برگردان به زبان ساده
تخوار سراینده گفت آن زمان
که آمد بر کوه کوهی دمان
هوش مصنوعی: سخنسراینده در اینجا اشاره میکند که در زمانی خاص، بر دامنه کوهی، اتفاقی رخ داده است.
سپهدار طوسست کامد بجنگ
نتابی تو با کار دیده نهنگ
هوش مصنوعی: سپهدار طوس، که یک فرمانده جنگی است، به میدان نبرد میآید. تو نباید با نگاهی همچون نهنگ، به کارها و امور بپردازی و در مواجهه با او مقاومتی نداشته باشی.
برو تا در دژ ببندیم سخت
ببینیم تا چیست فرجام بخت
هوش مصنوعی: برویم تا در قلعه را محکم ببندیم و ببینیم که سرنوشت چه خواهد شد.
چو فرزند و داماد او را برزم
تبه کردی اکنون میندیش بزم
هوش مصنوعی: وقتی که فرزند و داماد او را در میهمانی خراب کردهای، اکنون دیگر به آن میهمانی فکر نکن.
فرود جوان تیز شد با تخوار
که چون رزم پیش آید و کارزار
هوش مصنوعی: جوان با شجاعت و سرعت پایین آمد تا آماده شود برای جنگ و نبرد که همواره پیش میآید.
چه طوس و چه شیر و چه پیل ژیان
چه جنگی نهنگ و چه ببر بیان
هوش مصنوعی: در اینجا به تنوع و قدرت موجودات مختلف اشاره شده است. به نوعی میگوید که چه حیواناتی مانند طوس، شیر و فیل وجود داشته باشند و چه جنگهایی میان نهنگها و ببرها در بگیرد، همگی نماد قدرت و عظمت هستند.
بجنگ اندرون مرد را دل دهند
نه بر آتش تیز بر گل نهند
هوش مصنوعی: در درون انسان، دلی شجاع و قوی وجود دارد که باید به آن بها داده شود، نه اینکه بر روی ضعفها و ناتوانیها تمرکز کنیم.
چنین گفت با شاهزاده تخوار
که شاهان سخن را ندارند خوار
هوش مصنوعی: او به شاهزاده تخوار گفت که شاهان به اهمیت سخن و کلام توجه ندارند و آن را بیارزش میدانند.
تو هم یک سواری اگر ز آهنی
همی کوه خارا ز بن برکنی
هوش مصنوعی: اگر تو نیز اراده و همتی همچون آهن داشته باشی، میتوانی حتی سختترین موانع را از ریشه برکنی.
از ایرانیان نامور سی هزار
برزم تو آیند بر کوهسار
هوش مصنوعی: از ایرانیان مشهور، سی هزار نفر به جنگ خواهند آمد و بر بلندیهای کوه حضور خواهند یافت.
نه دژ ماند اینجا نه سنگ و نه خاک
سراسر ز جا اندر آرند پاک
هوش مصنوعی: در اینجا دیگر نه قلعهای باقی مانده و نه سنگ و خاکی، همه چیز از اینجا برمیخیزد و پاکسازی میشود.
وگر طوس را زین گزندی رسد
به خسرو ز دردش نژندی رسد
هوش مصنوعی: اگر طوس به خسرو آسیبی برساند، دردش به خاطر این کارش به خودش بازمیگردد.
بکین پدرت اندر آید شکست
شکستی که هرگز نشایدش بست
هوش مصنوعی: دخترت به محض این که پدرت از دنیا برود، به شدت غمگین میشود و این اندوهی است که هیچکس نمیتواند آن را خاموش کند.
بگردان عنان و مینداز تیر
بدژ شو مبر رنج بر خیرهخیر
هوش مصنوعی: این بیت به شما میگوید که وضعیت را تغییر بده و سعی کن از مشکلات دوری کنی. به خودت فشار نیاور و به نگرانیها توجه نکن. به جای اندیشیدن به مشکلات، به دنبال راههای مثبت و خوشایند باش.
سخن هرچ از پیش بایست گفت
نگفت و همی داشت اندر نهفت
هوش مصنوعی: هر چه را باید از قبل بیان کرد، نگفته مانده و در دل پنهان نگه داشته شده است.
ز بیمایه دستور ناکاردان
ورا جنگ سود آمد و جان زیان
هوش مصنوعی: از کسی که دانش و تجربه کافی ندارد، نباید انتظار سود و فایدهای داشته باشیم، زیرا او تنها باعث زیان و دردسر خواهد شد.
