است.
شاهی نیاوریده چو تو آسمان بزرگ
میری نه پروریده چو تو آسمان نبیل
هوش مصنوعی: هیچ کس در دنیا به بزرگی تو در مقام سلطنت نیامده است، تو مانند آسمان بزرگی که در خود نیکی و فضیلت را پرورش دادهای.
هرگز بلند کرده جاهت نگشته پست
هرگز عزیز کرده جودت نشد ذلیل
هوش مصنوعی: هرگز به خاطر مقام و جایگاهت پایین نیامدی و هرگز به خاطر بخشندگیت، خوار و ذلیل نشدی.
بر همت تو بخشش تو بس بود گوا
بر دولت تو رامش تو بس بود دلیل
هوش مصنوعی: توانایی و ارادهی تو به اندازهی کافی برای موفقیت و شادیات کافی است. گواه این موضوع تاثیر خوبی است که تو بر دیگران گذاشتهای و خوشحالیای که از سوی تو ایجاد میشود.
هم درد خلق را دم شافیت شد شفا
هم رزق خلق را کف کافیت شد کفیل
هوش مصنوعی: هم دردهای مردم با نفس تو درمان میشود و هم روزی آنها با وجود تو تامین میگردد.
چون سنگ و خاک در کف راد تو سیم و زر
چون مور و پشه پیش خدنگ تو شیر و پیل
هوش مصنوعی: تو از نظر ارزش و مقام، مانند سنگ و خاک هستی و همه چیزهای با ارزش مثل طلا و نقره در برابر تیراندازی تو مانند مور و پشه هستند. حتی شیر و فیل نیز در مقایسه با تو کوچک و بیارزش محسوب میشوند.
با حلم تو ز می است بسان هوا سبک
با طبع تو هوا است بسان زمین ثقیل
هوش مصنوعی: با صبر و آرامش تو نوشیدن می همچون هوا سبک و راحت است، ولی با ویژگیهای تو، هوا مانند زمین سنگین و دشوار به نظر میآید.
باشد قلیل در نظرت بخشش کثیر
باشد کثیر در نظرت مدحت قلیل
هوش مصنوعی: هر چه بخشش در نظر تو کم باشد، در واقع بسیار ارزشمند است. و هر چه ستایش در نظر تو زیاد باشد، در واقع ممکن است کم ارزش باشد.
بر سلسبیل و خلد برین راه یافته است
آن را که هست پیش دل و دست تو سبیل
هوش مصنوعی: آنکه به دل و دست تو نزدیک است، به بهشت و جویهای زلالی رسیده است.
از رای تو ز آینه ملک رفته زنگ
از روی تو جمال هنر شد بسی جمیل
هوش مصنوعی: به خاطر نظر تو، زنگار از آینهٔ ملک زدوده شد و زیبایی هنر به واسطهٔ چهرهٔ تو بسیار شگفتانگیز گردید.
آن کو بخشم و کین نگرد سوی روی تو
گردد مژه بچشم وی اندر نگه چو میل
هوش مصنوعی: هر کسی را که من به او محبت کنم و از او کینهای نداشته باشم، به سوی تو جذب میشود و نگاهش به من میافتد، بهگونهای که چشمانش به من دوخته میشود.
گردد چو رود نیل ز کف تو بادیه
گردد چو بادیه ز سنان تو رود نیل
هوش مصنوعی: زمانی که باد از دستان تو میوزد، دشت مانند نیل به راه میافتد، و زمانی که نیل به حرکت در میآید، سرانجام دشت نیز زیر تأثیر تو به جریان میافتد.
در خلد سلسبیل نمایند خلق را
از بهر سلسبیل کند خلق جان سبیل
هوش مصنوعی: در بهشت، نعمتها و جوانب لذتبخش فراوانی برای مردم فراهم میشود، و به همین دلیل است که جانها به سمت لذت و خوشی میرود.
بی آنکه جان سبیل کند خلق باشدش
ایوان تو چو خلد و کف تو چو سلسبیل
هوش مصنوعی: بدون اینکه جان و دل به خود زحمت دهد، مردم به ایوان تو میآیند که مانند بهشت است و دست تو همچون سلسبیل (آب شیرین و گوارا) است.
هنگام خوش زبانی هستی تو چون نبی
هنگام میزبانی هستی تو چون خلیل
هوش مصنوعی: در زمان خوشگفتاری، تو مانند پیامبری و در زمان میزبانی، همچون خلیل (ابراهیم) هستی.
با روی تو چو ابر بود تیره آفتاب
با تیغ تو چو پشه بود بی وقار پیل
هوش مصنوعی: اگر بر چهرهات ابر بگیرد، آفتاب هم تیره خواهد شد و با تیغ تو، مثل پشهای بیمقدار، فیل نیز از خود بیخود میشود.
اندر تو هیچ عیب ندانم جز آن همی
کازار یافت خیره ز تو میر بوالخلیل
هوش مصنوعی: من هیچ عیبی در تو نمیبینم جز اینکه گاهی گرفتار نگاه جستجوگر تو میشوم.
از تو عزیزتر بجهان کسی بیاورد
کاندر کف تو خواسته باشد همی دلیل
هوش مصنوعی: هیچکس در جهان عزیزتر از تو نیست که بتواند در دستان تو دلیل خواستهای را بیاورد.
نزدیک او بجز کرم اوت نیست شغل
نزدیک او بجز نعم اوت نی دلیل
هوش مصنوعی: نزدیک او فقط بزرگواری و کرم او وجود دارد و از نعمتها و لطفهای او سهمی نیست. در نزدیکی او، جز با دلایل و نشانههای محبتش، چیز دیگری پذیرفته نیست.
با او بزی بدولت و با او بمان بعز
بد خواهتان ذلیل بداندیشتان قتیل
هوش مصنوعی: با او زندگی کن که در رفاه و خوشبختی باشی و با او بمان که در عزت و مقام قرار بگیری. دشمنان نادان و بدخواه تو، در ذلت و نابودی خواهند بود.
