برگردان به زبان ساده
باغبان لطف قد آن سرو در شمشاد نیست
کی نماید تربیت جایی که استعداد نیست
هوش مصنوعی: باغبان نمیتواند به درختی که شرایط لازم برای رشد را ندارد، رسیدگی کند و زیبایی آن سرو را به شمشاد منتقل کند. اگر استعداد و شرایط لازم برای رشد وجود نداشته باشد، تربیت و پرورش گیاه نیز بیفایده است.
گر خط دور لبت را بر زبان آرم مرنج
نقش شیرین را ضرر از تیشه فرهاد نیست
هوش مصنوعی: اگر بخواهم از زبانم خط زیبای لبهای تو را بگویم، نگران نباش؛ چون زیبایی و شیرینی تو هیچ آسیبی از تیشه فرهاد نمیبیند.
ساغر خونابه دل بسته ره بر ناله ام
مست بزم حیرتت را رخصت فریاد نیست
هوش مصنوعی: در اینجا گوینده از حالت درد و اندوه خود صحبت میکند. او با حسرت و غم دل به شراب وابسته است و نمیتواند آزادانه نالۀ خود را بیان کند. جشن و شگفتی معشوق به قدری او را تحت تأثیر قرار داده که احساس میکند نمیتواند فریاد بزند و تنها در سکوت به ناز و نوازش آن محیط دلانگیز فکر میکند.
کی شود واقف ز ادراک عذاب آخرت
آنکه در دنیا به بیداد بتان معتاد نیست
هوش مصنوعی: کسی که در دنیا به ظلم و ستم و بندگی بتها عادت ندارد، چگونه میتواند از عذاب آخرت آگاه شود؟
زاهدان را نیست منع عشق اندک محنتی
هیچ کس از محنت قید جهان آزاد نیست
هوش مصنوعی: زاهدان در عشق دچار منع و محدودیت نیستند، اما هیچ کس نمیتواند از سختیها و گرفتاریهای دنیا بهطور کامل رهایی یابد.
رغبت نزهتگه میخانه از زاهد مجو
جغد را در طبع میل منزل آباد نیست
هوش مصنوعی: به دنبال زیباییهای میخانه نباش، زیرا زاهدی که تنها به پرهیزکاری مشغول است، مانند جغدی است که در دلش تمایلی به زندگی در باغ و کشتزارهای آباد ندارد.
کرده ای تدبیر ترکِ مِی ، فضولی فکر کن
گر ز عقل است این ، بنایِ عقل را بنیاد نیست
هوش مصنوعی: تو نقشهای برای پرهیز از نوشیدن شراب کشیدهای، اما بیدقتی میکنی. اگر این کار از روی عقل باشد، باید بگویی که خود عقل اساس محکمی ندارد.
