شمارهٔ ۷۹ - در مدح امیر ایاز اویماق منظور و محبوب سلطان محمود گوید

اندوه ندیدن آن یار ماه‌چهره، در خوابگاهم خار می‌ریزد و خواب را بر من حرام کرده.

در شب تاریک همه می‌خوابند، اما من از غم او تا صبح بیدارم.

گاهی می‌گویم: ای دوست، کی روی تو را ببینم؟ و گاهی می‌گویم: ای یار، کی لب تو را ببوسم؟

از بس که گریه می‌کنم، پرندگان و ماهی‌ها هم بر من می‌گریند، مثل خودم زار می‌زنند.

تو از من می‌پرسی چرا از اندوه گریه می‌کنم و چرا از غم ناله سر می‌دهم.

نه وقت آن است که به سوی معشوق برگردم، و نه می‌توانم با کسی جز هم‌رازان سخن بگویم.

هر کسی که امسال پیش من آمد، گفت: تو آن کسی نیستی که پارسال دیدمش.

پشت من از اندوه خمیده شده مانند پشت پیران، و پاهایم سست شده مثل پای بیمار.

فریاد و ناله‌ام مانند غرش رعد در ماه بهمن است، و اشکم چون باران ابر در ماه اسفند.

تن بیچاره‌ام مثل موم آب شد، و دل غمگینم مانند انار شکافت.

تن لاغر و نزار من چگونه این رنج را تحمل کند؟ و دل بیچاره‌ام چگونه این بار سنگین را بردارد؟

می‌خواهم وقتی در نزد امیر امیران پناه و یاری یافتم، بار اندوه را از دل بردارم.

آن امیر جنگجو، ایاز اویماق، که دل و بازوی پادشاه در روز نبرد است.

سوارکاری که وقتی وارد میدان می‌شود، دل تماشاگران از حیرت به تعجب می‌افتد.

یکی می‌گوید او سروی است بر فراز کوه، دیگری می‌گوید گلی تازه بر درخت است.

زنان پرهیزکار از شوهران خود چشم می‌پوشند و تنها برای یک بار دیدن او، حاضرند کابین بپردازند.

شجاعان در روز نبرد از هیبت او می‌لرزند مانند برگ درخت سپیدار.

اگر تیر بر سنگ خارا بزند، آن را تا پرِ تیر در سنگ فرو می‌کند.

تیر را چنان پرتاب می‌کند که شکار را از جا می‌کند، و من این را صدها بار دیده‌ام، نه یک بار.

سلطان محمود بی‌دلیل دل به او نباخته، پس دل محمود را بازیچه نپندار.

غیر از او هم کسانی در نزد سلطان بودند، و سلطان غیر از او غلامان بسیاری داشت.

اگر میان آن غلامان، یک نفر هم مثل امیر ایاز بود، باز آن قدر برای او رواج و ارزش نبود.

سلطان جهان، مسعود محمود، که به او زر و طلا به سنگینی بارِ چهارپایان می‌بخشد.

به جز او، به کدام یک از امیران چنین بخششی کرده که یک بار چهل خروار دینار به او عطا کند؟

اگر او سزاوار نبود، این همه به او نمی‌دادند؛ او به این میزان و صدها برابر بیشتر شایسته است.

به جای قدرشناسی، همت شاه را بزرگ بدار، و این بخشش را کوچک و ناچیز مشمار.

سلطان محمود او را به جایی خواهد رساند که امیران دیگر برای سالاری به او پناه ببرند.

مال و درآمد منطقه‌ی بُست و همچنین خراج نواحی مکران و قزدار را به او بخشید.

هرگز فراموش نمی‌شود آنچه او در راه خدمت به شاه جهاندار انجام داد.

در میان لشکر سرکش، آن خورشید آزادگان، وفاداری و پیمان را نگه داشت.

در روز روشن از غزنین بیرون رفت و با جهانیان می‌جنگید تا شب تاریک.

آن قدر در جنگ کوشید که نماز شبش را تا زمانی که دشت از کشته‌ها پر شد و با پشته‌ها برابر گشت، به تأخیر انداخت.

گروهی از آن شیران جنگی را کشت و باقی‌ماندگان را امان داد.

جز او کسی در جهان چنین کاری کرده؟ برو شاهنامه و تاریخ و اخبار را بخوان، ببین چنین کسی پیدا می‌شود؟.

خدایا، او را یاری‌ده و قدرش را بالا ببر، و پرچمش را از خورشید بلندتر کن.

جهان را از دشمنان بدکردارش خالی کن، همان‌طور که از شرّ آن صوفیان صوفی‌نمای بی‌شرم و دزد پاک کردی.