برگردان به زبان ساده
کنون ای سخنگوی بیدارمغز
یکی داستانی بیارای نغز
حالا ای سخنگوی هوشمند، قصهای زیبا و جذاب روایت کن. (شاعر خودش را خطاب قرار داده است.)
سخن چون برابر شود با خرد
روان سراینده رامش برد
وقتی کلام با عقل و خرد هماهنگ شود، روح سراینده در آرامش و راحتی قرار میگیرد و پس از مرگش بر او رحمت میفرستند.
کسی را که اندیشه ناخوش بود
بدان ناخوشی رای او گُش بود
اگر کسی اندیشهای ناخوشایند داشته باشد از آن ناخوشی تدبیر او سودایی یا صفراوی می شود
همی خویشتن را چلیپا کند
به پیش خردمند رسوا کند
مانند این می شود که خود را به دار کشد و پیش خردمندان رسوا کتد
ولیکن نبیند کس آهوی خویش
ترا روشن آید همه خوی خویش
اما هیچکس نمیتواند عیب خود را ببیند و به نظر تو (توی نوعی) اخلاقت خوش و روشن میآید.
اگر داد باید که ماند بجای
بیارای ازین پس بدانا نمای
اگر قرار باشد که دادگری برجای بماند بیا و از این پس اندیشه خود را به شخص دانا آشکار کن
چو دانا پسندد پسندیده گشت
به جوی تو در، آب چون دیده گشت
اگر دانا رای تو را پسندید بر همه پسندیده می شود و مانند این می شود که آب در جوی تو همچون اشک چشم می شود (کنایه از با ارزش شدن چیزی )
ز گفتار دهقان کنون داستان
تو برخوان و برگوی با راستان
این داستان را که از گفته های دهقان شنیده ای بخوان و با راستان بگوی
کهنگشته این داستانها ز من
همی نو شود بر سر انجمن
این داستان های کهنه شده به وسیله من باز در انجمن ها نو می شود
اگر زندگانی بود دیریاز
برین دین خرم بمانم دراز
هوش مصنوعی: اگر زندگی به درازا کشد، من بخواهم تا همیشه در این خوشی بمانم.
یکی میوهداری بماند ز من
که بارد همی بار او بر چمن
هوش مصنوعی: یک میوهدار از من یادگار بماند که به خاطر او در باغ به خود میبالد.
ازان پس که بنمود پنچاه و هشت
بسر بر فراوان شگفتی گذشت
هوش مصنوعی: پس از آنکه پنجاه و هشت سال به پایان رسید، شگفتیهای زیادی رخ داد.
همی آز کمتر نگردد بسال
همی روز جوید بتقویم و فال
هوش مصنوعی: به مرور زمان، به دست آوردن روزهای خوب و خوشبختی بیشتر، هرگز کمتر نمیشود؛ بلکه همواره به دنبال نشانهها و فالهای خوب هستیم.
چه گفتهست آن موبد پیشرو
که هرگز نگردد کهنگشته نو
هوش مصنوعی: چه کسی گفته است که آن پیرمرد (موبد) همیشه جوان و تازه باقی میماند و هرگز قدیمی نمیشود؟
تو چندان که گویی سخنگوی باش
خردمند باش و جهانجوی باش
هوش مصنوعی: به اندازهای که صحبت میکنی، سعی کن انسانی با خرد و آگاه باشی که در جستوجوی جهان و تجربیات جدید است.
چو رفتی سر و کار با ایزدست
اگر نیک باشدت جای ار بَدَست
هوش مصنوعی: وقتی که با خداوند سر و کار داشته باشی، اگر کارهایت خوب باشد، جایگاهت نیز خوب خواهد بود و اگر بد باشد، سرنوشتی ناگوار خواهی داشت.
نگر تا چه کاری، همان بدروی
سخن هرچه گویی، همان بشنوی
هوش مصنوعی: مراقب حرفهایت باش، زیرا هر چه بگویی، همان را خواهی شنید.
درشتی ز کس نشنود نرمگوی
به جز نیکوی در زمانه مجوی
هوش مصنوعی: اگر کسی را ندیدی که با محبت و نرمی صحبت کند، جز خوب بودن، هیچ چیز دیگری در این دنیا از او نخواهی یافت.
به گفتار دهقان کنون بازگرد
نگر تا چه گوید سراینده مرد
هوش مصنوعی: به سخنان کشاورز دوباره توجه کن و ببین که آن مرد چه چیزی را بیان میکند.
