برگردان به زبان ساده
شاد باش ای دل که بختت پیشوایی میکند
سوی نویین جهانت رهنمایی میکند
هوش مصنوعی: ای دل شاد باش، زیرا که سرنوشتت تو را به سوی آینده‌ای نو و روشن هدایت میکند.
خسرو خسرو نشان تالش که از بهر خدای
اهل دانش را به مردی کدخدایی میکند
هوش مصنوعی: خسرو نشان تالش، برای رضای خدا، به کسی که اهل علم و دانش است، مقام و honor کدخدایی می‌دهد.
آن سرافرازی که خاک پای گردون‌سای او
از شرف در چشم اختر توتیایی میکند
هوش مصنوعی: آن کسی که به خاطر عظمت و مقامش، خاک پای او در نظر ستاره‌ها همچون قطره‌ای از تماشای شأن او به حساب می‌آید.
و آنک شمع خاوری از رأی او پروانه‌ای‌ست
کاندرین منظر همیشه روشنایی میکند
هوش مصنوعی: شمعی که در اینجا به آن اشاره شده، به نور و روشنی‌ای تشبیه شده که از فکر و اراده او ناشی می‌شود. پروانه‌ای که در اطراف این شمع در حال پرواز است، نماد علاقه و جاذبه‌ای است که این نور ایجاد میکند و در این فضا همیشه محیط را روشن و شفاف نگه می‌دارد.
آفتاب از بندگان رأی ملک‌آرای اوست
زان برین تخت زمرد پادشایی میکند
هوش مصنوعی: آفتاب از میان بندگانش فرمانروایی میکند و بر تختی از زمرد به حکمرانی مشغول است.
با درون آزردگان صدمت گردون دون
لطف روح‌افزاش کار مومیایی میکند
هوش مصنوعی: بیت به زیبایی اشاره میکند که لطف و رحمت الهی مانند یک نیروی زنده و روح‌بخش می‌تواند باعث تسکین و آرامش دل‌هایی که در رنج و سختی هستند شود. این رحمت، نقش مومیایی را ایفا میکند که به دل‌ها جان تازه‌ای می‌بخشد و آنها را از آلام و زخم‌های درونی حفظ میکند.
از نسیم لطف او باد بهاری شمه‌ای‌ست
زان سبب در صحن بستان عطرسایی میکند
هوش مصنوعی: نسیم خوش او، مانند بادی در بهار است که عطر و زیبایی را به باغ می‌آورد.
نفحه اخلاق او در چین ز خون سوخته
در میان نافه‌ها مشک ختایی میکند
هوش مصنوعی: عطر دلنشین اخلاق او مانند مشک خوشبو در چین‌های نافه‌ها منتشر می‌شود و از دل سوخته‌ای برمی‌خیزد.
خسرو سیارگان را ملک حسن اندر زوال
زان همی‌افتد که با وی خودنمایی میکند
هوش مصنوعی: حتی زیبایی‌های دنیا نیز در دوران افول و زوال قرار می‌گیرند، چرا که خود را در برابر او به نمایش می‌گذارند.
چون ید بیضا نماید از هنر در روز رزم
رنگ لعل دشمنان را کهربایی میکند
هوش مصنوعی: وقتی که هنر او در میدان نبرد به مانند دست سفید (ید بیضا) جلوه‌گر می‌شود، رنگ لعل (قرمز) دشمنان را به رنگ کهربا تغییر می‌دهد.
روز کین چون تیغ او بیگانگی دید از غلاف
با رقاب دشمنانش آشنایی میکند
هوش مصنوعی: روز کین که در حقیقت روز جنگ و تقابل است، مانند تیغی است که از غلاف خود بیرون آمده و به دشمنانش نزدیک می‌شود و به نوعی از غیبت و دوری می‌گذرد. در این روز، دشمنان با یکدیگر آشنا می‌شوند و در مواجهه قرار می‌گیرند.
گردد اندر روز رزمش شیر شرزه پایمال
زانک گُرزِ گاوسارش سرگرایی میکند
هوش مصنوعی: در روز جنگ، شیر نیرومند زیر فشار قرار می‌گیرد، زیرا گُرزی که در دست دارد او را سرگرم میکند.
تیغ میناگون گوهردار او هنگام رزم
نیزهٔ بی‌جان به دستش اژدهایی میکند
هوش مصنوعی: تیغ زیبای او در میدان جنگ به قدری قوی و تاثیرگذار است که به نظر می‌رسد در دستش از بی‌جان بودن نیزه، تبدیل به یک اژدها می‌شود.
گر سموم عنف او بر آب حیوان بگذرد
آب حیوان همچو آتش جان‌گزایی میکند
هوش مصنوعی: اگر بادهای سوزناک و طاقت‌فرسای او بر آب حیات بوزد، آب حیات همانند آتش سوزان و جان‌سوز می‌گردد.
ور نسیمی از ریاض لطفش آید در جهان
چون دم عیسی مریم جان‌فزایی میکند
هوش مصنوعی: اگر نسیمی از باغ‌های زیبایی او در دنیا بوزد، چون دم عیسی (ع) که مریم را زنده کرد، جان انسان‌ها را تازه و پرenergیت میکند.
ابر می‌خواهد ز دریای کفش دایم عطا
آن همه شور و فغان از بی‌نوایی میکند
هوش مصنوعی: ابر از دریای وسیع و بی‌پایان می‌خواهد که به او کمک کند تا به همه آن هیجان و ناله‌ای که از نداشتن و بی‌نوایی دارد، پایان دهد. او در جستجوی وسعت و فراوانی است تا از این مشکلات رهایی یابد.
گرچه ناید از مسام ابر جز آب حیات
با کفش گر در چکاند بی‌حیایی میکند
هوش مصنوعی: اگرچه ابرها فقط آب حیات را نمی‌آوردند، اما اگر به نادانی و بی‌شرمی به زمین بزنند، موجب ایجاد خطا می‌شوند.
با وجود خاک پایش مر فلک را مشتری
مشتری گر می‌شود از بی‌بهایی میکند
هوش مصنوعی: با وجود اینکه او در خاک پایش زندگی میکند، آسمان (فلک) را به خود جذب میکند. حتی اگر مشتری نزد او بی‌ارزش شود، او به خاطر این کم‌ارزشی برخورد میکند.
خواست دشمن تا شود چون او به کام دوستان
خود نمی‌داند که آن لطف خدایی میکند
هوش مصنوعی: دشمن آرزو دارد که مانند خود دوستان را به نابودی بکشاند و نمی‌داند که خداوند به دوستانش لطف و رحمت میکند.
خسروا ابن یمین بر گلبن اوصاف تو
همچو بلبل روز و شب مدحت‌سرایی میکند
هوش مصنوعی: خسرو ابن یمین مانند بلبل، روز و شب در وصف زیبایی‌های تو شعر می‌سراید و تو را ستایش میکند.
از قبولت زیوری گر یافت فکر بکر من
شد به خوبی شُهره و اکنون دلربایی میکند
هوش مصنوعی: اگر به عشق تو زینت بخشم، فکر خالص من به خوبی مشهور خواهد شد و اکنون او به طرز دلربایی توجه جلب میکند.
تیر گردون در کمان باشد ز رشک خاطرم
گرچه با من گه‌گهی لطفی ریایی میکند
هوش مصنوعی: تیر تقدیر و سرنوشت مانند یک تیر در کمان است و گاهی خیال و احساسات من به خاطر حسادت به دیگران، دچار تردید می‌شود. هرچند که گاهی اوقات برای من لطف‌هایی از سوی دیگران وجود دارد که ممکن است واقعی نباشند و تنها جنبه نمایشی داشته باشند.
هرکه را آیینهٔ دل زنگ محنت یافتست
صیقل الطاف او محنت‌زدایی میکند
هوش مصنوعی: هر کسی که دلش به خاطر درد و رنج، زنگ‌زده شده باشد، لطف و محبت خداوند او را از محنت و سختی دور میکند.
بر درت گردون کمر بسته غلام ازرقست
حمله زن بر وی که با من بی‌وفایی میکند
هوش مصنوعی: در درگاه تو، غلامی با گردن کج ایستاده است. به او حمله کن، زیرا او به من وفاداری نمی‌کند.
خسروا عمرت مخلد باد و کارت بر مراد
خود چنین باشد چو بختت پیشوایی میکند
هوش مصنوعی: خسروا، عمرت همیشه پایدار باد و کارهایت به روال دلخواهت پیش برود، به گونه‌ای که بختت همواره راهنمایت باشد.
