برگردان به زبان ساده
هرکه جا داد او رسوم اهل دنیا در دماغ
از شراب خون دل هر دم کشد چندین ایاغ
هوش مصنوعی: هر کسی که عادات و خواستههای دنیایی را در ذهن خود جا دهد، به طور مداوم از درد و غم دل خود مینوشد و از آن شراب تلخ میکشد.
آنکه بار ننگ و عار ابلهان گیرد بدوش
او الاغ است او الاغ است او الاغ است او الاغ
هوش مصنوعی: کسی که تحمل عواقب نادانی و احمقانه دیگران را به دوش میکشد، شبیه به الاغ است. او به خاطر این بارآوری و باركشندگی، در واقع به واقعیّت الاغ مفهومش نزدیکتر است.
دل چو پر شد از غم دنیا نماند جای دین
شغل دنیا کی گذارد بهر دینداری دماغ
هوش مصنوعی: وقتی دل انسان از غم و مشکلات دنیایی پر شود، دیگر جایی برای ایمان و دین باقی نمیماند. در چنین حالتی، مشغولیات دنیوی اجازه نمیدهند که فرد به فکر مسائل دینی و معنوی باشد.
در کمین عمر بنشسته است دزدی هر طرف
از زن و فرزند و مال و خانه و دکان و باغ
هوش مصنوعی: زندگی و عمر انسان تحت تهدیدهای متعدد قرار دارد؛ خطراتی از سوی دزدان و مشکلاتی که ممکن است از هر سو به خانواده، اموال، خانه، و حتی باغ و بازار چنگ بیندازند.
آنزمان آگه شود کز عمر ماند یکنفس
بر زبان واحسرتا و بر دل و جان درد و داغ
هوش مصنوعی: زمانی ممکن است انسان متوجه شود که از عمرش تنها یک نفس باقی مانده و در این لحظه، حسرت و درد و غمی عمیق بر دل و جانش حاکم میشود.
پیر شد آن بوالهوس گوید جوانم من هنوز
کار خواهم کرد زیر پس عمر بگذارد بلاغ
هوش مصنوعی: آن مرد سالخورده که همیشه به لذات و خوشگذرانیها فکر میکرد، همچنان مدعی جوانی است و میگوید هنوز فرصت اقدامات و کارهای زیادی دارد، در حالی که عمرش به پایان رسیده است.
ریش مردک شد سفید و ماند از آن ده موسیه
گوید او هست این دو رنگ از ریش خود گیرد کلاغ
هوش مصنوعی: موهای ریش این مرد به سفید تغییر رنگ داده، و در ده موسیه میگویند که او به همین دلیل از ریش خود یاد میکند. کلاغ به رنگهای مختلف خود از ریش او الهام میگیرد.
ابلهانرا واعظی کردن نه کار تست فیض
کار خود نیکو کن و می دار از عالم فراغ
هوش مصنوعی: سخن گفتن با نادانان و راهنمایی آنها کار سادهای نیست. بهتر است بر روی کارهای خوب خود تمرکز کنی و از دنیا فاصله بگیری.