برگردان به زبان ساده
من ندانم که عاشقی چه بلاست
هر بلایی که هست عاشق راست
هوش مصنوعی: من نمیدانم عشق چه درد و رنجی است، اما هر رنج و مصیبتی که وجود دارد، متعلق به عاشق است.
زرد و خمیده گشتم از غم عشق
دو رخ لعل فام و قامت راست
هوش مصنوعی: از غم عشق، زرد و ضعیف شدم، در حالی که دو چهره زیبا و قامت راست را در نظر دارم.
کاشکی دل نبودیم که مرا
اینهمه درد وسختی از دل خاست
هوش مصنوعی: ای کاش دل نداشتیم، زیرا این دل باعث شده که این همه درد و سختی را تحمل کنیم.
دل بود جای عشق و چون دل شد
عشق را نیز جایگاه کجاست
هوش مصنوعی: دل محل عشق است و حالا که دل تبدیل به عشق شده، دیگر عشق کجا باید جای گیرد؟
دل من چون رعیتیست مطیع
عشق چون پادشاه کامرواست
هوش مصنوعی: دل من مانند یک رعیت است که در برابر عشق فرمانبردار است، در حالی که عشق مانند یک پادشاه خوشحال و سعادتمند بر آن حکومت میکند.
برد و برد هر چه بیند و دید
کند و کرد هرچه خواهد و خواست
هوش مصنوعی: هر کسی تنها بر اساس آنچه میبیند و تجربه میکند، عمل میکند و هر چیزی که آرزو دارد را به دست میآورد.
وای آن کو بدام عشق آویخت
خنک آن کو زدام عشق رهاست
هوش مصنوعی: آه بر آن کسی که در دام عشق گرفتار شده است، و خوشا به حال آن کسی که از چنگال عشق آزاد است.
عشق بر من در عنا بگشاد
عشق سر تابسر عذاب و عناست
هوش مصنوعی: عشق بر من چنان چیره شد که تمام دردها و لذتها را به من معرفی کرد.
در جهان سخت تر ز آتش عشق
خشم فرزند سیدالوزراست
هوش مصنوعی: در دنیا چیزی به اندازه خشم فرزند سیدالوزرا دردناک و سخت نیست، حتی از آتش عشق هم شدیدتر است.
میر ابوالفتح کز فتوت و فضل
در جهان بی شبیه و بی همتاست
هوش مصنوعی: میر ابوالفتح شخصیتی است که در دنیا به خاطر جوانمردی و فضایلش بینظیر و بیهمتاست.
صفتش مهتر گشاده کفست
لقبش خواجه بزرگ عطاست
هوش مصنوعی: او دارای فضائلی است که از دیگران برجستهترش میکند و به او عنوان بزرگ و محترم دادهاند که نشانهی بخشندگیاش است.
بسخا نامورتر از دریاست
گرچه او را کمینه فضل سخاست
هوش مصنوعی: بخشندگی و سخاوت برجستهتر از دریا است، هرچند که او خود از کمترین فضیلتها بهرهمند است.
دست او هست ابر و دریا دل
ابر شاگرد و نایبش دریاست
هوش مصنوعی: دست او ابر و دریا را میسازد، دل ابر شاگرد اوست و دریا هم نماینده او به حساب میآید.
بخشش او طبیعی و گهریست
بخشش دیگران بروی و ریاست
هوش مصنوعی: بخشش او خاص و طبیعی است، در حالی که بخشش دیگران به خاطر تشخص و مقامشان انجام میشود.
راد مرد و کریم و بی خللست
راد ویکخوی و یکدل یکتاست
هوش مصنوعی: شخصی که با لطف و بزرگواری خود شناخته میشود، مردی است که از هر نقص و عیبی مبراست. او دارای رفتار و نیّت خالص و یکدلی است و هیچ چیز نمیتواند او را از مسیرش منحرف کند.
نیکویی را ثواب هفتاد است
از خدا و برین رسول گواست
هوش مصنوعی: کار نیک پاداش و اجر بسیار بالایی از سوی خداوند دارد و این نکته نیز بر اساس سخنان پیامبر بزرگوار تایید شده است.
اندکست این ز فضل او هر چند
کس نگفته ست کاندکیش چراست
هوش مصنوعی: اندکی از فضل و نعمت او باقی مانده است، هرچند هیچکس نپرسیده چرا این مقدار اندک است.
آن خواجه غریب تر که ازو
خدمتی را هزار گونه جزاست
هوش مصنوعی: آن که مورد توجه و احترام است، گرچه کمخبر باشد، خدمات و کارهایش به هزار شکل متفاوت قدردانی میشود.
اثر نعمت و عنایت او
بر همه کس چو بنگری پیداست
هوش مصنوعی: وقتی به اطراف نگاه میکنی، نشانههای محبت و لطف او بر روی همه افراد و چیزها کاملاً واضح و روشن است.
ادبا را شریک دولت کرد
دولت خواجه دولت ادباست
هوش مصنوعی: دولت و ثروت به دست ادبا و دانشمندان رسیده است و آنها در این موقعیت سهم دارند.
شعرا را رفیق نعمت کرد
نعمت خواجه نعمت شعراست
هوش مصنوعی: شعرا به لطف و رحمت خود، در جمع نعمتها و گنجینههای خواجه قرار دارند، که این نعمت نیز از آنِ شعر و شاعری است.
هر تنی زیر بار منت اوست
هر زبانی بشکر او گویاست
هوش مصنوعی: هر انسانی تحت تأثیر محبت و لطف او قرار دارد و هر زبانی به زبان شکر و قدردانی از او سخن میگوید.
او ز جود و ز فضل تنها نیست
در همانند خویشتن تنهاست
هوش مصنوعی: او به خاطر بخشندگی و سخاوتش تنها نیست، بلکه در ویژگیهای خود و در فضیلتها، با کسی همسطح و همتراز پیدا نمیکند.
طبع او چون هواست روشن و پاک
روشن و پاک بی بهانه هواست
هوش مصنوعی: روح او مانند هواست، شفاف و خالص؛ بدون هیچ گونه بهانه و تزیین، فقط خودِ پاکی است.
هر که با او بدشمنی کوشد
روز او از قیاس بی فرداست
هوش مصنوعی: هر کسی که با دیگران دشمنی کند، روزش را نمیتواند با دیگران مقایسه کند و در نتیجه آیندهای نامعلوم و نامطمئن خواهد داشت.
تیغ او بر سر مخالف او
از خدای جهان نبشته قضاست
هوش مصنوعی: شمشیر او بر سر دشمنش، به سبب تقدیر خداوند بر او فرود آمده است.
دشمن او ازو بجان نرهد
ور همه پروریده عنقاست
هوش مصنوعی: اگر دشمن او از او بترسد، حتی اگر همه جانها و قدرتها را داشته باشد، باز هم چیزی از او نمیکاهد.
گرچه آباش سیدان بودند
او بهر فضل سید آباست
هوش مصنوعی: هرچند که پدران او از نسل سیدان بودند، اما او به خاطر فضیلتش به سید واقعی تبدیل شده است.
دست او را مکن قیاس به ابر
که روانیست این قیاس و خطاست
هوش مصنوعی: دست او را با ابر مقایسه نکن، زیرا این مقایسه نادرست و بیمعنی است.
گرچه گیتی ز ابر تازه شود
اندرو بیم صاعقه ست و بلاست
هوش مصنوعی: هرچند که دنیا با ابرهای نو زیبا و سرسبز میشود، اما در آن همچنان خطر رعد و برق و بلاهای دیگر وجود دارد.
تا هوا را گشادگی و خوشیست
تا زمین را فراخی و پهناست
هوش مصنوعی: تا زمانی که هوا آزاد و خوشایند است و زمین نیز وسیع و گسترده است، زندگی زیبا و خوش خواهد بود.
شادمان باد و یافته ز خدای
هر چه او را مرداد و کام و هواست
هوش مصنوعی: شاد و خوشحال باش و از جانب خداوند هر آنچه را که موجب شادابی و آرزوهایت است به دست آور.
مهرگانش خجسته باد چنان
کو خجسته پی و خجسته لقاست
هوش مصنوعی: روز مهرگان، روزی خوش و مبارک است، بهگونهای که هم در پیوندها و هم در دیدارها خوشبختی و شادی را به همراه دارد.
کاندرین مهرگان فرخ پی
زو مرا نیم موزه نیم قباست
هوش مصنوعی: در این جشن فرخنده، من نه کاملاً لباس دارم و نه بدون لباس، بلکه به شکلی میان این دو وضعیت قرار گرفتهام.