برگردان به زبان ساده
بمن رسید که بحر علوم در گه موج
گهر فشاند بساحل برای تربیتم
هوش مصنوعی: مفهوم این بیت به این صورت است که در دل دریاهای علم، الماسهای دانش به ساحل میآیند تا مرا تربیت کنند. این اشاره به غنای دانش و اهمیت آن در رشد و پرورش فرد دارد.
سر افاضل ایام فخر ملت و دین
که اوست بلبل دستانسرای تربیتم
هوش مصنوعی: درخشیدگی و اعتبار روزگار به خاطر وجود اوست، که بلبل لحن خوشایند است و در باغ پرورش من آواز میخواند.
هوای تربیتم کرد و میل خاطر او
بحال بنده بود منتهای تربیتم
هوش مصنوعی: آسمان به خاطر تربیت من توجه داشت و تمایل دل او در حال بنده، اوج تربیت من بود.
ضمیر روشن او شد بچشم سرور عهد
بسان آینه صورت نمای تربیتم
هوش مصنوعی: آینهای که به وضوح واقعیت را نشان میدهد، میتواند نشاندهندهی آگاهی و بصیرت فرد باشد. در اینجا، منظرهای از زیبایی و حقیقت در وجود او منعکس شده است، به گونهای که همانند یک آینه، نمایانگر تربیت و پرورش اوست.
بر آستانه جاه وزیر شاه نشان
بلطف شامل خود داد جای تربیتم
هوش مصنوعی: در درگاه مقام وزیر شاه، به لطف او جایی برای تربیت من فراهم شد.
محل تربیتم مینهد ور او نبود
مرا چه قدر بود من کهای تربیتم
هوش مصنوعی: محل تربیت من مشخص میکند که آیا او در آنجا حضور دارد یا نه. اگر او نباشد، من چه ارزشی دارم؟
همین که صنعت خیاط رسته کرمش
چگونه ساخت بآسان قبای تربیتم
هوش مصنوعی: به محض اینکه مهارتهای خیاطی به دست آمد، کرم چگونه به راحتی پارچهای برای آراستن و تربیت من دوخت.
اگر چه عذر کرمهای او نیارم خواست
که کرد بیجهتی ابتدای تربیتم
هوش مصنوعی: هرچند نمیتوانم به طور مستقیم عذر بیشرمیهای او را بیان کنم، اما باید بگویم که او با رفتارهایش سبب شد تا من در آغاز تربیتم دچار گمراهی شوم.
ولی زابن یمین یک خزانه گوهر نظم
ستانم و دهمش در بهای تربیتم
هوش مصنوعی: من از زبان راستین یک گنجینه از جواهرات میسازم و آن را در ازای پرورش و تربیتم به دست میآورم.
تهی ز ببل طبعش مباد گلشن فضل
که خوش همی زند الحق نوای تربیتم
هوش مصنوعی: به تنهایی و بیاحترامی از عالم فضل و علم خالی نباشد، چرا که به خوبی صدا و لحن پرورش و تربیت او را زنده میکند.
