برگردان به زبان ساده
شاه جهان طغایتمور خان تاجبخش
کز قدر و جاه بر سر کیوان نهد سریر
هوش مصنوعی: پادشاهی قدرتمند و سرشار از نعمت و افتخار وجود دارد که به خاطر جایگاه و عظمتش، تاج و تخت را بر بالای آسمان می‌نهد.
شاهی که از جلالت جاه و علو قدر
تیرش دبیر میسزد و مشتری وزیر
هوش مصنوعی: شاهی که به خاطر شکوه و منزلت خود، حتی تیر او می‌تواند نوشتار را به آتش بکشد و سیاره مشتری به عنوان وزیرش عمل کند.
از گلشن مکارم اخلاق او برد
باد صبا بعرصه عالم دم عبیر
هوش مصنوعی: از باغ نیکی‌ها و فضائل اخلاقی او، نسیم صبحگاهی عطر خوشی را به سرزمین‌های دیگر منتقل کرد.
از یمن کردگار بتأیید بخت یافت
چیزی که گنج داشت در امکان بجز نظیر
هوش مصنوعی: به خاطر نعمت‌های خداوند و خوش‌شانسی، چیزی به دست آوردم که در دنیا مانند آن پیدا نمی‌شود و گنجی ارزشمند است.
بیرون کشد ز عرصه عالم عدوش را
احداث دهر بر صفت موی از خمیر
هوش مصنوعی: در این بیت گفته شده که خداوند زمانی انسان را از دنیا خارج می‌کند و تمام نشانه‌های وجود او را به حالت دیگری تبدیل می‌کند، درست مانند اینکه موی او را از خمیر درست کنند. در واقع، به تغییر و دگرگونی موجودات در دهر و زمان اشاره دارد.
پیکان آب داده او روزکار زار
بیرون جهد ز جوشن و خفتان که از حریر
هوش مصنوعی: او در روز سختی و مشقت، به مانند تیر آبی که از کمان رها می‌شود، از لباس جنگ و خواب بیرون می‌آید.
حکمی که بر سپهر کند بخت نوجوانش
جز امتثال آن نکند این سپهر پیر
هوش مصنوعی: هر دستوری که سرنوشت برای نوجوانی صادر کند، تنها همین سپهر پیر است که به آن توجه می‌کند و اجرا می‌نماید.
گشت بد سگال وی از زندگی نفور
زانش همی رسد بفلک هر زمان نفیر
هوش مصنوعی: زندگی ناپسند او چنان او را رنج میدهد که هر لحظه فریادش به آسمان می‌رسد.
در تیره شب بدیده موران فرو کند
شست وی از کمان کیانی هزار تیر
هوش مصنوعی: در شب تار، موران (نوعی موجود کوچک) انگشت خود را به سمت تیرهایی که از کمان کیانی به سمت زمین رها شده‌اند، فرو می‌کند. این تصویر نشان‌دهنده تلاش و دقت در جستجوی چیزی با ارزش یا مهم است، حتی در شرایط سخت و تاریک.
از بیقرار خامه او ملک را قرار
ای چشم دین و ملک بنور رخش قریر
هوش مصنوعی: از نگرانی و اضطراب ناشی از نوشتن، قلم او به دنیای ما آرامش می‌بخشد. ای چشمی که به حکمت و زیبایی نگاه می‌کنی، سلطنت وجود را با نور چهره‌اش آرام می‌کند.
شاها توئی که بر فلک اجرام سعد را
در نیک و بد موافق رایت بود مسیر
هوش مصنوعی: ای شاه، تو آن کسی هستی که بر آسمان‌ها ستاره‌های خوشبختی را در کارهای نیک و بد تحت حمایت خود قرار داده‌ای و مسیر زندگی را هدایت می‌کنی.
از عکس تیغ سبز تو شد کور دشمنت
افعی بلی ز عکس زمرد شود ضریر
هوش مصنوعی: دشمن تو به خاطر زیبایی و تأثیر تیغ سبز تو نابینا شده است، درست مانند اینکه فریب رنگ زمرد (سبز) را خورده و نمی‌تواند ببیند.
خصم تو گر شود همه تن جامه چون پیاز
زودش فلک برهنه بسازد بسان سیر
هوش مصنوعی: اگر دشمن تو تمام بدنش مانند پیاز در لایه‌های مختلف پوشانده شود، زودتر از آنکه فکر کنی، آسمان او را عریان خواهد کرد مانند سیر. یعنی هر کسی که به ظاهر خود بسنده کند و در باطن خویش خالی باشد، در نهایت برهنگی و بی‌پناهی او آشکار می‌شود.
بهر وجود جود تو پیدا کند فلک
مالی که هست گر ز قلیل و اگر کثیر
هوش مصنوعی: جهان به خاطر بخشندگی و وجود تو، مالی به دست می‌آورد که حتی اگر اندک باشد، از نظر ارزش و اهمیت، بسیار زیاد است.
تا دست درفشانت ببخش در آمدست
در کاینات می نتوان یافت یک فقیر
هوش مصنوعی: در دنیا فقط یک انسان فقیر وجود دارد که می‌توان او را با دست دادن به درفش عظیم تو نشان داد.
در روزگار عدل تو از یمن رافتت
نوشد بره دلیر ز پستان شیر شیر
هوش مصنوعی: در زمان حکومت عادلانه‌ات، بره‌های دلیر با مهربانی تو از شیر مادر خود برخوردار می‌شوند و رشد می‌کنند.
دوران بعهد عدل تو در حفظ کاروان
از ترک رهزن فلکی میدهد سفیر
هوش مصنوعی: در زمان حکمرانی عادلانه تو، کاروان‌ها در امان هستند و فرشته‌ای مراقب آنهاست تا از راهزنان آسمانی در امان بمانند.
شاها منم که بلبل خوشگوی طبع من
در گلشن مدایح تو میزند صفیر
هوش مصنوعی: من شاهی هستم که بلبل خوش‌ذوق من در باغ ستایش‌های تو آواز می‌خواند و نغمه سر میدهد.
شعر مرا تو قدر شناسی که در جهان
چون رای روشنت نبود ناقدی بصیر
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که شعر مرا ارزش می‌کنی، زیرا در دنیا مانند نظر روشنت، کسی که بتواند به درستی آن را نقد کند، وجود ندارد.
دارم طمع که ابن یمین را عنایتت
گردد زجور حادثه دهر دستگیر
هوش مصنوعی: من امیدوارم که تو به ابن یمین توجه کنی و او را از سختی‌ها و مشکلات روزگار نجات دهی.
تا من قصایدی کنم انشا بمدح تو
کاندر کمان فتد ز حسد بر سپهر تیر
هوش مصنوعی: من تصمیم دارم اشعاری برای ستایش تو بنویسم که آنچنان درخشان باشند که حتی تیر حسد از کمان به آسمان پرتاب شود.
تا از امیر و بنده بگیتی نشان بود
تابنده چون امیر بندرت بود خطیر
هوش مصنوعی: در دنیا همیشه نشانه‌ای از امیر و بندگان وجود دارد، اما مانند امیر، بندگان به ندرت در جایگاه و مقام مهم قرار می‌گیرند.
بادا کمینه بنده میمون جناب تو
بر هر که در زمانه امارت کند امیر
هوش مصنوعی: ای کاش من خدمتگزار خوشبختی باشم که بر هر کسی که در این دنیا مقام و قدرتی داشته باشد، امیر و رئیس است.
