برگردان به زبان ساده
تا مهر بر فروخت ببرج حمل چراغ
پر شمع و پر چراغ شد از لاله باغ و راغ
هوش مصنوعی: هنگامی که خورشید در برج حمل قرار گرفت، چراغها و شمعها روشن شدند و باغ و زمینها پر از لالههای زیبا شدند.
دیو است زاغ گوئی مقری است عندلیب
کز بانک او ز باغ هزیمت گرفت زاغ
هوش مصنوعی: در اینجا به نمادهایی اشاره شده است که به نوعی بر وضعیت و رفتار برخی از موجودات دلالت دارند. زاغ که نمادی از زشتی یا منفیت است، با پرنده خوش آواز، یعنی بلبل، مقایسه میشود. بلبل با صدای زیبا و دلنشین خود، به باغی زندگی و سرزندگی میبخشد، اما زاغ، به دلیل صدای خشن و زشتش، باعث دلسردی و فرار دیگر پرندگان میشود. در نهایت، این تصویر نشاندهنده تقابل زیبایی و زشتی در طبیعت است.
از بوستان کلاغ هزیمت گرفت راست
کز بادریسه کشت سر کوه چون کلاغ
هوش مصنوعی: از باغ کلاغها فرار کرد، درست مانند اینکه از روی دیوار پایین میآید و به سر کوه میرسد.
از باد شد غدیر بکردار صدر باز
وز میغ گشت چرخ بکردار پشت ماغ
هوش مصنوعی: باد باعث شد که آب دریاچه آرام و بیحرکت بماند و گردابها که به وجود آمده بودند به حالت طبیعی خود برگشتند. همچنین، چرخهای زمان با حرکتی مشابه، به حالت قبل خود برگشتند.
نرگس بیاد سوسن و شمشاد در فکند
دینار گون نبیذ به کافور گون ایاغ
هوش مصنوعی: نرگس در یاد سوسن و شمشاد، دینار را به نبیذی شبیه و عطر کافور را به رنگ ایاغ میافشاند.
در باغ بگذری ز فروغ و نسیم گل
رنگین شود دو دیده و مشگین شود دماغ
هوش مصنوعی: در باغ که عبور کنی و از نور و نسیم گلها لذت ببری، چشمانت پررنگ و زیبا میشود و بوی خوش گلها نیز باعث خوشبو شدن بینیات میگردد.
گوئی بباغ حور فرود آمد از بهشت
یا دهخدای شه بگذشته است پیش باغ
هوش مصنوعی: گویا از بهشت به باغ حور نازل شده یا اینکه دهخدای شهر از مقابل باغ عبور کرده است.
بو نصر سعد مهدی کز نصرت است و سعد
بر خاتمش نگینه و بر مرکبش جناغ
هوش مصنوعی: بوی نصر و پیروزی سعد مهدی به خاطر یاریگری اوست و بر روی انگشتریاش نشانی وجود دارد و بر مرکبش زینتی ویژه قرار دارد.
از مهر او کناغ فرازنده چون چنار
وز کین او چنار گدازنده چون کناغ
هوش مصنوعی: از محبت او همچون درخت چنار سربلند و با عزت باش و از خشم و کینهاش همچون کناره تکهتکه و آسیبپذیر باش.
از خوی او برند گل و نسترن نسیم
وز روی او برند مه و مشتری فراغ
هوش مصنوعی: نسیم از ویژگیهای او گل و نسترن را میبرد و از چهرهاش، ماه و ستاره فراغ منتشر میشود.
آموختن توان ز یکی خوش صد ادب
وافروختن توان ز یکی شمع صد چراغ
هوش مصنوعی: از یک نفر میتوان آموخت که چطور با ادب و خوش صدایی رفتار کند، و از یک نفر دیگر میتوان یاد گرفت که چگونه شمعی بسازد که چراغهای زیادی را روشن کند.
آبست جود او و دل دوست چون خوید
ناراست خشم او و تن خصم خشک تاغ
هوش مصنوعی: دریای generosity او و قلب معشوق وقتی به خواب رود، نارضایتی او و جسم دشمن، خشک و سرکش همچون تاغ میشود.
در رزم برق تیغش اندر میان گرد
تابان ز چرخ باشد چون پیش دوده داغ
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، وقتی تیغ او درخشش میکند، مانند اینکه نور خورشید در میان شعلههای آتش ظاهر میشود.
از مهر جود نیست بچیزد گرش میل
وز شغل ملک نیست بچیز دگر فراغ
هوش مصنوعی: دوست داشتن و بخشندگی به دنبال هیچ چیز نمیرود، حتی اگر خواستی باشد. و اگر هدف ملک و حکومت باشد، به چیزی غیر از آرامش نیازی نیست.
در باغ و راغ میر چمان باد جاودان
تا جای سرو باغ بود جای رنگ راغ
هوش مصنوعی: همیشه در باغ و مرتع، بادی پایدار و دائمی خواهد وزید، تا زمانی که درخت سرو در باغ وجود داشته باشد، رنگ و زیبایی طبیعت نیز حفظ خواهد شد.
