برگردان به زبان ساده
عاشقان را خدای صبر دهاد
هیچکس را بلای عشق مباد
هوش مصنوعی: خدا به عاشقان صبری عطا کند و هیچکس را در عشق دچار مشکل نکند.
با همه بیدلان برابر گشت
هر که اندر بلای عشق افتاد
هوش مصنوعی: هر کسی که در عشق دچار مشکل و مصیبت شود، به یکسان با تمامی کسانی که بیدارند، رفتار می‌کند.
هر که را عشق نیست اندُه نیست
دل به عشق از چه روی باید داد
هوش مصنوعی: هر کسی که عشق ندارد، غم و اندوهی هم ندارد. پس چرا باید دل را به عشق بدهیم؟
عشق بر من دَرِ نشاط ببست
عشق بر من دَرِ بلا بگشاد
هوش مصنوعی: عشق باعث شد که به شادی و نشاط راه پیدا کنم و همچنین در مواقع سختی و بلا نیز درهای کمک و حمایت به رویم باز شد.
وای عشقا چه آفتی که ز تو
هیچ عاشق همی نیابد داد
هوش مصنوعی: آه عشق‌ها، چه بلای فاجعه‌انگیزی است که هیچ عاشق نمی‌تواند از تو شکایت کند یا دادخواهی کند.
با بلاهای تو و با غم تو
تن ز کُه باید و دل از پولاد
هوش مصنوعی: باید با مشکلات و غم‌های تو دست و پنجه نرم کرد، در حالی که بدن باید مانند کوهی استوار باشد و دل باید سخت و مقاوم مانند فولاد باشد.
دل من بستدی چه دانم کرد
هم به خواجه برم زدست تو داد
هوش مصنوعی: دل من را به‌دست تو گرفت، حالا نمی‌دانم چه کار کنم. آیا به سمت خواجه می‌روم یا به خاطر تو دست‌کشیدم؟
از قدم تا به سر همی تن من
دل شود چون ز خواجه آرم یاد
هوش مصنوعی: هر نقطه از بدنم تحت تأثیر یاد تو قرار می‌گیرد، مانند اینکه به خاطر یاد تو، دلم می‌لرزد.
مهتر پاک خوی پاک سیر
خواجه سید عمیدا، زیاد
هوش مصنوعی: این بیت به معرفی شخصیتی با ویژگی‌های برجسته اخلاقی و اجتماعی می‌پردازد. اشاره به این دارد که او از خانواده‌ای محترم و خالص است و مقام و جایگاه والایی دارد. این شخص در جنبه‌های مختلف زندگی‌اش، از نظر اخلاقی و رفتاری، دارای سیرتی نیکو و فرهیخته است.
خواجه بوبکر کز نوازش او
کار ویران من شده‌ست آباد
هوش مصنوعی: خواجه بوبکر، به خاطر محبت و لطفی که به من داشته، زندگی خراب و ویرانم را دوباره سر و سامان داده است.
آنکه بی خدمتی و بی سببی
هست با من به جان شیرین راد
هوش مصنوعی: کسی که بدون انتظار خدمت و دلیلی به من محبت می‌کند، برای من بسیار ارزشمند و عزیز است.
راد مردی و نیکنامی را
او نهاده‌ست در جهان بنیاد
هوش مصنوعی: خداوند مردان نیکوکار و با reputation را در زندگی پایه‌گذاری کرده است.
رادی مهتران ز روی ریاست
وان خواجه ز گوهر وز نژاد
هوش مصنوعی: در اینجا به تفاوت میان مقام و منزلت اشاره شده است. برخی افراد بر اساس مقام و ریاست خود به احترام می‌رسند، در حالی که برخی دیگر به علت اصالت و خصائل نیک خانوادگی خود مورد احترام قرار می‌گیرند. بنابراین، در نظر گرفتن دو جنبه مختلف از اهمیت و ارزش انسان‌ها بیان شده است.
خرد و مردمیش روز افزون
فضل و آزادگیش مادرزاد
هوش مصنوعی: خرد و دانش او به تدریج افزایش می‌یابد و فضیلت و بزرگ‌منشی‌اش به صورت طبیعی و از بدو تولد در او وجود دارد.
هر که او تیز هوش‌تر ز ادب
خواند او را مقدم و استاد
هوش مصنوعی: هر کسی که از دیگران باهوش‌تر باشد و بیشتر به آداب و ادب توجه کند، باید او را پیشگام و استاد دانست.
همچو نوباوه برنهاد به چشم
نامه او خلیفهٔ بغداد
هوش مصنوعی: به مانند نوزادی، نگاهش را به کلام و نوشته‌اش دوخته بود، همان‌طور که خلیفهٔ بغداد به آن توجه می‌کند.
با دبیران خویش گفت که کس
مر سخن را چنین نهد بنلاد
هوش مصنوعی: او با معلمان و استادان خود صحبت کرده و گفت که هیچکس به این صورت، گفتار را در دل نمی‌نهد.
خواجه بوبکر بُوَد گوی ادب
ایزد او را بقا و عمر دهاد
هوش مصنوعی: خواجه بوبکر شخص باادبی است که خداوند به او عمر و بقا عطا فرماید.
لقب او سپهر آداب است
وین لقب صاحب جلیل نهاد
هوش مصنوعی: لقب او آسمان آداب است و این لقب به فرد بزرگی اطلاق شده است.
ای نمودار معجزات مسیح
ای سزاوار پیشگاه قباد
هوش مصنوعی: ای نشانه‌گر معجزات عیسی، ای شایسته درگاه پادشاه قباد.
تا من از درگه تو دور شدم
بی تکلف همی نگردم شاد
هوش مصنوعی: زمانی که از درگاه تو دور می‌شوم، بی‌هیچ نگرانی و تظاهر، احساس شادی می‌کنم.
آنچه بی تو برین دلست از غم
نه همانا که بود بر فرهاد
هوش مصنوعی: آنچه که من از غم برای تو احساس می‌کنم، فقط به خاطر تو نیست، بلکه یادآور رنج‌های فرهاد نیز هست.
دور کردی مر از خدمت خویش
چون شمن را ز لعبت نوشاد
هوش مصنوعی: تو مرا از خدمت خود دور کردی، مانند شمنی که دلداده‌اش را از او گرفته‌اند.
همه امید من تویی در غم
تو رسیدی همی مرا فریاد
هوش مصنوعی: تمام امید من به تو وابسته است، در غم و اندوهم تو همیشه به دادم می‌رسی و فریاد مرا می‌شنوی.
داد و نیکویی از تو دارم چشم
چون ز تو جور بینم و بیداد
هوش مصنوعی: اگرچه از تو نیکی و خوبی می‌بینم، ولی زمانی که به من ظلم و جفا می‌کنی، چشمانم بر این حقیقت گواهی می‌دهد.
شاد گردان مرا بدیدن خویش
تا دل من شود ز رنج آزاد
هوش مصنوعی: مرا با دیدار خود شاد کن تا دل من از رنج‌ها آزاد شود.
تا نباشد به هیچ عقد و شمار
هفت چون هفده هشت چون هشتاد
هوش مصنوعی: تا زمانی که به هیچ نوع وعده و قراردادی متعهد نشوید، هیچ اعدادی مانند 17 و 80 برایتان معنی نخواهد داشت.
تا به وقت بهار و وقت خزان
گل بروید ز آذر و خرداد
هوش مصنوعی: در فصل بهار و فصل پاییز، گل‌ها از ماه‌های آذر و خرداد شکوفا می‌شوند.
یک غم دشمنان تو صد باد
شادی و عز تو یکی هفتاد
هوش مصنوعی: یک غم از دشمنانت، معادل با صد خوشی و شادی و عزتی است که تو داری. به عبارت دیگر، غم و ناراحتی ناشی از بدی‌ها و کینه‌توزی‌ها، نمی‌تواند به اندازه‌ی خوشی‌ها و افتخاراتت تأثیرگذار باشد.
بد سکال تو و مخالف تو
خسر جنگجوی با داماد
هوش مصنوعی: شما مورد حمله دشمن و مخالفان خود قرار گرفته‌اید، در حالی که این شرایط به شما فرصتی برای نشان دادن شجاعت و مهارت‌های جنگی می‌دهد.
عید نوروز بنده دیدن تست
عید نوروز بر تو فرخ باد
هوش مصنوعی: دیدار شما در روز عید نوروز برای من بسیار خوشایند است و به شما تبریک می‌گویم که این روز را جشن می‌گیرید.
