برگردان به زبان ساده
تازه و خرمست چون رخ یار
صحن گیتی ز رنگ و بوی بهار
هوش مصنوعی: عصر بهار با زیبایی و طراوتی همراه است که چهره محبوب در آن جلوهگر است. زمین پر از رنگها و عطرهای دلانگیز بهاری است.
دشت را از زمردست بساط
کوه را پر زبرجدست کنار
هوش مصنوعی: دشت مانند زمردی سبز و درخشان است و کوهها پوشیده از سنگهای زبرجد، زیبا و پرجلال.
گشت گوئی ز بیح مینا رنگ
هست گوئی ز شاخ مرجان بار
هوش مصنوعی: گویی رنگ مینا در حال پخش است و انگار از شاخ مرجان، بارانی ریخته میشود.
آب و خاک چمن کز او خجلند
آب حیوان و در دریا بار
هوش مصنوعی: چمن به خاطر زیبایی و لطافتش از آب و خاک شرمنده است، و آب حیوانات و دریا نیز در مقابل این زیبایی کم میآورند.
کان یاقوت، آفتاب فروغ
گهر بحر ناپدید کنار
هوش مصنوعی: یاقوتی مانند آفتاب، درخشش و زیبایی گوهری است که در کنار دریا غایب است.
تا ز عکس سمن در آب روان
تافتند انجم و فلک سیار
هوش مصنوعی: تا زمانی که چهره معشوق یا زیبایی او در آب روان درخشش داشته باشد، ستارهها و دنیای گردون نیز در حرکتند.
چتر بیجاده منبع لؤلؤست
تخت پیروزه معدن دینار
هوش مصنوعی: چتری که بدون راه و مقصد باشد، منبعی از مروارید است؛ مانند تختی که به رنگ آبی فیروزهای است و از آنجا سکههای طلا به دست میآید.
شاخ گوهر فشان چو بر سر کشت
گوهر شاهوار کرد نثار
هوش مصنوعی: وقتی که شاخههای درختان با زیبایی و شکوفههای درخشان به بار مینشینند، به مانند یک جواهری که بر سر گوهری دیگر میبارد، نعمت و ثروت خود را به دیگران ارزانی میدارند.
کرده بر جویبار کبک و تذرو
همچو نسرین بر مجره گذار
هوش مصنوعی: پرندههای کبک و تذرو در کنار جویبار در حال پروازند، درست مانند گل نسرین که بر روی مسیر آب میلغزد.
جنبش باد و ساحت چمنست
طره چین غیرت فرخار
هوش مصنوعی: حرکت باد در باغ نشاندهندهی زیبایی و شادابی چمن است و موهای بلند و زیبا، نماد غیرت و افتخار است.
برگ نسرین و شاخ شمشادند
رخ زیبا و طره دلدار
هوش مصنوعی: برگهای گل نسرین و شاخههای شمشاد به زیبایی چهره دلبر و موهای او شباهت دارند.
سرود در حالتست از آنکه نواخت
صوت موسیچه ساز موسیقار
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف حالتی میپردازد که احساس یا نشانهای از موسیقی و نواختن ساز وجود دارد. زمانی که صدا و نواهای موسیقی به گوش میرسند، حس و حالت خاصی به وجود میآید که میتواند به دیگران منتقل شود. به عبارتی، وقتی که موسیقی نواخته میشود، حالتی در محیط و در دل شنوندگان ایجاد میکند.
زین سپس عقل را کند سرمست
بعد از این مست را کند هشیار
هوش مصنوعی: پس از این، عقل به حالت مستی درمیآید و از این پس، آن مست (نابینا) را به هوشیاری میآورد.
لحن قمری و بلبل از بستان
صوت دراج و تیهو از کهسار
هوش مصنوعی: صدای قناری و بلبل در باغ، همچون نغمههایی زیباست که از کوهها به گوش میرسد.
نال را، راست اعتدال چو بست
فارغ البال بر میان زنار
هوش مصنوعی: وقتی نالهای به خوبی به تعادل برسد، میتواند با آرامش و بدون نگرانی در میان زنجیری که در دست دارد، سعادتمندانه زندگی کند.
لاله و سوسن اندرین سخنند
ده دل و صد زبان چو توش و هزار
هوش مصنوعی: در اینجا، گلهای زیبا و معطر مانند لاله و سوسن در کنار هم قرار دارند و نمادی از زیبایی و عشق هستند. ده دل و صد زبان به معنی این است که احساسات عمیق و بیشماری در قلبها وجود دارد که نمیتوان به راحتی آنها را بیان کرد. در واقع، این سخن به عمق احساسات و زیباییهای عشق اشاره دارد که هرگز به طور کامل قابل توصیف نیستند.
سرخ بید ار تشبهی می کرد
ببد اندیش خواجه بی هنجار
هوش مصنوعی: سرخ بید در تلاش بود که شبیه به چیزی باشد، اما خواجهای بداندیش و بی نظم، او را متوجه نحوهی نادرست این تشبه کرد.
چون رگش برکشید چرخ از پوست
در پی اش خون فسرده شد ناچار
هوش مصنوعی: وقتی او رگهایش را کشید، چرخ روزگار از پوست او جدا شد و به دنبال او، خون کهنه و غمانگیز جاری شد.
دی ز دست چنار، فاخته ای
بلبلی را که بود همدم خار
هوش مصنوعی: دیروز، فاختهای را دیدم که در کنار درخت چنار به سر میبرد. این پرنده، همدم خارها بود.
گفت: در بزم لعبتان چمن
که سمن ساعدند و لاله عذار
هوش مصنوعی: او گفت: در محفل بازیها، باغی وجود دارد که در آن گلهای معطر و لالههای زیبا به شکوفه نشستهاند.
ساغر غنچه نارسیده هنوز
چشم نرگس چراست مست خمار
هوش مصنوعی: شراب در پیاله هنوز جوان و نارس است، اما چشمان نرگس چرا این گونه مست و گیج است؟
گوش بلبل چو نام غنچه شنید
کرد در آن میانه ناله ی زار
هوش مصنوعی: بلبل زمانی که نام غنچه را شنید، در میان آن احساس غم و اندوه کرد و نالهای از دلش برناه کرد.
گفت دست چنار بالا بود
در چمن تا بد است در همه کار
هوش مصنوعی: دست درخت چنار در چمن بالا بود و این موضوع نشاندهندهی خوبی و برتری در همه امور است.
لیک ازینسان که بید تیغ کشید
باد باشد کنون بدست چنار
هوش مصنوعی: اما اکنون مانند بیدی که در باد به تلوTش میآید، چنار نیز در خطر است.
گرچه بی روی دلبر از دل و جان
گشته ام سیر و بوده ام بیزار
هوش مصنوعی: هرچند که بدون دیدن چهره محبوبم از دل و جان خسته و بیزار شدهام.
بر سریر چمن چو؛ سایه فکند
گهر تاج غنچه دیگر بار
هوش مصنوعی: وقتی که سایهای از تاج گل بر روی چمن میافتد، نشاندهنده این است که دوباره زمان شکوفایی و جوانهزنی گلها فرا رسیده است.
زین سپس دست ما و دامن دوست
پس ازین گوش ما و حلقه یار
هوش مصنوعی: از این پس، ما از دوستی و محبت دور خواهیم شد و تنها به شنیدن حرفهای یار و پذیرش او توجه خواهیم کرد.
باد گوهر فشان و عنبر سای
که چمنراست کاروان سالار
هوش مصنوعی: باد به خوبی عطر و بوی خوش را پراکنده میکند و چمن را به زیبایی زینت میبخشد، گویی که او رهبری یک کاروان را بر عهده دارد.
باز بیاع درّ و گوهر و مشک
در هوا می کند قطار، قطار
هوش مصنوعی: پرندهای در آسمان، مروارید و عطر مشک را پخش میکند، به صورت دستهجمعی و مرتب.
گوئی از نوک کلک صدر جهان
اثری یافتند باد و بهار
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که از زیر دست و قلم بزرگترین هنرمند جهان، نشانهای پیدا شده است که نشاندهنده زیباییهای باد و بهار است.
کاستین صبا و دست سحاب
عنبر افشان شدست و گوهر بار
هوش مصنوعی: نسیم صبحگاهی با لطافتی خوش و باران، مانند عطر عنبر پخش شده و گوهرهای گرانبها بر زمین میبارد.
معنی احتشام جنبش چرخ
صورت اهتمام ایزد بار
هوش مصنوعی: احترام و حرکتی که به چرخش صورت میدهد، نشاندهنده توجه و تلاش خداوند است.
صاحب اعظم، آصف ایام
داور ملک و داد بخش دیار
هوش مصنوعی: آصف، بزرگترین و مهمترین فرد، داور و قاضی سرزمین و بخشنده عدالت در کشور است.
صدر دنیا جمال دین، یحیی
سبب دور گنبد داور
هوش مصنوعی: بالای دنیا زیبایی دین و یحیی، علت دوری گنبد داور است.
آن سپهر سخا و عالم فضل
آن زمین ثبات و کوه وقار
هوش مصنوعی: این آسمان پر از بخشش و دانش، آن سرزمین پایدار و کوه با وقار است.
آن در جاهش آسمان تعظیم
و آن در جودش آفتاب عیار
هوش مصنوعی: آنکه در مکانش آسمان به احترام سرTilt میکند و آنکه در بخشندگیاش خورشید به خود میبالد.
هست در صدر ملک مسند حکم
ز اختیار مسببین مختار
هوش مصنوعی: در بالای حکومت، قدرت در دست کسانی است که از اختیار و اراده خود بهرهمند هستند و به نوعی مسئولیت تصمیمگیری را بر عهده دارند.
درگهش مأمن اولوالالباب
حضرتش کعبه اوالوالابصار
هوش مصنوعی: درگاه و مکان او، محل آرامش و پناهگاه خردمندان است و حضرتش مانند کعبه، مقصد و محل توجه بینایان و بینشداران است.
ای فلک را بحکمت استحکام
وی جهانرا بعدلت استظهار
هوش مصنوعی: ای آسمان، وجود تو به حکمت استوار است و جهان به عدالت تو تکیه دارد.
حکم تو عقل و عقل را، قانون
عدل تو دین و ملک را معمار
هوش مصنوعی: حکم تو مانند عقل است و عقل، قانون عدالت توست؛ و تو مانند معمار، دین و کشور را بنا میکنی.
آسمانیست، آسمان ترکیب
آسمانیست و آفتاب شعار
هوش مصنوعی: این آسمان، آسمانی زیبا و پر از نور است که خورشید نماد روشنی و انرژی در آن میدرخشد.
صورت از رفعت و درت ز احسان
لفظت از حکمت و دلت ز انوار
هوش مصنوعی: شما با زیبایی و عظمت خود چهرهای بلندمرتبه دارید، و بخاطر نیکیهای شما، سخنتان حکمتآمیز است، در حالی که دلتان پر از نور و روشنایی است.
یا یسار و یمین و معدن و بحر
دهر نشناخته یمین و یسار
هوش مصنوعی: یا سمت راست و چپ و معدن و دریا، زمان را نشناختهای در سمت راست و چپ.
به یسار تو کرده یاد یمین
به یمین تو کسب کرده یسار
هوش مصنوعی: در سمت چپ تو، یاد و خاطره دست راست تو وجود دارد و در سمت راست، تو دستاوردها و موفقیتهای سمت چپ خود را به دست آوردهای.
الحق آب دوات عالی تست
که ز آب حیاتش آید عار
هوش مصنوعی: بهراستی که جوهر و مرکب تو بسیار باارزش است، زیرا از آب حیات به وجود آمده و از آن جا که بسیار باکیفیت است، هیچ گونه عیبی در آن نیست.
انتظام قواعد احکام
امتزاج نتایج افکار
هوش مصنوعی: ترکیب اصول و قواعد، نتایج ایدهها را تحت تأثیر قرار میدهد.
چمن منصب وزارت را
شبنمی زو و عالمی ازهار
هوش مصنوعی: چمن که نمایانگر مقام و منزلت وزارت است، مانند شبنمی از زیبایی و طراوت برخوردار است و جهانی از گلها و زیباییها را به دنبال دارد.
شجر جویبار دولت را
زو نسیمی و یک جهان انوار
هوش مصنوعی: درختان کنار جویبار، با نسیمی که میوزد و نوری که از یک جهان میتابد، به شکوفایی و رونق میرسند.
گنج گوهر شود ز فضله ی او
سطح اوراق و گردش طومار
هوش مصنوعی: گوهر و ارزش های عظیم از دل چیزهای بی ارزش و دور ریز بیرون میآید، مانند مضامین ارزشمندی که بر روی کاغذها و در نوشتهها میآید.
آب کوثر بریزد از اثرش
سیر آن ابر آسمان کردار
هوش مصنوعی: از تأثیر او، آب کوثر از آسمان میبارد و آن ابر آسمانی سیراب میشود.
در نهان خانه ی ازل دل تست
مخزن زار و وحی بی اغیار
هوش مصنوعی: در قلب ابديت و ازل، جایی پنهان وجود دارد که دل تو آنجا قرار دارد و این مکان، منبع احساسات عمیق و الهاماتی است که تحت تأثیر دیگران نیست.
گرچه ارواح در مدارج قدس
دائماً صائمند در اخبار
هوش مصنوعی: اگرچه روحها در درجات والای خود همیشه روزهدار هستند و این موضوع در متون دینی ذکر شده است، با این حال...
روح قدسی بترک لفظ تو کرد
همچو عبسی بترک روح اقطار
هوش مصنوعی: روح پاک و الهی در سخن تو تأثیر گذاشت، مانند عبسی که روح عناصر جهان را تحت تأثیر قرار داد.
ابر دستت چو گوهر افشاند
سیر آن دین پناه و دنیا دار
هوش مصنوعی: ابر دستت مانند جواهری میبارد، و زندگیات در پناه دین و در دنیای مشعشع گذرانده میشود.
خرد پیر نفس ناطقه را
گوید ای موجب مسیر و مدار
هوش مصنوعی: عقل و خرد به روح انسانی میگوید که تو هستی که راه و مسیر زندگی را تعیین میکنی.